انفاق در اسلام به دو دسته واجب و مستحب تقسیم می‌شود؛ خمس و زکات از مهم‌ترین مصادیق انفاق واجب هستند که شرایط و احکام خاص خود را دارند. با این حال، درباره دامنه وجوب خمس و شمول آن نسبت به درآمدها و سودهای کسب‌وکار، دیدگاه‌های متفاوتی میان مذاهب اسلامی وجود دارد؛ اختلافی که ریشه آن را باید در تفسیر مفهوم غنیمت و استناد به آیات و روایات جست‌وجو کرد.
سیره پیامبر اکرم(ص) نشان می‌دهد که ایجاد همبستگی اجتماعی، حل اختلاف‌ها و مقابله با تفرقه‌افکنی از اصول بنیادین جامعه اسلامی است؛ اصلی که از ماجرای داوری درباره نصب حجرالاسود پیش از بعثت تا تأکید بر برادری میان مسلمانان و برخورد قاطع با اختلاف‌افکنان، در رفتار و گفتار ایشان جلوه‌گر شد.
رابطه گناه و بلا در متون دینی، تنها بحثی درباره رفتارهای فردی نیست؛ این موضوع با مسئولیت اجتماعی و نحوه مواجهه انسان‌ها با ظلم و رنج دیگران نیز ارتباط دارد. در روایتی از امام سجاد(ع)، ترک یاری گرفتاران، حمایت نکردن از مظلومان و تضییع امر به معروف و نهی از منکر از عوامل نزول بلا دانسته شده است؛ آموزه‌ای که در تبیین آن باید میان نگاه دینی به حوادث و ضرورت شناخت علل طبیعی و علمی آن‌ها تمایز قائل شد.
قانون پایستگی انرژی به معنای ازلی‌بودن انرژی یا بی‌نیازی جهان از خالق نیست؛ زیرا توضیح رفتار انرژی در فیزیک، با تبیین منشأ هستی تفاوت دارد.
آیا اجبار به ترک حجاب در مدارس، حتی در صورت محرومیت از تحصیل یا تدریس، از نظر شرعی پذیرفتنی است؟ آیت‌الله العظمی سیستانی در پاسخ به استفتایی در این‌باره تأکید کردند که اگر پذیرش این اجبار به هویت فرهنگی جامعه آسیب جدی وارد کند و زمینه تضعیف سنت‌های اسلامی را فراهم آورد، ضرورت شخصی به‌تنهایی برای کنار گذاشتن حجاب کافی نیست.
وحدت اسلامی در مکتب اهل‌بیت(ع) تنها یک شعار نیست؛ از ادای امانت و خوش‌رفتاری با دیگر مسلمانان تا میانجی‌گری برای پایان‌دادن به اختلاف‌ها، روایات این مکتب راهکارهایی عملی برای حفظ انسجام امت اسلامی ارائه می‌کنند. راهکارهایی که بر چهار محور مشترک، یعنی توحید، نبوت پیامبر(ص)، قرآن کریم و قبله واحد استوارند و پرهیز از توهین، ستیزه‌جویی و تفرقه‌افکنی را لازمه همبستگی مسلمانان می‌دانند.
صبر حضرت زینب(س) فراتر از تحمل مصیبت و رنج بود، سیره آن حضرت در کوفه و شام نشان داد که می‌توان در اوج سختی‌ها، بدون تسلیم‌شدن در برابر ظلم، از حق دفاع کرد و با روشنگری و شهامت، اجازه نداد دشمن حقیقت را تحریف کند.
حضرت آیت الله وحید خراسانی به استفتائی پیرامون « تعدد سفرهای شغل‌ها و کارهای متفاوت» پاسخ گفتند.
انتقال تعاملات انسانی به صفحه درخشان تلفن‌های هوشمند، ساختار خیرگی دیداری و حریم بدن را دگرگون کرده است؛ تحولی که ضرورت بازخوانی عمیق فقهی احکام نگاه و پوشش را بیش از هر زمان دیگری آشکار می‌سازد.
چه اتفاقی افتاد که با اشاره حضرت زینب(س)، صدای مردم کوفه فرو نشست و حتی زنگوله‌های شتران نیز خاموش شد؟ این ماجرای شگفت‌انگیز در دو کتاب «البلدان» ابن‌فقیه و «الاحتجاج» طبرسی نقل شده و زمینه بحثی مهم درباره کرامات اولیای الهی و مفهوم ولایت تکوینی را فراهم کرده است.
