امام علی در نهجالبلاغه با تشبیه دل به بدن، بر نیاز قلب انسان به طراوت حکمت تأکید میکنند و هشدار میدهند که دلبستگی به شهوات، جان را از اثرپذیری پند و اندرز محروم میسازد؛ حقیقتی که راه آرامش دل و رهایی از غبار غفلت را نشان میدهد.
تدبر و عاقبت اندیشی یکی از اصول زندگی خردمندانه است که در تعالیم اسلامی، به ویژه در کلام امام علی (ع)، جایگاه ویژه ای دارد.
بحث تفاوتهای زن و مرد، امروز موضوع بسیاری از پژوهشهای روانشناسی است؛ اما قرنها پیش، در کلمات علی بن ابیطالب در نهج البلاغه به ابعاد جسمی، عاطفی و مسئولیتی این تفاوتها پرداخته شده است. تأکید امام(ع) بر اشتراک در گوهر انسانی، در کنار تمایز در نقشها، تصویری متفاوت از نسبت زن و مرد ارائه میدهد.
امام علی(ع) در نامه ۶۹ نهجالبلاغه با تأکید بر جایگاه والای نماز جمعه، مسلمانان را از سفر در روز جمعه پیش از اقامه این فریضه نهی میکنند و تنها جهاد در راه خدا یا ضرورتهای اجتنابناپذیر را استثنا میدانند؛ توصیهای که نشاندهنده نقش عبادی و اجتماعی نماز جمعه در تقویت وحدت و همبستگی مسلمانان است.
نهجالبلاغه، گنجینهای از گفتارهای دقیق و حسابشده امیرالمؤمنین علی است که حتی برای غیرمسلمانان نیز الهامبخش است.
خانواده زیربنای سلامت فرد و جامعه است و تعامل درست میان اعضای آن، کلید زندگی آرام و پایدار است. نهجالبلاغه، قرنها پیش، اصولی کاربردی برای روابط همسران، تربیت فرزندان و مدیریت هیجانات خانوادگی ارائه کرده که امروز با یافتههای روانشناسی خانواده و تربیت همسو هستند. از کنترل خشم و مهربانی در گفتار تا پرورش نقاط قوت فرزندان و تقسیم عادلانه وظایف، آموزههای امام علی علیهالسلام چارچوبی جامع برای ایجاد روابط خانوادگی سالم فراهم میآورد.
یکی از اوصاف برجسته امام سجاد«علیهالسلام» انس با قرآن کریم و بهرهگیری از آن در کلام، اعمال و منطبق بودن رفتار ایشان بر مضامین و مفاهیم قرآن بوده است.
امام علی (ع) در حکمت ۴۷ نهج البلاغه، ارزش انسان را به همت، صداقت را به مروت، شجاعت را به بیاعتنایی به دنیویات و عفت را به غیرت مرتبط میداند.
امام علی(ع) در عهدنامه مالک اشتر با نگاهی عمیق به فلسفه حکمرانی، حاکمان را از ترجیح خواص بر عموم مردم برحذر میدارد و تأکید میکند که خشنودی تودههای مردم، ضامن استحکام حکومت و نارضایتی آنان عامل سستی و سقوط آن است، حتی اگر خواص و نزدیکان در ظاهر همراه و راضی باشند.
در نامه ۳۱ نهجالبلاغه، امام علی علیهالسلام خطاب به فرزندشان امام حسن علیهالسلام، به آسیبهای مهمی که جوانان را تهدید میکند اشاره فرمودهاند. از میان این رهنمودهای گرانبها، میتوان ۶ آسیب اساسی را که در دوران جوانی بیشتر نمود پیدا میکنند، استخراج کرد.
امید و آرزو موتور حرکت انسان است، اما آنگاه که آرزوهای مادی بیمهار شوند، انسان را به فقر درونی و وابستگی دائمی میکشانند. امام علی(ع) در حکمت ۳۴ نهجالبلاغه، با نگاهی عمیق به ریشه آرامش انسانی، «ترک آرزوها» را برترین نوع بینیازی معرفی میکند؛ سخنی که ناظر به مدیریت آمال دنیوی و تعادل میان دنیا و آخرت است.
انسان خوشخُلق به مانند کسی است که درختِ وجودش متأثر از زیباییهای اخلاقی، آنچنان با طراوت گشته که دیگران، همچون شاخه هایی در اطراف او جمع گشته و از فیض وجود او بهره می برند.
امیرالمؤمنین علیهالسلام در کلمات نورانی نهجالبلاغه، حیا را جوهره اخلاق اسلامی معرفی میکند؛ خصلتی که نهتنها نشانه ایمان، بلکه لباس اسلام است و زیباترین مرتبه آن، حیای انسان از خویشتن خویش دانسته شده است.
موضوع اصلی دعای دوازدهم صحیفه سجادیه اقرار به گناه، درخواست بازگشتن به سوی خدا، عوامل سلب توفیق از دعا، ویژگیهای بندگان تائب و خصلتهای بهترین بندگان خدا است.
به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، امام علی علیهالسلام نه تنها اسوه عدالت و حامی مظلومان و مستضعفان دوران خود بود، بلکه با تعریف بیبدیلی از حکمرانی عادلانه و ایستادگی بیچون و چرا در برابر ستمگران، معیاری تاریخی و ابدی برای همه جوامع و حکومتهای عدالتخواه قرار داد. با توجه به این معیار متعالی، […]
نهجالبلاغه امیرالمؤمنین علی(ع) در مواجهه با فتنهها، سه راهبرد روشن و کاربردی ارائه میدهد؛ ندادن امتیاز به فتنهگران، تفکیک فریبخوردگان از طراحان اصلی و حفظ اتحاد اجتماعی در برابر جنگ شناختی و رسانهای. راهبردهایی که با توجه به تحلیل رهبر انقلاب از حوادث اخیر بهعنوان «فتنه»، میتواند نقشه راه امروز جامعه ایران باشد.
