در منطق علوی، شکست دشمن به معنای مجوزی برای درندگی نیست و امام علی (ع) قواعد سختگیرانهای برای پس از فروپاشی صفوف دشمن وضع کردهاند.
آنجا که امنیت، جای خوف را میگیرد و دین، از حاشیه به متن زندگی میآید. امروز، ما در برابر «احزاب جدید» ایستادهایم؛ ائتلافی گسترده، پیچیده و چندلایه، از قدرتهای نظامی تا شبکههای رسانهای.
برخلاف مکاتب واقعگرای افراطی که در سیاست خارجی هر وسیلهای را برای رسیدن به هدف توجیه میکنند، در نهجالبلاغه، «عهد و پیمان» یک امر قدسی و الهی است که مرزهای عقیده و مذهب را در مینوردد.
امام علی(ع) در خطبه ۱۷۰ نهج البلاغه، به ماجرای گفتگوی خود با نماینده گروهی از مردم بصره اشاره کرده و حقیقت مهمی را یادآوری می کند که توجه به آن بسیاری از مشکلات را حل می کند. در این گفتگو، امام(ع) با یک مثال روشن، طرز تفکّر «هم رنگ شدن با جماعت» را باطل کرده، می فرماید: «اگر تو به عنوان پیشگام قافله، همراهانت را از محل آب و گیاه مطلع می کردی و آنان به سوی سرزمین های بی آب و علف روی می آوردند، چه می کردی؟ [آیا از آنها جدا نمی شدی و به سوی آب و آبادانی نمی رفتی؟]».
صبر، سختیها را تبدیل به تجربهای سازنده میکند و بیتابی، سبب فرسایش روحی شده، فرد را دچار شکست میکند.
در نامه 23 نهج البلاغه آمده است: وصيتم به شما اين است كه هيچ چيزى را شريك خدا قرار ندهيد و سنت محمد صلى الله عليه و آله را تباه نسازيد. اين دو ستون محكم دين (توحيد و محافظت بر سنت پيامبر) را برپا داريد و اين دو چراغ را روشن نگاه داريد تا در نتيجه ، توبيخ از شما دور باشد.
نگاه اسلامی حتی برای جنگ نیز مرزهای اخلاقی تعیین میکند؛ مرزهایی که در جبهه ی دشمن نادیده گرفته میشود.
ما میتوانیم با قدردانی از تلاش مرزداران و دعا برای عافیتشان، پشتیبان معنوی آنان و حافظان امنیت باشیم.
اخلاق بندگی سبب سامانبخشیدن رابطه انسان با خدا و تربیت نفس شده و توحید بندگان را قوی، غنی و مستحکم کرده و مانع انحراف انسان میشود.
حجت الاسلام و المسلمین عالی در شرحی زیبا بر فقره چهلوپنجم دعای وداع ماه مبارک رمضان از امام سجاد (ع)، مفهوم «حسنظن به خدا» را بهعنوان جوهرهی امید و بازگشت معرفی میکند.
هدف اصلی در نگاه امام علی (ع) صرفاً غلبه بر دشمن نیست، بلکه آشکار شدن حق و اجرای عدالت در میان انسانهاست.
کارشناس صحیفه سجادیه، این کتاب آسمانی را نه تنها یک مجموعه دعا، بلکه نقشه راهی برای مقاومت فردی و اجتماعی در برابر هجوم شیطانی عصر حاضر توصیف کرد.
ای دنیا، ای دنیا، از من دور شو، خود را به من عرضه می کنی؟ یا می خواهی مرا به شوق آوری؟ هرگز آن زمان نرسد، هیهات، دور شو از من، دیگری را فریب ده، من به تو نیازی ندارم، تو راسه طلاقه نمودم که بازگشتی در پی نداشته باشد. زندگی تو کوتاه، جایگاهت اندک، آرزویت پست است. آه از کمی زاد و توشه و طولانی بودن راه و دوری سفر و عظمت مقصد.
بدان، خدايى كه گنج هاى آسمان و زمين در دست اوست، به تو اجازه درخواست داده، و اجابت آن را به عهده گرفته است.
