اخلاق اسلامی
راز تأکید ائمه(ع) بر زیارت امام حسین(ع) در شب جمعه چیست؟
شب جمعه در فرهنگ روایی شیعه تنها شبی برای عبادت نیست؛ روایات از حضور پیامبران و فرشتگان در کربلا و همراهی حضرت زهرا(س) با زائران امام حسین(ع) در این زمان حکایت دارند.
اگر این دو کلید را بشناسید، مسیر خداشناسی برایتان روشن میشود
چرا بعضی آدمها در مسیر معنوی زندگی گرفتار غفلت میشوند؟ آیتاللهالعظمی جوادی آملی با استناد به روایات، «تفکر» و «شبزندهداری» را دو کلید بیداری دل و حرکت انسان به سوی خدا معرفی میکند.
خط قرمزهای نامرئی در کسب و کار
اموال شبههناک مانند مه غلیظی در فضای اقتصادی مدرن عمل میکنند که مرز میان سود پاک و زیان معنوی را میپوشانند و بیتوجهی به آنها بنای تربیت و معنویت خانواده را فرو میریزد.
نامهای ۶۰ ساله که راز آبادانی مسجد جمکران را فاش میکند
نامهای مربوط به سال ۱۳۴۵ نشان میدهد آیتالله مرعشی نجفی(ره) برای تعمیر و توسعه مسجد جمکران، از ظرفیت منبر مرحوم محمدتقی فلسفی و مشارکت مالی مردم بهره گرفت؛ سندی که گوشهای کمتر دیدهشده از تاریخ آبادانی این مکان مقدس را روایت میکند.
چرا انسانها در بهشت و جهنم جاودانه میشوند؟ پاسخ امام صادق(ع)
چرا برخی انسانها در بهشت و برخی در جهنم جاودانه میشوند؟ امام صادق(ع) در روایتی، پاسخ این پرسش مهم را در «نیت» انسان میدانند و با استناد به آیهای از قرآن کریم توضیح میدهند که اگر انسان میتوانست برای همیشه در دنیا باقی بماند، نیت و جهتگیری او نسبت به اطاعت یا نافرمانی خداوند، معیار مهمی در سرنوشت ابدی او خواهد بود.
رازی که پیامبر(ص) با آن دل دشمنان را هم به دست آورد
پیامبر(ص) فقط با سخن و معجزه دلها را فتح نکرد؛ اخلاق و رفتارش چنان بود که حتی در برابر دشمنان نیز راه انتقام را کنار میگذاشت. قرآن راز این اثرگذاری را در یک تعبیر تکاندهنده خلاصه کرده است: «إِنَّكَ لَعَلَىٰ خُلُقٍ عَظِیمٍ».
امام صادق(ع) برای آشتی مردم چه کرد؟ / ماجرای صندوقی که برای پایان دادن به اختلافها راه افتاد
آیتالله العظمی جوادی آملی: گفتار حکیمانه و رفتار صادقانه امام جعفر صادق(ع)، تنها به زمانه آن حضرت محدود نمیشود و همچنان میتواند برای مسلمانان در عرصههای فردی و اجتماعی راهگشا باشد. سیره آن امام بزرگوار نشان میدهد که تربیت انسان و اصلاح جامعه، در کنار یکدیگر قرار دارند و برای رسیدن به جامعهای متحد، باید هم اخلاق فردی و هم روابط اجتماعی مورد توجه قرار گیرد.
ببینید| وقتی یک عالم فهمید برای پول، دینش را فروخته است
روایتی تأملبرانگیز از عالمی که ابتدا دعوت متوکل عباسی را برای آموزش فرزندانش نپذیرفت، اما در ادامه با وسوسه اطرافیان وارد این مسیر شد و سرانجام در برابر افزایش حقوق، اعترافی تلخ بر زبان آورد: «من دینم را فروختهام.»
«صراط مستقیم» بدون قافلهسالار معنا ندارد؛ امام زمان(عج) راهبر این مسیر است
آیتالله جوادی آملی با تکیه بر آیه «إِلَیْهِ یَصْعَدُ الْکَلِمُ الطَّیِّبُ» توضیح میدهد که عقیده، اخلاق و عمل صالح برای پیمودن صراط مستقیم، نیازمند هدایت و پیشوایی معصوم است و حضرت ولیعصر(عج) قافلهسالار این مسیر نورانی به شمار میآید.
چرا همه شیفته پیامبر(ص) میشدند؟ روایت استاد مطهری از اخلاقی که دلها را تسخیر کرد
استاد مطهری در توصیف شخصیت پیامبر اکرم(ص)، از مجموعهای شگفتانگیز از ویژگیها سخن میگوید؛ پیامبری که هم متواضع و مهربان بود و هم در برابر اصول و دشمنان صلابت داشت، هم با فرودستان مینشست و هم فرماندهی مقتدر بود؛ «جمع اضدادی» که شاید راز ماندگاری سیره او و تسخیر دلها باشد.
