نهجالبلاغه و صحیفه سجادیه
امام علی(ع) دنیا را چگونه میدید؟ شش خصلتی که بیشک انسان را بهشتی میکند
امام علی(ع) میفرمايند: به دنيا به ديد بیاعتنايی که بیميل به آن هستيد نگاه کنيد زيرا به خدا سوگند به زودی ساکنان زمين نقل مکان میکنند و آنان که با خوش گذرانی با کمال آسايش بسر میبرند به سخت ترين شرايط گرفتار میآيند. آنچه در دنیا وجـود دارد به زودی مثل ايـن است کـه قبل نبوده است و آنچه از آخرت وجود دارد به زودی مثـل بـاقیها خواهد بود.
کلیدهایِ آسمانی برای قفلهایِ زمینی
در حالی که نوساناتِ بازار و تورم به یکی از دغدغههایِ اصلیِ خانوادههایِ ایرانی تبدیل شده، بازخوانیِ دعایِ بیست و نهم صحیفه سجادیه نه به مثابهِ یک راهکارِ انتزاعی، بلکه به عنوانِ یک دستورالعملِ روانشناختی برایِ عبور از بحرانهایِ مالی مطرح است.
راهکارِ عبور از حقارتهایِ اجتماعی
در دنیایی که معیارهای ارزشگذاری انسانها به داراییهای مادی و تاییدیههای مجازی خلاصه شده است، پناه بردن به معارف سجادی تنها یک توصیه اخلاقی نیست، بلکه راهکاری عملی برای عبور از احساس حقارتهای روزمره است.
روایات اهلبیت(ع) درباره پیامدهای بدزبانی و راههای کنترل زبان
بدزبانی و آسیبهای ناشی از آن در آموزههای اسلامی از جمله موضوعاتی است که در سخنان پیامبر اکرم(ص) و اهلبیت(ع) مورد توجه قرار گرفته است. بررسی روایات نشان میدهد که گناهان زبانی مانند ناسزاگویی، غیبت، تهمت و سخنان آزاردهنده، علاوه بر آثار فردی، روابط اجتماعی را نیز تحت تأثیر قرار میدهد و در مقابل، سکوت بهجا، تفکر پیش از سخن گفتن و عادت به گفتار نیک از راهکارهای مهار زبان معرفی شده است.
![دعای ۴۹ صحیفه سجادیه/ هنگامی که فساد باطن [دشمن] را دیدی در پرتگاه حفرهاش افکندی](https://moballeq.net/wp-content/uploads/2024/03/صحیفهسجادیه.jpg)
دعای ۴۹ صحیفه سجادیه/ هنگامی که فساد باطن [دشمن] را دیدی در پرتگاه حفرهاش افکندی
دعای ۴۹ صحیفه سجادیه امام سجاد (ع) برای دفع شر دشمنان و ردّ فشارهای آنان است.
گفتوگوی امام علی(ع) با اهل قبور؛ حقیقتی برزخی یا تمثیلی برای عبرت؟
ظاهر حکمت ۱۳۰ نهجالبلاغه از گفتوگوی امام علی(ع) با اهل قبور حکایت دارد؛ موضوعی که این پرسش را برمیانگیزد که چگونه با آیه «وَمَا أَنتَ بِمُسْمِعٍ مَن فِي الْقُبُورِ» قابل جمع است. مفسران در پاسخ، با استناد به سیاق آیات قرآن و روایاتی مانند گفتوگوی پیامبر(ص) با کشتهشدگان بدر، این آیه را ناظر به هدایتناپذیری کافران یا مربوط به شرایط عادی دانسته و امکان شنیدن مردگان را در موارد خاص و به اذن الهی قابل پذیرش میدانند.
