معجزه بزرگ نبوت، شکافتن دریا یا کوه نیست؛ بلکه ساختن انسانهای خوب و متخلق به فضایل است. پیامبران میآیند تا انسانهایی را که همه گونه اقتضای جنایت و فساد در آنها هست، چنان بپرورانند که همان وحشی دیروز، به انسانی با عظمت تبدیل شود.
یک پژوهشگر قرآنی گفت: در عصر کنونی با گونهای از سامریگری مواجهیم که نه در قالب دشمنی آشکار، بلکه در قامت جریانهای فکری نفوذی و با ابزارهای سحرآمیز رسانهای، اراده سیاسی جامعه مؤمنان را هدف گرفتهاند.
خداوند در نهایت لطف و محبت، آغوش رحمتش را به روی همگان باز کرده و می فرماید: «به آنها بگو ای بندگان من که بر خودتان اسراف و ستم کرده اید! از رحمت خداوند نومید نشوید که خدا همه گناهان را می بخشد». در حقیقت این آیه، یکی از امیدبخش ترین آیات قرآن نسبت به گنهکاران است؛ زیرا خداوند در آن، گنهکاران را بندگان خود خطاب کرده و به جای واژه ظلم و گناه، از اسراف بر خود یاد کرده و با نهایت لطف و محبت، همه گنهکاران ر بخشیده و آغوش رحمت خود جای می دهد.
قدرت و ثروت نمیتواند انسان را از نتیجه اعمالش نجات دهد. خدا در آیه ۴۷ سوره زمر یادآور میشود که ستمگران اگر همه آنچه در زمین است را هم در اختیار داشته باشند، روزی برای رهایی از عذاب میدهند، زیرا سنت الهی بر پایه عدالت است و دشمن دیر یا زود، تاوان جنایتهایش را میدهد.
کتاب «اللوامع النورانیة فی أسماء علی و أهل بیته القرآنیة» اثر علامه سیدهاشم بحرانی، با رویکردی تأویلی و استناد به میراث روایی اهل بیت(ع)، پرده از حقیقتِ مستوری برمیدارد که در تار و پود آیات الهی تنیده شده است. این گزارش با تمرکز بر سوره مبارکه بقره، به بازخوانی جایگاه، نامها و نشانههای امیرالمؤمنین علی(ع) در این سوره میپردازد و نشان میدهد که چگونه از منظر روایات، ولایت ایشان، محورِ تفسیر بسیاری از آیات کلیدی این سوره است.
سامری در فرهنگ قرآن، نهتنها یک صنعتگر ماهر و دارای موقعیت معتبر اجتماعی، بلکه فتنهگری است که با سوارشدن بر بستر جهل و سطحینگری جامعه و با بهرهگیری از سرمایه اعتماد عمومی، حقایق را وارونهسازی میکند.
«یومالدین» همان روز حساب است و مالکیت و داوری در آن روز فقط در اختیار خداوند است.
آیه ۱۵۶ اعراف بیانگر سنت الهی است که هرگاه یهودیان سرکشی کنند، خداوند گروهی را بر آنان مسلط میکند تا آنان را عذاب دهند، و این چرخه در تاریخ آنان تکرار شده است.
در روزگاری که فشار دشمن و سختیهای مسیر حق، بسیاری را خسته و ناامید میکند، آیات ۲۷ تا ۴۲ سوره «ص» یادآوری میکند که پیروزی، بیصبر و استقامت به دست نمیآید. قرآن با روایت زندگی داوود، سلیمان و ایوب(ع) نشان میدهد راه نصرت الهی، از دل آزمونها و رنجها میگذرد.
زمانی که انسان در مسیر زندگیاش بر سر دو راهی قرار میگیرد و تصمیم درست را نمیداند از مشورت خداوند با استخاره در بهترین زمانها کمک میگیرد.
آیات ۱۵ و ۱۶ سوره زمر تصویری متفاوت از مفهوم پیروزی و شکست ارائه میکنند. جایی که قرآن میفرماید که «إِنَّ الْخَاسِرِینَ الَّذِینَ خَسِرُوا أَنفُسَهُمْ وَأَهْلِیهِمْ یَوْمَ الْقِیَامَةِ...». معیار قدرت در منطق الهی، سلطه ظاهری و هیاهوی مقطعی نیست و چهبسا جریانی که در ظاهر دست بالا را دارد، اما در نهایت بازنده و زیانکار باشد.
در برخی تفاسیر آمده است که شیطان از این جهت «خناس» خوانده شده است که به طور مداوم آدمی را وسوسه میکند، و به محض اینکه انسان به یاد خدا میافتد پنهان میشود و عقب میرود؛ اما باز هم همینکه انسان از یاد خدا غافل میشود، جلو میآید و به وسوسه میپردازد.
در سوره قصص میفرماید که اراده الهی آرام، تدریجی و گاه از دل ضعیفترین موقعیتها مسیر تاریخ را عوض میکند و این آیات نشان میدهند که وعده الهی نه یک شعار انتزاعی، بلکه برنامهای دقیق برای تغییر معادلات قدرت است.
در آیات ۲۸ و ۲۹ سوره عنکبوت، قرآن از قومی سخن میگوید که «کار زشتی» را پیش گرفتند که پیش از آنان سابقه نداشت و در برابر هشدار پیامبرشان ایستادند. ماجرای قوم لوط روایت جامعهای است که با اصرار بر فساد و بیاعتنایی به حق، خود را به سوی عذابی سرنوشتساز کشاند.
خدا در سوره روم با توصیه انسانها به پرهیز از غرور در هنگام قدرت، راه پیروزی در جنگ و بحرانها را ایمان به خدا و استقامت بیان میکند.