تمثیل شنیدنی استاد قرائتی از «اخلاص»؛ چرا عمرمان را ارزان به دیگران میفروشیم؟
استاد قرائتی با تمثیل ساده «پدر و فرزند» توضیح میدهد چرا انسان نباید سرمایه عمر و توان خود را ارزان در اختیار دیگران بگذارد؛ وقتی خداوند همه سرمایه وجودی ما را بخشیده و برای کار نیک پاداشی چندبرابر وعده داده است.
ببینید| با ناقضان وحدت مبارزه کنید
آیت الله جوادی آملی گفت: حضرت امیر یک بیان نورانی دارد که بالاخره ما جامعه را متحد کردیم، و تمام کوشش دشمن این است که این جامعه را ارباً اربا بکند. شما مواظب باشید این جامعه متحد، مختلف نشود، پراکنده نشود.
امام صادق(ع) راز «خُلق عظیم» پیامبر(ص) را فاش کرد؛ فقط خوشاخلاقی نیست!
وقتی از امام صادق(ع) درباره «خُلق عظیم» پیامبر اکرم(ص) سؤال شد، ایشان در پاسخی کوتاه فرمودند: «هُوَ الْقُرْآنُ»؛ یعنی «خُلق عظیم» همان قرآن است.
درس اخلاق | امام صادق(ع) درباره دینفروشان چه هشداری دادهاند؟
امام صادق(ع) در روایتی که در کتاب «وسائل الشیعه» نقل شده است، به هشداری الهی خطاب به یکی از پیامبران گذشته اشاره میکنند؛ هشداری درباره ظهور گروهی که برای دستیابی به دنیا، مال، جاه و ریاست، دین را به ابزاری برای فریب مردم تبدیل میکنند.
فرهنگ؛ رکن اصالتبخش جامعه از منظر اسلام
علامه مصباحیزدی در گفتاری، با تشبیه جامعه به پیکر انسان و تبیین دیدگاههای رقیب، بر اصالت نهاد فرهنگی در اسلام تأکید میکند و هشدار میدهد که خطرناکترین نفوذ دشمن، نفوذ در باورها و ارزشهای جامعه است.
حتی اگر حق با توست، اینجا باید بحث را تمام کنی! / درس مهم اصحاب کهف
آیتالله حائری شیرازی با اشاره به ماجرای اصحاب کهف، یک توصیه مهم برای زندگی روزمره دارد: گاهی درست در لحظهای که احساس میکنیم برنده بحث هستیم، باید گفتوگو را متوقف کنیم؛ چرا که ادامه جدال میتواند یک اختلاف ساده را به کینه و فروپاشی رابطه تبدیل کند.
چه کنم تا نمازم از ترس جهنم نباشد؟
پیامبر اکرم(ص) در پاسخ به پرسشی درباره گریههای فراوان خود فرمود: «آیا بندهای شکرگزار نباشم؟»؛ سخنی که به تعبیر مرحوم علامه مصباح یزدی، نشان میدهد توجه به نعمتهای الهی میتواند فطرت شکرگزاری و عشق به خدا را در انسان بیدار کند.
راه نجات از فریب، پناه بردن به قرآن و عترت است
مرحوم آیتالله محمدتقی بهجت در توصیهای اخلاقی، با هشدار نسبت به فریب و دروغ، بر ضرورت حفظ پیوند با قرآن و عترت تأکید کرد و گفت: نباید دروغ را از مردم دنیا خرید و پذیرفت.
برای شادابتر شدن چه کنیم؟ توصیههای جالب پیامبر(ص) و امام صادق(ع)
شادابی و نشاط را فقط در نسخههای امروزی جستوجو نکنید؛ در برخی روایات اسلامی، توصیههایی برای تقویت روحیه و سرزندگی آمده که از پیادهروی و تماشای سبزه و آب جاری تا معاشرت با دوستان و توجه به پاکیزگی را دربرمیگیرد. امام صادق(ع) در روایتی از مجموعهای از عوامل شادابی و شکوفایی سخن گفته است؛ توصیههایی که نشان میدهد توجه به نشاط جسم و روان، در آموزههای اسلامی نیز جایگاه ویژهای داشته است.
روایت آیتالله نجابت از روش تربیتی آیت الله قاضی
آیت الله سید علی قاضی در رفتار با دیگران، توجه ویژهای به شاد کردن دلها داشت؛ چنانکه به نوجوانی که در حمام کفش او را جفت میکرد، بیش از دستمزد معمول میپرداخت و هدفش را شادی دل او و بهره معنوی از این کار میدانست.
