رهبانیت چگونه از دل شکست و ناکامی‌های اجتماعی سر برمی‌آورد؟ حضرت آیت‌الله مکارم شیرازی با بررسی انگیزه‌های روانی و اجتماعی این پدیده، معتقد است شکست می‌تواند برای برخی افراد به فرصتی برای اصلاح و بازسازی تبدیل شود، اما در برخی دیگر، زمینه‌ساز یأس، بدبینی، انزوا و گریز از مسئولیت‌های اجتماعی شود؛ تا جایی که حتی تن‌پروری و بی‌تحرکی نیز گاه در پوشش یک رفتار مقدس مذهبی ظاهر می‌شود.
در پاسخ به شبهه رهبانیت در نهج‌البلاغه، این متن نشان می‌دهد که مذمت دنیا در کلام امیرالمؤمنین(ع) نه دعوت به گوشه‌نشینی، بلکه هشدار نسبت به دلبستگی کور به متاع فانی است. نهج‌البلاغه با تکیه بر قرآن و سنت نبوی، دنیا را ابزار تعالی انسان می‌داند نه هدف نهایی زندگی.