در منابع اسلامی و به ویژه در نهجالبلاغه، خطبه ۱۱ حضرت علی(ع) یکی از گنجینههای ارزشمند در زمینه آداب نبرد و رزمآوری به شمار میرود. این خطبه که خطاب به «محمد بن حنفیه» در جنگ جمل ایراد شده، مشتمل بر هفت توصیه کلیدی است که از استقامت در برابر دشمن تا فروگرفتن چشم از تجهیزات مهیب و در نهایت توکل بر خداوند متعال را سفارش میکند.
دعای بیستوهفتم صحیفه سجادیه که امام سجاد(ع) برای مرزداران خواندهاند، دو بخش دارد: بخشی به درود و مدح مجاهدان میپردازد و بخشی به نفرین بر دشمنانشان و شروع دعا با توجه دادن به عزت خداوند است.
نهجالبلاغه به ما میگوید که فردا متعلق به کسانی است که امروز در بطنِ عسر و سختی، بذرهای یسر و آسانی را میکارند و با توکل و تدبیر، از تنگناهای زمانه عبور میکنند.
امیرالمؤمنین علی (ع) در حکمت ۱۶۱ نهجالبلاغه، دو راهبرد متضاد در زندگی را تبیین میکنند: خودرأیی که به سقوط میانجامد و مشورت که انسان را در خرد خردمندان شریک میکند.
هنگامی که یک ملت در مسیر حق ایستادگی میکند، خداوند از منابعی که در محاسبات سیاسی و نظامی نمیگنجد، آنها را یاری میدهد؛ همانگونه که در تاریخ معاصر، بارها شاهد گشایشهای غیرمنتظره بودیم.
امام سجاد(ع)از پایان ماه رمضان اندوهگین میشدند،زیرا آنرا فرصتی گرانبها برای آمرزش و تقرب به خدا میدانستندو از کوتاهی در بهرهگیری کامل از آن حسرت می خوردند.
زهد قرآنی در آینه نهجالبلاغه، تلاشی است برای ساختن انسانی که در عین حضور فعال در قلب تمدن و تولید ثروت، قلبش را در گروِ زنجیرهای مادی قرار نداده است.
در نظام اندیشگی اسلام، پیوند میان آموزههای وحیانی و زیست اجتماعی، مسیری است که از قلب فرد آغاز شده و به ساختارهای کلان فرهنگی و اجتماعی منتهی میشود.
جهاد تنها یک نبرد نظامی نیست، بلکه نمادی از آمادگی، مسئولیتپذیری، صبر و ایستادگی در راه حق است.
امام سجاد علیهالسلام در صحیفه سجادیه ماه رمضان را فرصتی برای اصلاح روابط اجتماعی، صله رحم و توجه به خویشان معرفی میکنند.
در شرح حکمت ۱۵۴ نهجالبلاغه بیان شده است: رضایت قلبی به گناه، انسان را در زمره گناهکاران قرار میدهد، حتی اگر آن فرد مرتکب آن عمل نشده باشد.
مؤمن باید در برابر دشمن، نه تنها جسور و مقاوم باشد، بلکه آگاهانه و منظم اقدام کند.
دعای چهاردهم صحیفه سجادیه شامل مضامین عمیقی است که وقتی آن را میخوانیم و شرحش را میشنویم تازه به عمق نگاه رهبر شهیدمان پی میبریم که چرا در شرایط تجاوز نظامی دشمن خواندن این دعا را سفارش کردند.
هدایتی که قرآن وعده داده، شامل حال کسانی است که در مسیرِ خداگرایی از تمنیات شخصی عبور کنند. این نگاه، راهبرد اصلی نهجالبلاغه برای خروج از جاهلیت مدرن و رسیدن به تمدنی انسانی است.
امیرالمؤمنین علی (ع) در حکمتی نورانی، چهار موهبت الهی را که ضامن چهار پاداش قطعی هستند معرفی میکنند؛ آنچه در این شرح کوتاه از حکمت ۱۳۵ نهجالبلاغه میخوانید، دعوتی است به بهرهگیری از این فرصتهای طلایی در ماه مبارک رمضان.
در شرح حکمت ۱۲۳ نهج البلاغه، امیرالمؤمنین (ع) ضمن تأکید بر دوری از بدعت و پایبندی به سنت، به مؤمنان میآموزد که چگونه با مدیریت «مال مازاد» و «سخن اضافی» به سعادت دنیا و آخرت دست یابند.