حرم مطهر ، جغرافیایِ بیزمانی است که در آن، ساحتِ قدس و حضورِ انسانی به هم گره میخورند. با این حال، نفوذ فرهنگِ سلفیگرفتن و نمایشگریهایِ مجازی به این فضایِ خلوت، تعادلِ روانیِ زائران را برهم زده است. این گزارش به بررسی چراییِ تغییرِ نگاهِ ما از زائرِ عاشق به ناظرِ لنز دوربین در صحنهایِ نورانیِ مشهد میپردازد.
پوسترهایی که رسانههای فلسطینی برای آقای شهید ایران منتشر کردهاند جالب توجه است.
سینمای غرب با استفاده از تکنیکهای ظریف فیلمسازی، از نورپردازیهای تیره گرفته تا فضاسازیهای دلگیر، تصویری تحریفشده و خفقانآور از زندگی زنان مسلمان ترسیم میکند تا آنها را در تله قربانی بودن و نبودِ آزادی گرفتار کند.
«صرف وقوع یک حادثه حتی اگر بزرگ باشد، تضمینکننده دیده شدن آن نیست. چهبسا رویدادی با آثار گسترده انسانی، فرهنگی یا سیاسی، همچون تشییع دهها میلیونی رهبر شهید انقلاب در سایه سیاستهای خبری رسانههای پرنفوذ جهان و یا حتی برخی رسانههای زرد داخل، کمتر دیده شود یا به گونهای روایت گردد که اهمیت واقعی آن در ذهن مخاطب کاهش یابد.»
رسانههای نو، خانه را ساکتتر و در عین حال شلوغتر کردهاند. حالا در بسیاری از خانوادهها، گفتوگو جای خود را به اسکرول داده و میز شام بیش از آنکه محل دیدار باشد، به صفی از صفحههای روشن تبدیل شده است.
جنگ تحمیلی سوم تنها در میدان نبرد جریان نداشت؛ رسانه نیز به یکی از ارکان اصلی این رویارویی تبدیل شد. از تولید انیمیشنها و ویدئوهای مبتنی بر هوش مصنوعی گرفته تا نماهنگهای حماسی، برنامههای گفتوگومحور و مستندهای روایتگر جنگ، هر یک تلاش کردند سهم خود را در روایت وقایع، پاسخ به افکار عمومی و انتقال پیام ایفا کنند.
چهاردهم محرم، یادآور حرکت اجباری امام رضا (ع) از مدینه به مرو است؛ سفری که در ظاهر تبعیدی امنیتی برای مهارِ نفوذِ اجتماعی امام بود، اما در باطن، آغازی برای شکستن حصار روایتهای حکومتی و تثبیت گفتمان امامت در قلب جغرافیای سیاسی آن روزگار شد.
از کانالهای ناشناس تلگرامی تا استوریهای اینستاگرامی و ویدئوهای کوتاه، هر روز با سیلی از اطلاعات مواجهیم. اما چگونه میتوان فهمید کدام خبر واقعی است و کدام روایت، فقط یک شایعه خوشساخت؟
هفتم تیر فقط یک انفجار در دفتر حزب جمهوری اسلامی نبود؛ صحنهای بود که در آن دشمن یک بار دیگر نشان داد وقتی از شکست در میدان فکر و افکار عمومی میترسد، به حذف فیزیکی رو میآورد. همین منطق، سالها پیش در کربلا نیز خود را نشان داده بود.
تبلیغ دینی زمانی بیشتر با مسجد، حسینیه و منبر شناخته میشد، اما امروز بخش مهمی از آن در گوشیهای تلفن همراه جریان دارد. روحانیانی که زمانی فقط در مسجد سخن میگفتند، حالا در استودیوهای کوچک خانگی روبهروی دوربین مینشینند و مخاطبانشان را در یوتیوب و اینستاگرام پیدا میکنند.
عاشورا فقط یک نبرد نظامی نبود؛ صحنهای از جنگ روایتها و عملیات روانی نیز بود. حکومت اموی تلاش کرد با شایعه، تحریف و فشار افکار عمومی، حقیقت قیام امام حسین را وارونه نشان دهد؛ روشی که امروز در فضای رسانهای و شبکههای اجتماعی نیز به شکلهای تازه تکرار میشود.
مجری «حسینیه معلی» گفت: ما امسال رزق اشک و روضهمان را از امام رضا (ع) داریم و این خیمه در حرم امام رضا (ع) برپا شد.
خانه دیگر آن پناهگاه یکپارچه سابق نیست؛ گویی هر اتاق به جزیرهای جداگانه تبدیل شده که ساکنانش با ریسمانهای نامرئی فیبر نوری به دنیایی دوردست وصل شدهاند و از همسفره کنار خود غافل ماندهاند.