در نشستی علمی، حجتالاسلام شکیبایی با تبیین خطبه ۱۹۴ نهجالبلاغه، ۱۷ ویژگی منافقان از جمله گمراهی، رنگبهرنگی، ظاهرآرایی، فتنهگری، آمیختن حق و باطل و برنامهریزی پنهان را برای شناخت نفاق در شرایط امروز بیان کرد.
حجتالاسلام و المسلمین صالحی با تأکید بر اینکه دعای دوم صحیفه سجادیه، دائرة المعارفی فشرده از زندگانی و صفات رسول الله (ص) است، گفت: امام سجاد (ع) در دوران خفقان پس از عاشورا، با محوریت بخشیدن به «صلوات کامل» بر پیامبر و اهل بیت ایشان (ع)، راه نجات امت را تمسک به ثقلین تبیین میکند.
صحیفه سجادیه، به عنوان یکی از اصیلترین متون دعایی شیعه، نه تنها کتاب نیایش، بلکه رسالهای در روانشناسی معنوی است که راههای دستیابی به آرامش وجودی را با ژرفترین بیان ترسیم میکند. در این نوشتار به جنبههای آرامشبخش این دعاها توجه شده است. در بحرانها و تلاطم ایام پناهبردن به جملات شفابخش این دعاها روزنهای به آرامش است.
صحیفه سجادیه کتابی است حاوی مجموعهای از ادعیه منسوب به امام سجاد (ع) که پس از قرآن کریم و کتاب نهج البلاغه از ارزشمندترین معارف الهی محسوب میشود و به همین علت لقب “اخت القرآن” را نیز به آن داده اند. حضرت سجاد علیه السلام پس از واقعه کربلا و محدودیتهای اعمال شما برای جلوگیری از بیان حقایق، از زبان دعا برای راهنمایی انسان و پرداخت و اقدام به ارائه رهنمودهای ارزشمندی کرد که بسیاری از دانشمندان بزرگ را مورد تحیر قرار داده است.
چهاردهمین دعا از مجموعه دعاهای صحیفه سجادیه از امام سجاد (علیه السلام)، در ۱۶ فراز تنظیم شده که درباره دادخواهی از ستمگران و ستمی است که به حضرت وارد شده است.
حتماً برای شما هم پیش آمده؛ ساعت دو نیمهشب است، همه خوابند، اما مغز شما در حال پخش کردن فیلمی تکراری از اتفاقی که سه سال پیش افتاده. آن حرفی که پنج سال پیش زدید، آن فرصتی که پارسال از دست دادید، یا آن فاجعهای که شاید ماه آینده رخ دهد. آشناست، نه؟ روانشناسها به این حالت "نشخوار فکری" میگوید. اما نکتۀ جالب اینجاست که قرنها پیش، نهجالبلاغه، نسخهای برای این وضعیت پیچیده که علم روانشناسی امروز هم آن را تایید میکند.
پایداری دولت، نه با تکیه بر اطرافیان پرادعا، بلکه با حمایت قلبی مردمی که نگهبانان کشورند، تضمین میشود.
در سال ۶۲۲ قبل از میلاد، کاهنی در معبد اورشلیم مدعی کشف کتاب شریعت گمشده میشود - پس از سه قرن غیبت کامل. این بازیابی شگفتانگیز، آغاز داستانی پرتناقض است که اصالت تورات امروزی را زیر سؤال میبرد و مسیر گمشدنها و بازیافتهای مشکوک یک کتاب آسمانی را روایت میکند.
امام علی (ع) به مالک تأکید میکنند نگاه او به آبادانی باید عمیقتر و جدیتر از نگاهش به دریافت مالیات باشد.
امام علی(ع) شخصاً به بازارها میرفت و بر قیمتها و رفتار تجار نظارت میکرد و از کارگزاران خود میخواست که گزارشهای دقیق از وضعیت مردم ارائه دهند.
در پاسخ به شبهه رهبانیت در نهجالبلاغه، این متن نشان میدهد که مذمت دنیا در کلام امیرالمؤمنین(ع) نه دعوت به گوشهنشینی، بلکه هشدار نسبت به دلبستگی کور به متاع فانی است. نهجالبلاغه با تکیه بر قرآن و سنت نبوی، دنیا را ابزار تعالی انسان میداند نه هدف نهایی زندگی.
خطبه اول نهجالبلاغه، به تعبیر حجتالاسلام والمسلمین صبرآمیز، همان «فاتحةالکتاب» حکمت علوی است؛ خطبهای که با حمد خداوند آغاز میشود و انسان را از شناخت نعمتها تا فهم جایگاه خود در هستی و مسیر بندگی رهنمون میسازد.
حجتالاسلام ابراهیم لشنی زند با تفسیر حکمت ۵۸ نهجالبلاغه گفت: مال، عامل اصلی تحریک شهوت و زمینهساز افراط و تفریط نفس است. وی قناعت را حیات طیبه و تنها راه مهار تمایلات نفسانی دانست.
امیرالمؤمنین علیهالسلام قرنها پیش، نکاتی را درباره رفتار با همسر، فرزند و دیگر اعضای خانواده بیان کردهاند که امروز روانشناسی خانواده آنها را تأیید میکند. مهربانی، کنترل خشم، و پرورش نقاط قوت، پایههای یک زندگی خانوادگی سالم و پایدار هستند.