خداشناسی در نهجالبلاغه؛ چگونه معرفت الهی انسان را تربیت میکند؟
نهجالبلاغه، افزون بر تبیین مبانی اعتقادی، خداشناسی را زیربنای تربیت انسان معرفی میکند. از نگاه امیرالمؤمنین علی(ع)، اعتراف به ناتوانی در احاطه بر ذات و صفات الهی، در کنار تلاش برای شناخت خداوند به اندازه ظرفیت انسانی، زمینهساز اخلاص، بندگی، رشد اخلاقی و شکلگیری سبک زندگی توحیدی است؛ مسیری که معرفت را نقطه آغاز دین و تربیت میداند.
دعایی از امام سجاد (ع) برای برآورده شدن حاجتها
یکی از راههای رسیدن به آرامش خواندن دعا است و یکی از این دعاها که اثر عجیب و باور نکردنی دارد دعای ۲۶۷ کتاب صحیفه سجادیه جامعه است.
نقش نظارت مخفی در شناسایی نفوذ دشمن و صیانت از مردم در کلام امیر(ع)
در دکترین امنیتی و مدیریتی امیرالمؤمنین علی (ع)، حکمرانی بر تودهها بدون داشتن چشمان بیدار و نظام بازرسی دقیق، منجر به فساد داخلی و نفوذ خارجی خواهد شد.
دعای باران؛ تداوم آیینی کهن در صحیفه سجادیه/ آیین کهن بارانخواهی ایرانیان باستان
دعای باران امام سجاد(ع)، روایتگر تداوم آیینی کهن در صحیفه سجادیه است که در نسخههای خطی کتابخانه و موزه ملی ملک، موقوفه فرهنگی آستان قدس رضوی نیز تبلور یافته است.
خستگی مدیران، آغاز خطای حکومت؛ توصیه راهبردی امام علی(ع) به مالک اشتر
فرمانروایی و مدیریت، فعالیتی پرفشار است که اگر با مراقبتهای دقیق جسمی و روانی همراه نباشد، به فرسودگی منجر میشود؛ معضلی که امام علی(ع) در عهدنامه مالک اشتر به عنوان سرآغاز خطاهای بزرگ حکومتی از آن یاد کرده است.
کُدگذاریهای حکیمانه در صحیفه سجادیه؛ چگونه دعا کنیم؟
کارشناس مرکز تخصصی صحیفه سجادیه و مدرس سطوح عالی حوزه علمیه قم شروع دعاهای صحیفه سجادیه را دارای پیامهای حکیمانهای دانست که در حقیقت امام سجاد علیهالسلام آموزش میدهند که شروع دعا متناسب با حاجت و مطلوب ما باشد.
در مکتب نهج البلاغه؛ در راه حق از تنهایی نهراسید
خطبه ۲۰۱ نهجالبلاغه با تأکید بر استقامت در مسیر هدایت، به مؤمنان هشدار میدهد که کمیِ رهروان حق، نشانه نادرستی آن نیست. امیرالمؤمنین علی(ع) در این خطبه، با اشاره به سرنوشت قوم ثمود، مسئولیت انسان در برابر رضایت به ظلم و اهمیت پیمودن راه روشن هدایت را یادآور میشود.
ره آورد نماز؛ در مکتب نهج البلاغه
حضرت علی علیه السلام در خطبه شماره ۱۹۹ از کتاب ارزشمند نهج البلاغه درباره نماز سفارش کردهاند.
اقتصاد شفاف و آبادانی شهر؛پیوند رضایت عمومی با توان دفاعی برابر دشمن
در مکتب حکمرانی امیرالمؤمنین علی (ع)، اقتصاد تنها ابزاری برای تأمین معیشت نیست، بلکه یکی از ارکان اصلی «امنیت ملی» و «استقلال سیاسی» در مواجهه با دشمنان خارجی است.