در روزگاری که ورزش حرفهای بیش از هر زمان دیگری به صنعت سرگرمی و تجارت جهانی نزدیک شده است گاه یک جمله کوتاه میتواند بحثی فراتر از زمین مسابقه بیافریند.
با پیشرفت هوش مصنوعی، تولید تصویر و ویدئوی جعلی تنها چند دقیقه زمان میبرد. در جهانی که هر کاربر یک رسانه است، پرسش اساسی این است که حقیقت را چگونه باید از زیر آوار اخبار ساختگی بیرون کشید؟
زمانی نهچندان دور، صدای روضه تنها در کوچههای اطراف یک هیئت شنیده میشد. اما امروز یک مجلس کوچک میتواند با یک ویدئو در فضای مجازی، به گوش میلیونها نفر در شهرها و حتی کشورهای دیگر برسد و به یکی از پربازدیدترین محتواهای مذهبی اینترنت تبدیل شود.
در دنیای امروز، نبردها تنها در میدانهای نظامی رخ نمیدهند. بخش مهمی از رقابتها در عرصه روایتها جریان دارد؛ جایی که رسانهها و داستانهایی که درباره رویدادها گفته میشود، میتوانند برداشت میلیونها نفر از واقعیت را تغییر دهند.
تصور اینکه واقعه مباهله در زمانه ما و در میان موجی از خبرهای فوری، تحلیلهای هیجانی و رقابت رسانهای رخ دهد، دریچهای تازه برای فهم پیام این رویداد تاریخی میگشاید؛ رویدادی که در اصل بر منطق، گفتوگو و صداقت استوار بود و امروز میتواند معیار سنجش رفتار رسانهها و کاربران در مواجهه با اختلافها باشد.
دانشیار ارتباطات دانشگاه تهران با توصیف بازگشت اینترنت به عنوان لحظه طلایی، بر ضرورت بازنگری در الگوهای مصرف رسانهای و پرهیز از بازتولید عادتهای پیشین تاکید میکند.
شایعه میتواند ترس، ناامیدی، بیاعتمادی و تفرقه را در جامعه دامن زند و دشمن را به پیروزی نزدیک سازد.
در تمام این سالها رسانههایی که تعداشان از حساب بیرون است در هر ثانیه هزاران خبر، تحلیل و تصویر را در قالبها و شبکههای مختلف علیه ایران، مردم و حکومتش، تواناییها و ضعفهایش تولید کردند.
برش صوتی"مراقبه" بخشی از سخنان رهبر شهید حضرت امام خامنه ای است.
در عصر دیجیتال، ایران با یک ارتش لگویی و هوش مصنوعی، رسانههای غولپیکر غرب رو به چالش کشید. این نبرد رسانهای که جهان رو تکون داد، نشون داد که با اراده و خلاقیت، میشه قواعد بازی رو تغییر داد.
در سالهای اخیر، همزمان با گسترش فناوریهای ارتباطی و افزایش ضریب نفوذ اینترنت، ابعاد جنگ رسانهای علیه ایران وارد مرحلهای تازه شده است.
در یکی از شبکههای آلمانی با پخش تصویری از تجمع میدان انقلاب و ایستادگی مردم در لحظه حمله جنگنده و صدای انفجار کارشناس شگفت زده میشود که مردم چگونه به جای فرار محکمتر ایستادند و شعار دادند.
روزنامهنگاران در جهان همزمان با حمله آشکار آمریکا و اسرائیل به ایران، از دختران کشته شده میناب، عدم همبستگی آمریکاییها با ترامپ و غیرقانونی بودن جنگ علیه ایران نوشتند.
امام صادق میفرمایند: «مهدی(عج) هر روز برای مؤمنان دعا میکند.» روایتی امیدبخش که در بحارالأنوار (ج ۵۲، ص ۱۵۴) نقل شده و یادآور میشود در پسِ همه خستگیها و دلهرههای روزمره، دعایی پنهان و پیوسته جاری است.
در روزگاری که هیاهوی خبرها مجال شنیدهشدن صداهای آرام را میگیرد، باور به حضور نگاهی که انسان را میشناسد و صدایش را میشنود، معنای تازهای به «انتظار» میبخشد. مجموعه پادکست «چله امید» روایتی از همین نگاه است.
مسئولیت اجتماعی در فضای مجازی اهمیت زیادی دارد؛ باید از انتشار اطلاعات نادرست خودداری کرد و به نشر آگاهی و دانش پرداخت.
فضای مجازی تصاویری غیرواقعی میسازد؛ مثلاً از ترامپ، چهرهای بشردوست! وگرنه چطور ممکن است کسی که مرغی را نمیتواند بکشد، در وسط خیابان سر آدمی را ببرد؟! باید اینها را برای فرزندان خود تحلیل کنیم و بگوییم اطلاعاتی که از فضای مجازی میگیرند، گاه چقدر مسموم است.