تفسیر المیزان فراتر از یک اثر تفسیری معمولی، یک مکتب فکری منسجم برای پاسخ به پرسشهای اعتقادی و شبهات مدرن است. علامه طباطبایی با احیای روش تفسیر قرآن به قرآن، مسیر تازهای را برای فهم مستقیم کلام وحی بدون نیاز به پیشفرضهای کلامی بیرونی گشود.
خداوند در سوره قاف از حقیقتی شگفت سخن میگوید؛ اینکه از رگ گردن به انسان نزدیکتر است و هیچ اندیشه و عملی از نگاه او پنهان نمیماند. تفسیر المیزان این آیات را هشداری برای دشمنان حق و بشارتی برای اهل تقوا میداند.
قرآن کریم در آیه ۶۵ سوره یس، صحنهای تکاندهنده از دادگاه الهی را به تصویر میکشد؛ روزی که زبان انسان از سخن بازمیماند و دستها، پاها و دیگر اعضای بدن، هر یک از اعمال انجامشده با خود پرده برمیدارند. به تصریح تفسیر المیزان، این شهادت نشان میدهد که هیچ عملی از محضر خداوند پنهان نمیماند و اعضای بدن به گواهانی صادق در روز قیامت تبدیل خواهند شد.
قرآن در آغاز سوره «قاف» پرده از حقیقتی تلخ برمیدارد، مشکل منکران، کمبود دلیل نیست. آنان نشانههای روشن قدرت خدا را در آسمان، زمین و تاریخ میبینند، اما از سر لجاجت و غرور، چشم بر حقیقت میبندند و آن را انکار میکنند.
قرآن در آیه ۹۳ آلعمران، با دعوت یهودیان به ارائه تورات، ادعای دروغین آنان درباره ممنوعیت برخی غذاها در آیین ابراهیم (ع) را باطل میسازد.
جدیدترین اثر گروه همخوانی و مدیحهسرایی تسنیم با محوریت استجابت دعا در قرآن و با همخوانی آیات ۱۸۹ تا ۱۹۲ سوره مبارکه آلعمران منتشر شد.
عبارت «بسم اللّه الرحمن الرحیم» نخستین عبارت قرآن است که در اول سوره علق (اقرا) بر پیامبر (صلی الله علیه وآله) نازل شد و در احادیث شیعی این عبارت سرآغاز قرآن معرفی شده است.
تعبیر «اهلبیت» در قرآن تنها در دو موضع به کار رفته است؛ یکی در داستان حضرت ابراهیم(ع) و دیگری در آیه مشهور تطهیر. این دو آیه، بهویژه آیه ۳۳ سوره احزاب، همواره محور بررسیهای تفسیری و روایی درباره جایگاه اهلبیت پیامبر(ص) بودهاند.
پژوهشگر دینی گفت: ضروری است ساختارهایی تخصصی و در عین حال مردمی برای ترویج فرهنگ قرآن کریم شکل بگیرد که بر پایه فهم صحیح، مستند و عالمانه از آموزههای قرآنی و با بهرهگیری از فناوریهای نوین، بتوانند پیام قرآن را به شیوهای مؤثر، جذاب و ماندگار به نسلهای مختلف منتقل کنند.
قرآن کریم تبلیغ دین را تنها به معنای انتقال پیام نمیداند، بلکه آن را ابلاغی روشن، کامل و خیرخواهانه معرفی میکند که با حکمت، موعظه نیکو، گفتوگوی شایسته و بشارت و انذار همراه است؛ روشی که هدف نهایی آن هدایت و احیای معنوی انسانهاست.
صفحه ۲۰ قرآن آیات ۱۲۷ تا ۱۳۴ سوره «بقره» را در برمیگیرد. آنچه در این صفحه مطرح میشود، روایتی از امام حسن مجتبی(ع) را به ذهن میآورد، آنجا که شخصی از آن حضرت پرسید؛ برای اینکه خودمان را بشناسیم باید چه کنیم؟ حضرت در جواب فرمودند: «همه دعاها و خواستههایت را بر روی صفحهای بنویس. آنچه آرزو میکنی خداوند به تو بدهد، دربردارنده خود تو است.»
آیات ۲۰ تا ۲۹ سوره محمد(ص) نشان میدهد مقاومت، مهمترین آزمون ایمان است. قرآن در این آیات، جهاد را مرز میان مؤمن و منافق معرفی میکند و هشدار میدهد که عقبنشینی در برابر دشمن، سرانجامی جز شکست و عقوبت الهی ندارد.
آیات ۱۲۰ تا ۱۲۶ سوره بقره که در صفحه نوزدهم قرآن قرار دارد، به استمرار لجاجت و سرسختی یهودیان پس از تغییر قبله مسلمانان از مسجدالاقصی به سوی کعبه اشاره میکند.
آیات ۱۶ تا ۲۳ سوره فتح، پیروزی جبهه حق را نه یک آرزو، بلکه وعدهای الهی معرفی میکند. قرآن با یادآوری سنتهای تغییرناپذیر خداوند، تأکید دارد که هرگاه مؤمنان با ایمان، اطاعت و استقامت در میدان بمانند، نصرت الهی فرا میرسد و هیچ قدرتی توان تغییر این وعده را نخواهد داشت.
حجتالاسلام حسین انصاریان، مفسر قرآن کریم، با اشاره به آیات سوره واقعه، با استناد به روایتی از امام رضا(ع) گفت: منظور از «مواقع نجوم» در این آیات، جایگاه ستارگان آسمان نیست، بلکه جایگاه اهلبیت(ع) در سینه پیامبر اکرم(ص) است؛ روایتی که به تبیین مقام و منزلت خاندان پیامبر(ص) میپردازد.