رد مظالم؛ راهکار جبران حقالناس
کارشناس دینی گفت: بسیاری از افراد در طول زندگی خود ممکن است حقالناسی بر ذمه داشته باشند؛ اما شرایطی پیش میآید که فرد، صاحب حق را نمیشناسد، به او دسترسی ندارد و یا در صورت شناخت، تلاش برای حلالیتطلبی مستقیم، موجب ایجاد مفسده یا آشوب میشود. در چنین مواردی، حکم شرعی این است که فرد باید از طریق «رد مظالم»، دین خود را ادا کند.
درس اخلاق |جوانی بهترین فصل اصلاح نفس و بازگشت به خداست
آیتالله محفوظی جوانی را «بهار توبه» مینامند؛ چرا که بار گناه سبکتر و قلب، آمادگی بیشتری برای اصلاح دارد. با گذشت عمر، ریشههای گناه در جان مستحکمتر و قلب دچار کدورت و ظلمت بیشتری میشود.
کدام صفت رذیله کلید شر است؟
یکی از آسیبهای جدی در رفتارهای فردی و اجتماعی، پدیده «غضب» یا عصبانیت است. حجتالاسلام والمسلمین فلاح با اشاره به روایت نورانی امام صادق (علیهالسلام) که میفرمایند: «اَلْغَضَبُ مِفْتَاحُ کُلِّ شَرٍّ»، به تحلیل این ویژگی مخرب پرداخته و تأکید میکند که برخلاف تصورِ برخی، نمیتوان از مسیر خشم به خیر و برکت دست یافت.
فتوتیتر | کار خیر؛ وقتی پای عشق به خدا در میان است
وقتی توفیق انجام کار خیر نصیب انسان میشود، خودِ این توفیق نعمتی الهی است. در نگاه قرآنی، نیکی کردن مراتبی دارد؛ از امید به اجر و پاداش تا جایی که محبت خدا انگیزه اصلی انسان برای خیرخواهی میشود.
درس اخلاق | اثر معنوی مصلی در خانه از نگاه آیت الله العظمی جوادی آملی
خانه مؤمن تنها محل سکونت نیست؛ میتواند با نماز، دعا و مناجات، به محیطی نورانی و آرامبخش تبدیل شود. آیتالله جوادی آملی در تفسیر سوره حجر، به توصیهای کمتر مورد توجه درباره «مصلی» در خانه اشاره کردهاند.
چرا بعضی گناهان از آنچه تصور میکنیم خطرناکترند؟
گاهی خطر یک گناه فقط به خودِ عمل محدود نمیشود؛ نگرش انسان پس از گناه نیز میتواند زمینه لغزشهای بزرگتر را فراهم کند. امام حسن عسکری(ع) در روایتی هشدار میدهند که کوچک شمردن گناه و غفلت از آثار پنهان آن میتواند انسان را از مسیر مراقبت و اصلاح دور کند و حتی زمینه شکلگیری نوعی شرک پنهان را فراهم آورد؛ هشداری برای اینکه هیچ لغزشی را بیاهمیت ندانیم.
رفیق خوب، قاضی پرونده تو نیست؛ بازخوانی یک آموزه اخلاقی از امام حسن عسکری
در روزگاری که روابط انسانی با کوچکترین سوءتفاهم فرومیپاشد و خطاکاری دیگران در حافظهها ثبت میشود، کلام نورانی امام حسن عسکری معیاری عمیق برای بازسازی دوستیها و ارتقای اخلاق معاشرت ارائه میدهد.
انسان در درون خود کافر ندارد، اما منافق دارد/ بیشترین آسیبهای انسان از منافقان درونی است
حضرت آیتالله جوادی آملی با تأکید بر ضرورت شناخت قوای درونی انسان گفت: انسان در درون خود کافر ندارد، اما منافق دارد و بخش عمده آسیبهایی که انسان متحمل میشود، از همین شئون و نیروهای منافقانه درونی ناشی میشود؛ ازاینرو، شناخت نفس و ارزیابی مستمر قوای درونی، مقدمه تحصیل تقوا و تهذیب انسان است.
چرا ریاستطلبی میتواند هم دنیا و هم آخرت انسان را به باد دهد؟
آیتالله حاج آقا مجتبی تهرانی(ره) در شرح روایتی از امام زینالعابدین(ع)، به آسیب خطرناک «طلب ریاست باطله» میپردازد؛ آسیبی که به تعبیر روایت، انسان را در شمار کسانی قرار میدهد که «خسر الدنیا والآخرة» میشوند.
امید یا توهم؟ وقتی آرزوهای خام با نقشه راه زندگی اشتباه گرفته میشوند
در روزگاری که جمله های انگیزشی و وعده های سریع موفقیت فضای مجازی را پر کرده، یک روایت کوتاه از امیرالمؤمنین(ع) مرز امید را روشن میکند: امید یعنی طلب و حرکت. هر جا عمل نیست، امید هم نیست و آرزوهای خام جای نقشه راه زندگی را میگیرند.