بعضی لذت‌ها تنها چند لحظه دوام دارند، اما پیامدهایشان ممکن است مدت‌ها باقی بماند. پیامبر اکرم(ص) در روایتی تأمل‌برانگیز، از خواهش‌های نفسانی‌ای سخن می‌گویند که می‌توانند شادی کوتاه امروز را به اندوهی طولانی در فردا تبدیل کنند.
حضرت آیت‌الله جوادی آملی با تبیین ابعاد اعتقادی و کلامی سخنان حضرت زینب کبری(س) در برابر عبیدالله بن زیاد، تأکید کرد که پاسخ تاریخی آن حضرت در کوفه، مرزبندی روشنی میان اراده الهی و مسئولیت انسان بود؛ پاسخی که با رد تفکر جبرگرایانه حاکمان اموی، مسئولیت عاملان جنایت کربلا را آشکار ساخت.
حضرت آیت‌الله شهید سیدعلی خامنه‌ای در پاسخ به استفتایی درباره حکم شرعی استفاده از کتاب و جزوه در امتحانات، ضوابط این موضوع را تشریح کرده‌اند.
انسان معاصر با وجود دسترسی به بیشترین امکانات و ابزارهای رفاهی، همچنان با پرسش بنیادین معنا روبه‌روست؛ بحرانی که نشان می‌دهد انباشت موفقیت‌های بیرونی بدون اتصال به غایتی پایدار، نمی‌تواند تهی بودن درون را پر کند.
امام رضا(ع) در روایتی ارزشمند، زنده نگه‌داشتن امر اهل‌بیت(ع) را در گرو آموختن معارف و انتقال آن به دیگران می‌دانند و بر نقش شناخت زیبایی‌های کلام این خاندان در گرایش مردم به پیروی از آنان تأکید می‌کنند.
چرا با قدرت گرفتن جریان اسلام، جبهه‌های مختلف مخالف در برابر آن صف‌آرایی می‌کنند؟ رهبر شهید انقلاب اسلامی با اشاره به ماجرای جنگ احزاب، این تقابل را پدیده‌ای قابل پیش‌بینی دانستند و با استناد به آیات قرآن تأکید کردند که هجمه دشمن نباید مؤمنان را به تردید و ناامیدی بکشاند.
آیا می‌توان از ایمان و اخلاق سخن گفت، اما در محیط کار حقوق مردم را نادیده گرفت، از مسئولیت شانه خالی کرد یا به وعده‌ها پایبند نبود؟ قرآن کریم با تأکید بر سه اصل تلاش مسئولانه، امانت‌داری و هماهنگی گفتار با کردار، معیاری روشن برای سنجش اخلاق حرفه‌ای ارائه می‌دهد؛ معیارهایی که نشان می‌دهند دینداری واقعی فقط در عبادت و شعار خلاصه نمی‌شود، بلکه در تصمیم‌ها، عملکرد و نحوۀ برخورد ما با دیگران نیز خود را نشان می‌دهد.
انسان امروز با انبوهی از آزمون‌ها و داده‌های روان‌شناختی درباره ویژگی‌های خود روبه‌روست، اما انباشت اطلاعات روان‌شناختی لزوما به شناخت عمیق نمی‌انجامد؛ تفاوتی بنیادین میان توصیف رفتاری مدرن و سنت علوی وجود دارد که خودشناسی را نه ایستگاهی برای توجیه خطاها، بلکه مقدمه‌ای برای مسئولیت‌پذیری، محاسبه نفس و اصلاح اخلاق می‌داند.
نام علویان در طول تاریخ اسلام با روایت‌ها و برداشت‌های متفاوتی همراه بوده است؛ از پیوند با خاندان پیامبر(ص) و تشیع اثنی‌عشری تا انتساب به جریان‌هایی چون نصیریه. اما این شباهت‌ها و تفاوت‌ها از کجا سرچشمه می‌گیرند و منابع تاریخی درباره باورهای این گروه چه می‌گویند؟ پاسخ به این پرسش، نیازمند بازخوانی انتقادی اسناد و تفکیک عنوان‌های مذهبی از یکدیگر است.
شبکه‌های اجتماعی با تبدیلِ تجربه زیسته به محصول نمایشی، چرخه پاداش اجتماعی را به محرکی برای وابستگیِ دائمی به تایید دیگران بدل کرده‌اند. این گزارش با واکاوی مفهوم اخلاقی عجب در مکتب علوی، نشان می‌دهد که چگونه وابستگی به تصویرِ ساخته‌شده از خویش، می‌تواند مانعِ نقدِ درونی و رشد اخلاقی انسان شود و فرد را از حقیقتی که هست، دور کند.