میانهروی؛ دستور سرنوشتساز امیر(ع) برای زندگی
در کتاب «اندیشه سیاسی - تربیتی علوی در نامههای نهجالبلاغه» نوشته آیتالله احمد بهشتی چنین آمده است: میانهروی از دستورهای بسیار مهم همه انبیای الهی بلکه در صدر دستورات آنهاست. رعایت اقتصاد در همه جا لازم است در خوردن و آشامیدن در خواب و استراحت در کار و تلاش در تحصیل و مطالعه در عبادت در دوستی و دشمنی در سخن گفتن و ...
قدر و ارزش آدمی به چیست؟
نویسنده کتاب «کران بیکران» با نگاهی نو، کلام امیرالمؤمنین(ع) را از حصار کلمات انتزاعی خارج کرده و به متن زندگی امروز میآورد. او روایت خود را با این اصل آغاز میکند که کلام امام سهل و ممتنع است؛ یعنی در عین سادگی برای عموم، حاوی سختترین استانداردهای اخلاقی است که بازخوانی آن برای جامعه امروز ضرورتی حیاتی دارد.
گفتوگوی امام علی(ع) با اهل قبور؛ حقیقت یا تمثیل؟
از ظاهر کلام امام علی(ع) در حکمت ۱۳۰ چنین بر می آید که ایشان با ارواح مردگان سخن گفته و آنها نیز سخنان امام(ع) را درک کرده اند. اما این سوال پیش می آید که چرا در قرآن آمده: «تو نمی توانی سخن خود را به گوش آنان که در گور [خفته اند] برسانی»؟ در پاسخ می توان گفت: مشرکان قطعاً سخنان پیامبر(ص) را می شنیدند؛ اما این سخنان در دل و جانشان نفوذ نمی کرد، بر این اساس آیه می گوید؛ همان گونه که نمی توانی مردگان را هدایت کنی این قوم مشرک را نیز نمی توان هدایت کرد، چرا که گوش شنوا ندارند.
لحظات هولناک وداع با دنیا از نگاه امام علی(ع)
امام علی(علیه السلام) در بخشی از خطبه ۱۰۹ «نهج البلاغه» پس از بیان سکرات موت و وحشت های هنگام مرگ و از کار افتادن زبان، به بیان مرحله پایانی عمر و نقطه نهایی زندگی می پردازد و با تعبیراتی تکان دهنده چنان ترسیمی از این مرحله می کند که هر شنونده ای را تحت تأثیر قرار می دهد؛ گویی خود را در آن حال می بیند که می خواهد با زندگی وداع گوید.
زبان، درندهای مهارنشده؛ هشدار نهجالبلاغه به انسان امروز
امیرالمؤمنین(ع) در حکمت ۶۰ نهجالبلاغه زبان را به درندهای تشبیه کرده که اگر رها شود، گاز میگیرد. کارشناسان تربیتی معتقدند آفتهایی مانند دروغ، غیبت و عصبانیت زبانی نه تنها به فرد بلکه به بنیان اجتماعی و حتی سیاسی جامعه آسیب میزنند و کنترل گفتار با تمرین سکوت، خودکنترلی و همراهی با افراد مؤمن میتواند این «درنده درونی» را مهار کند.
نهج حیات| قاطعیت و سرعت عمل امام علی (ع) در عزل مسئولان نالایق
در حکومت علوی مسئولی که اسیر هوا و هوس باشد، نه تنها برای جامعه سود ندارد، بلکه از بند کفش هم کمفایدهتر است.
در مکتب نهج البلاغه؛ سفارش به انجام فضائل
در خطبه ۱۹۹ نهجالبلاغه، امیرالمؤمنین علی (ع) در آستانه یکی از نبردها، یاران خود را به پایبندی به اصول بنیادین دین دعوت میکند. ایشان نماز را عامل پاکی از گناه، زکات را مایه نزدیکی به خدا، امانتداری را معیار صداقت و انسانیت و آگاهی از علم الهی را ضامن تقوا و خودکنترلی معرفی میکنند؛ مجموعهای از اصول که بهعنوان نقشه راه زندگی مؤمنانه ترسیم شده است.