روایات ما سرکوبی نهایی بنیاسرائیل را در پیوند مستقیم با قیام امام مهدی و یاران ایشان تفسیر کردهاند.
در میانه هجوم دشمن خدا در آیه ۶۰ سوره روم با لحنی قاطع امید را زنده میکند و میفرماید که «وعده خدا در پیروزی شما بر دشمن، حق است» آیهای که به مؤمنان اطمینان میدهد این تقابل، سرانجامی جز پیروزی ندارد، حتی اگر در ظاهر، دشمن دست بالا را داشته باشد.
وقتی اعضای خانواده با یکدیگر مشورت میکنند، این نشانه ضعف نیست، بلکه نشانه بلوغ و احترام متقابل است. در خانوادهای که مشورت جاری است، افراد احساس ارزشمندی میکنند، تعارضها و لجاجتها کاهش مییابد.
پایان این جنگ، بر مدار وعدههای قطعی الهی پیش میرود، نه خیالات دشمن، همان وعدهای که در آیات ۲۴ و ۲۵ سوره لقمان به آن اشاره شده، جایی که خداوند از «بهرهای اندک» برای منکران سخن میگوید و سپس از بازگشت حتمی آنان به سوی عذابی سخت پرده برمیدارد.
در جامعه غیراسلامی، انسان با وجود میل به خوبی و دینداری، به دلیل فشار محیط نمیتواند متدین باشد و همه عوامل او را از یاد خدا دور میکنند؛ اما در جامعه اسلامی، بازار، مسجد، حکومت، خانواده و دوستان همگی انسان را به یاد خدا میاندازند و اگر حکومت نبوی و علوی ادامه مییافت، پس از پنجاه سال همه منافقان مؤمن واقعی میشدند.
دو عنوان از مجموعه تفسیری رهبر شهید انقلاب بر قرآن کریم از سوی انتشارات دارتمکین در عراق ترجمه و منتشر شد.
همه فروپاشیها با جنگ و انفجار آغاز نمیشوند؛ بعضی سقوطها، از لحظهای شروع میشوند که انسانها دیگر «حریم» یکدیگر را به رسمیت نمیشناسند. آیات ۵۳ تا ۵۵ سوره احزاب، در ظاهر درباره آداب حضور در خانه پیامبر(ص) سخن میگوید؛ اما در عمق، یکی از مهمترین اصول سلامت اجتماعی را بنیان میگذارد: جامعهای که مرز میان «حریم» و «بیپروایی» را از دست بدهد، آرامآرام آرامش روحی و امنیت انسانی خود را نیز از دست خواهد داد.
در آیات پایانی سوره صافات، خداوند با لحنی قاطع وعده میدهد که سرانجام، پیروزی از آن جبهه حق است «إِنَّهُمْ لَهُمُ الْمَنصُورُونَ وَإِنَّ جُندَنَا لَهُمُ الْغَالِبُونَ»؛ وعدهای که تاریخ بارها آن را ثابت کرده است. هرچند دشمنان در مقاطعی با قدرتنمایی و هیاهو میدانداری میکنند، اما عاقبت، این جبهه ایمان و حقیقت است که باقی میماند و باطل فرو میپاشد.
قرآن نعمت امنیت را بر هر موهبتی مقدم می دارد. از این رو هنگامی که حضرت ابراهیم (ع) وارد سرزمین خشک و بی آب و علف مکه شد و خانه کعبه را بنا کرد، قرآن می گوید امنیت اولین چیزی است برای ساکنان آن سرزمین از خداوند تقاضا می کند. حتی در اسلام نوعی امنیت پیش بینی شده که در هیچ قانونی از قوانین دنیا وجود ندارد و آن امنیت حیثیت و آبروی افراد است به تعبیر گویاتر، اسلام اجازه نمی دهد هیچ مسلمانی نسبت به دیگران سوء ظن داشته باشد، و این امنیتی است در بالاترین سطح، که جز در یک جامعه مؤمن امکان پذیر نیست.
امید به مغفرت الهی از سویی در گرو فراهم آوردن عوامل زمینهساز آن مانند توبه حقیقی است و از سوی دیگر نیازمند رفع موانع آن مانند اهمالکاری در جبران گناه است.
استاد و مفسر قرآن کریم با بیان اینکه آیه ۴ سوره فتح در تجمعات مردم محقق شده است، گفت: گویا دست خدای متعال بر سر این ملت قرار گرفته و خدا دست امام زمان(عج) را بر سر ملت قرار داده است و دلها به آرامش رفته و خوف و ترس از این مردم برداشته شده است.
در سوره صافات، قرآن از بندگانی سخن میگوید که در سختترین آزمونها عقب ننشستند، از ابراهیم(ع) تا موسی(ع) و هارون(ع). این آیات نشان میدهد مؤمن واقعی شاید در میدان آزمایش تحت فشار قرار بگیرد، اما تا وقتی به خدا تکیه دارد، شکست نخواهد خورد.
«چله سوره فتح تا دهه ولایت» عنوان طرحی است که از سوی کانون قرآن و عترت دانشگاه شهید بهشتی در حال برگزاری است و تا عید غدیر خم ادامه دارد.
استخاره با قرآن دارای ظرایف و نکاتی است که آگاهی به آن میتواند در سرنوشت انسان بسیار مؤثر باشد.
در فراز اول سوره شعراء سخن از آیات الهی و کفر کافران نسبت به این آیات است؛ به طور خاص آیه ای را از آیتهای مهدوی ذکر می کند.