کسانی که در طول تاریخ به دلایل مختلف از دعوت پیامبران و شناخت دین محروم مانده‌اند، در قیامت چگونه محاسبه می‌شوند و آیا به دلیل ناآگاهی از احکام شرعی مجازات خواهند شد؟ بر اساس یک تبیین کلامی، مستضعفان فکری ابتدا با فرصتی برای شناخت حقیقت و اتمام حجت روبه‌رو می‌شوند و در محاسبه اعمال آنان نیز باید میان گناهان ناسازگار با عقل و فطرت و تخلف از احکامی که شناخت آن‌ها به آگاهی دینی وابسته است، تفاوت قائل شد.
آیت‌الله مکارم شیرازی در پاسخ به استفتائی درباره مسئولیت پرداخت هزینه‌های باقی‌مانده تحصیل دختر پس از ازدواج، به بیان حکم شرعی این موضوع پرداختند.
هدایت جامعه اسلامی در سیره اهل‌بیت پیامبر اکرم(ص)، تنها به تبیین آموزه‌های دینی محدود نمی‌شود، بلکه تربیت انسان‌های فضیلت‌مدار، پاسداری از اصالت دین و اصلاح مناسبات اجتماعی بر پایه عدالت و بصیرت را نیز در بر می‌گیرد. بررسی روش‌های هدایتگری امامان(ع) نشان می‌دهد که پیوند میان معرفت دینی، اخلاق فردی و مسئولیت اجتماعی، از مؤلفه‌های اساسی الگوی آنان برای ساخت جامعه‌ای آگاه، عدالت‌محور و برخوردار از کرامت انسانی بوده است.
حجت‌الاسلام حسین انصاریان، مفسر قرآن کریم، با تأکید بر اینکه برای انجام کار خیر نباید منتظر فراهم شدن امکانات بود، می‌گوید: نیکی کردن حتی با بخشیدن نصف یک خرما یا انجام کارهای ساده‌ای مانند جارو کردن مسجد و نظافت سرویس‌های بهداشتی مسجد و حسینیه امکان‌پذیر است؛ چراکه هیچ فرصتی برای خدمت و نیکوکاری نباید از دست برود.
حضرت آیت‌الله شهید سیدعلی خامنه‌ای در پاسخ به استفتائی درباره نحوه تطهیر داخل دهان در صورت خون‌ریزی لثه،پاسخ گفته‌اند.
چرا برخی انسان‌ها در مسیر زندگی، اختیار تصمیم‌هایشان را از دست می‌دهند و اسیر خطاها و وسوسه‌ها می‌شوند، اما برخی دیگر آگاهانه مسیر خود را انتخاب می‌کنند؟ قرآن کریم با معرفی تقوا به‌عنوان زمینه هدایت و امیرالمؤمنین(ع) با تشبیه گناهان به اسب‌های سرکش و تقوا به مرکبی راهوار، به این پرسش پاسخی تأمل‌برانگیز می‌دهند؛ پاسخی که نشان می‌دهد رسیدن به مقصد، پیش از هر چیز به توانایی مهار خویشتن نیاز دارد.
گاهی تلخ‌ترین زخم‌های زندگی نه از حوادث بزرگ، بلکه از کلمات تندی بر جا می‌مانند که در خانه و میان نزدیک‌ترین افراد ردوبدل می‌شوند. جایی که باید مأمن آرامش باشد، گاهی به میدان گلایه و دلخوری تبدیل می‌شود؛ اما سیره پیامبر اکرم(ص)، پیام‌آور رحمت و مهربانی، راه دیگری پیش روی خانواده‌ها می‌گذارد: گفت‌وگویی آمیخته با احترام، مدارا و محبت. بازخوانی رفتار پیامبر(ص) با همسران و فرزندان، فرصتی است برای پاسخ به این پرسش که چگونه می‌توان آرامش را به خانه بازگرداند و مهربانی را از یک توصیه اخلاقی به شیوه‌ای برای زندگی تبدیل کرد؟
صندلی مدیریت و تجهیزات اداری در نظام سازمانی نه یک طعمه برای بهره برداری شخصی، بلکه امانتی موقت است که کیفیت تحویل آن، عیار اخلاق و پاک دستی کارگزار را مشخص می کند.
حضرت آیت الله شهید سیدعلی خامنه‌ای به استفتائی پیرامون «شک در وضو » پاسخ گفته‌اند.
صداقت پیامبر اکرم(ص) تنها به دوران پیش از بعثت و شهرت ایشان به «محمد امین» محدود نمی‌شد؛ آن حضرت حتی در اوج قدرت و محبوبیت نیز حقیقت را بی‌پرده بیان می‌کرد.