علی (ع) مظهر اسم جمع الهى است
امام خمینی(ره) درباره وصف امام علی (ع) میگفتند: امیر المومنین حضرت علی (ع) مظهر همه عدالتها و اعجوبه عالم است ، از صدر عالم تا ابد به جز رسول اکرم کسی به فضیلت او نیست، به مقام علی بن ابی طالب قسم که اگر ملائکه مقرّبین و انبیاء مرسلین – غیر از رسول خاتم که مولای علی و غیر اوست – بخواهند یک تکبیر او را بگویند نتوانند، او بحق عبد اللَّه است و پرورش یافته عبد اللَّه اعظم است.
گرهگشایی از رنج دیگران؛ راهی برای جبران گناهان بزرگ در نگاه امیرالمؤمنین(ع)
امیر مؤمنان در حکمت بیستوپنجم نهجالبلاغه، با اشاره بر اینکه فریادرسی درماندگان و غمزدایی از رنجدیدگان میتواند کفاره گناهان بزرگ باشد، نگاهی عمیق به مفهوم توبه و جبران در آموزههای دینی دارد؛ نگاهی که بر اساس آن، بازگشت حقیقی از خطا تنها با استغفار زبانی محقق نمیشود، بلکه به اصلاح رفتار، جبران حقالناس و روی آوردن به عمل صالح، بهویژه در عرصه یاریرسانی به دیگران، انجام میپذیرد.
فریب چشم دوختن به شکوفههای فانی دنیا
انسان در مسیرِ زندگی، همواره میانِ دو قطبِ «آرزوهای بیانتها» و «واقعیتهای محدودِ دنیوی» در حرکت است. امیرالمؤمنین(ع) در نهجالبلاغه، این مسیر را به دقت آسیبشناسی کردهاند.
امتیازدهی به خویشاوندان در وظایف حکومتی؟ پاسخ حضرت علی(ع)
بخشی از فرمان امیرالمؤمنین علی (ع) به مالک اشتر، به یکی از کلیدیترین اصول حکمرانی، یعنی اخلاق مسئولین در مواجهه با خواص و خویشاوندان، اختصاص دارد.
چگونه با «کمشکری»، نعمتهایمان را از دست میدهیم
امیرالمؤمنین(ع) در حکمت ۱۴ نهج البلاغه حقیقتی از سیر نعمت را آشکار میسازند؛ جاییکه میفرمایند: «هرگاه آغازهای نعمت به شما رسید، با کمشکری پایان آن را از خود دور مسازید». این سخن، یادآور مسئولیت انسان در قبال نعمتهای الهی است؛ زیرا هر نعمت، پیش از آنکه در اوج و کمالش پدیدار شود، نشانهها و جلوههایی ابتدایی دارد که قدردانی از همان لحظههای نخست، زمینه تداوم و فراوانی آن را فراهم میکند.
متن دعای عرفه امام سجاد (ع) در صحیفه سجادیه
دعای عرفه در صحیفه سجادیه از عمیقترین مناجاتهای نقلشده از امام سجاد است که در روز عرفه قرائت میشود.
چه کسانی از انزواطلبی بیزارند و بار مسئولیت جامعه را بر دوش میکشند؟
از دیدگاه نهجالبلاغه، جامعهای که نسبت به خود سختگیر و نسبت به دشمن نرم باشد، دچار ارتداد هویتی شده است.
جوانان در زندگی، با نهج البلاغه چگونه به رستگاری خواهند رسید؟
امروزه متاسفانه سبک زندگی جوانان بسیار متفاوت شده و از همین روی دچار خطاهای بسیار میشوند. امیرالمومنین علیهالسلام راههای بسیاری برای سبک مناسب زندگی و رستگار شدن ارائه دادهاند که در واقع چگونه زیستن را آموزش میدهند.