آیات ۱۰۲ تا ۱۰۵ سوره بقره، ماجرای حضرت سلیمان(ع) و رواج سحر و جادو در بابل را روایت میکند؛ آیاتی که در آن، قرآن کریم با ردّ توسل به نیروهای غیرالهی، انسان را به اعتماد بر اراده و قدرت خداوند دعوت میکند.
طبق آیه تطهیر که اهل بیت را از هرگونه خطا و گناه و پلیدی مبرا دانسته، و آیه هدایت که طبری و احمد حنبل و حاکم و... به سند صحیح از پیامبر(ص) نقل کرده اند: «من بیم دهنده و علی، هادی است...»، به روشنی مرجعیت دینی اهل بیت و امام علی(ع) پس از پیامبر(ص) ثابت می شود.
حجتالاسلاموالمسلمین سیدجواد بهشتی با تفسیر آیات ۱۰۶ تا ۱۱۲ سوره بقره، به موضوع نسخ احکام، شیوه مواجهه مؤمنان با مخالفتهای اهل کتاب و نقش نماز، انفاق و تقویت ایمان در حفظ استقامت جامعه اسلامی در برابر دشمنیها میپردازد.
بر ساحل نور عنوان درسگفتاری است که میکوشد با بیانی ساده، مختصر و کاربردی، مخاطب را با مفاهیم و پیامهای قرآن کریم آشنا کند.
گاهی سقوط انسان از همان لحظهای آغاز میشود که خدا را از متن زندگی خود کنار میگذارد و خواستههای نفس را معیار تصمیمهایش قرار میدهد. سوره جاثیه با ترسیم این حقیقت، نشان میدهد که فراموشی خدا، انسان را به انکار قیامت، بیاعتنایی به آیات الهی و سرانجام به حسرتی ابدی میکشاند.
آیات ۸۹ تا ۹۳ سوره «بقره» در صفحه ۱۴ قرآن قرار دارد. این آیات نیز به قوم بنیاسرائیل و یهودیانی میپردازد که در جوار شهر مدینه ساکن بودند.
سوره نساء، چهارمین سوره قرآن کریم و طولانیترین سوره پس از بقره، به دلیل پرداخت گسترده به احکام و حقوق زنان، مسائل خانواده، ارث، عدالت و روابط اجتماعی، از جایگاه ویژهای برخوردار است. در روایات اسلامی، برای تلاوت این سوره فضیلتهایی همچون پاداش آزاد کردن بنده، دوری از شرک و در امان ماندن از فشار قبر نقل شده و در منابع روایی، آثار و برکاتی نیز برای قرائت آن ذکر شده است.
صفحه دوازدهم قرآن آیات ۷۷ تا ۸۳ سوره «بقره» را دربرمیگیرد. در بخشی از این آیات مژده و بشارت به طالبان بهشت داده میشود، آنانی که ایمان آوردهاند، قطعاً اهل بهشت خواهند بود، اما میثاقی میان خدا و اهل ایمان وجود دارد، میثاقی که بر اساس آن، باید به شرط ایمان آوردن پایبند به تعهدات خود باشند.
صفحه دهم قرآن مشتمل بر آیات ۶۲ تا ۶۹ سوره بقره است. خطاب اصلی این صفحه کسانی است که ایمان آوردهاند؛ فرقی نمیکند، مسلمان، مسیحی، یهودی و یا حتی پیروان حضرت یحیی نبی(ع) باشند.
از حضرت سَرور کائنات (صلی اله علیه و آله) نقل شده است کسی که این سورهی مبارکه را بخواند در دسته کسانی قرار خواهد داشت که خدا از آنها راضی میشود و پیامبر (ص) او را شفاعت می کند و به تعداد هر یتیم و مسکین درخواستکننده ده حسنه برای او نوشته خواهد شد.
صفحه یازدهم قرآن شامل آیات ۷۰ تا ۷۶ سوره «بقره» است. روایت ماجرایی از قوم بنیاسرائیل که قتلی در میان آنها رخ میدهد و همین امر اختلافی را میان آنها به وجود میآورد، چرا که هیچکس قتل را به گردن نمیگیرد.
اساساً در قرآن هیچ قصهای طولانیتر از قصه قوم بنیاسرائیل بیان نشده است و روایتی مشهور هم وجود دارد که پیامبر اکرم(ص) همواره سفارش میکردند تا امت اسلام بسیار این سرگذشتی را که در قرآن آمده است بخوانند چرا که بنا به قول ایشان سرگذشت قوم بنیاسرائیل در امت اسلام نیز تکرار خواهد شد
دشمنی با حق، پدیدهای تازه و محدود به یک زمان و یک قوم نیست، ریشه آن در استکبار، لجاجت و نپذیرفتن حقیقت نهفته است. آیات ۶ تا ۱۴ سوره احقاف با ترسیم مرز روشن میان جبهه حق و باطل، نشان میدهد دشمنان چگونه با تهمت و تکذیب در برابر حق میایستند.
صفحه هشتم قرآن شامل آیات ۴۹ تا ۵۷ سوره مبارکه بقره است. خداوند در این آیات به حضرت موسی(ع) پیام میفرستد که مردم و پیروان خود را عاشق معبود کن.
آیه 61 سوره بقره بیانگر حکم تشریعی است، نه تکوینی؛ یعنی مسلمانان مأمورند اهل کتاب را در چارچوب نظام جزیه تحت حاکمیت خود قرار دهند.