توسل یکی از مفاهیم شناختهشده در فرهنگ دینی شیعیان است؛ با این حال، پرسشهایی درباره فلسفه، مشروعیت و نسبت آن با توحید همواره مطرح بوده است.
تحلیل محتوای زیارت عاشورا شش محور اصلی را نشان میدهد: توحید، معاد، معرفی ولایت، معرفی دشمنان ولایت، تولا و تبرا. این محورها با هم الگویی کامل از سبک زندگی مومنانه را ترسیم میکنند که هدف نهایی آن رسیدن به حیات طیبه و مقام محمود توحیدی است.
در آموزههای اسلامی و به ویژه در کلام اهل بیت، ذکرهایی به عنوان معجزهگر و بسیار مؤثر شناخته شدهاند که توصیه شده است مداومت بر این اذکار و باور قلبی به تأثیرات آنها میتواند نتایج مثبتی در زندگی ایجاد کند. این اذکار نه تنها برای برآورده شدن حاجات و رفع مشکلات مادی، بلکه برای آرامش روحی و تقویت ارتباط با خداوند نیز بسیار مؤثر هستند.
استاد حوزه و پژوهشگر دینی گفت: زیارت عاشورا دارای سلسله سندهای مشخصی است که در آن برخی مضامین از جمله لعن افرادی چون یزید، شمر و بنیامیه بهصورت صریح بیان شده است که البته دلایلی دارد؛ این موضوع ریشه در معارف قرآنی دارد، چرا که در قرآن کریم علاوه بر دعوت به ایمان، مفاهیمی همچون برائت و لعن نیز مطرح شده است.
دعا، آرامبخش دلهای بیقرار و امیدبخش روزهای دشوار است؛ اما برخی زمانها، فرصتی بیبدیل برای نجوا با پروردگار و بهرهمندی از رحمت او به شمار میآید.
صلوات ناریه از آن امام سجاد (ع) بوده است. ایشان این صلوات را هر روز تکرار میکردند و از جمله ذکرهای بسیار مجرب و در برآورده شدن حاجت بسیار مؤثر است.
شنبه بهعنوان اولین روز هفته از اهمیت ویژهای برای ما ایرانی ها برخوردار است بنابراین سعی می کنیم این روز را با انرژی و دعا و ذکرهای خاصی شروع کنیم تا به همه روزهای هفته هم سرایت کند و یک هفته عالی را رقم بزند.
سیره اهلبیت (ع) در توصیه به حرزها و ادعیه برای محافظت از رزمندگان، تأکیدی بر پیوند میان ابزارهای معنوی و اراده الهی به عنوان عوامل یاریبخش در میدان نبرد است.
زیارت جامعه کبیره، منقول از امام هادی(ع)، از مهمترین متون زیارتی شیعه به شمار میرود که به دلیل اعتبار روایی، تبیین جامع جایگاه اهلبیت(ع) و محتوای عمیق اعتقادی و اخلاقی، همواره مورد توجه عالمان دینی بوده است. این زیارت علاوه بر معرفی ابعاد مختلف امامت، به عنوان متنی آموزشی برای تعمیق معرفت دینی و تقویت پیوند معنوی با اهلبیت(ع) توصیه شده است.
«کیست که به من روزی دهد» روایتی کوتاه از همین گفتوگوی عاشقانه با خداوند است؛ یادآوری اینکه روزیرسان حقیقی تنها اوست و دلِ امیدوار، هیچگاه از لطف و رحمتش ناامید نمیماند.
در مفاتیحالجنان از امام صادق(ع) نقل شده است که هر کس چهل صباح دعای عهد را بخواند، در شمار یاوران حضرت مهدی(عج) قرار خواهد گرفت. این دعا نماد تعهد، بیعت و اعلام وفاداری به امام زمان(عج) است.
در فرهنگ اسلامی، دعا و نیایش از مهمترین راههای طلب آرامش، سلامتی و دفع بلا به شمار میرود. در روایات و ادعیه مأثور، دعاها و اذکاری برای حفظ جان فرزندان، همسر، خانواده، شفای بیماران، آرامش در سختیها و در امان ماندن از خطرات نقل شده است. در ادامه، گزیدهای از مشهورترین این دعاها و اذکار را مرور میکنیم.
قرآن مجید می گوید: «بنی اسرائیل نزد موسی آمدند و از او تقاضا کردند که از خداوند غذاهای متنوّعی - غیر از منّ و سلوی - برای آنها بخواهد». موسی هرگز به آنها ایراد نکرد که چرا مرا با خطاب یا موسی! فرا خواندید و چرا مستقیماً خودتان از خدا نخواستید و این شرک و کفر است. بلکه تقاضای آنها را از خدا خواست و اجابت شد.
آیتالله بهجت (ره) در یبانات خود، از برخی اسرار عظیم و ملکوتی زیارت عاشورا پرده برمیداشت.
دعای «اللهم أغننی بحلالک عن حرامک و بفضلک عمن سواک» از دعاهای مشهور برای طلب روزی حلال، رفع نیاز و بینیازی از غیر خداست. این دعا در میان مؤمنان برای گشایش رزق رواج دارد.
دعای عبرات از دعاهای مشهور و پرفضیلت شیعه است که بنا بر روایتی منقول در منابعی همچون صحیفه مهدیه و مهج الدعوات، امام عصر (عج) خواندن آن را برای نجات از ظلم و گرفتاری سفارش کردهاند. این دعا که با نقلهایی از علامه حلی و سید بن طاووس همراه است، به عنوان مناجاتی برای استمداد از خداوند در برابر ستمگران، رفع اندوه و گشایش سختیها شناخته میشود.
امام جعفر صادق علیه السلام در روایاتی به سه دعا برای منتظران آخرالزمان توصیه کردهاند.
عاشورا یادآور این حقیقت است که رنجهای بزرگ میتوانند سرچشمه بیداریهای بزرگتر باشند، که انسانهای بزرگ را پرورش میدهند.
شرح زیارت عاشورا بر حق و جایگاه والای اهلبیت(ع) نزد خدا تأکید دارد. معرفت، محبت، اطاعت، زیارت و دینآموزی از مهمترین حقوق آنان بر گردن ماست. در این فراز، از خدا میخواهیم به برکت مصیبت امام حسین(ع)، رحمت، مغفرت و بهترین پاداش سوگواران را نصیبمان سازد.
بسیاری از ما در خواندن زیارت عاشورا گرفتار عادت اشتباه «به نیت صد مرتبه» شدهایم. اما با راهکارهای منعطفِ علما برای ختم زیارت عاشورا، میتوانیم بیشترین بهره را از این زیارتِ پربرکت ببریم.
زیارت ناحیه مقدسه از مشهورترین متون زیارتی درباره امام حسین (ع) است که در آن با بیانی سوزناک و تفصیلی، مصائب عاشورا و شهادت امام و یارانش روایت میشود. این زیارت به امام زمان (عج) منسوب است و در میان شیعیان بهویژه در ایام محرم و روز عاشورا جایگاه ویژهای دارد.
تسهیلگری برای دشمنان اهلبیت(ع)، حتی اگر به بهانهای مادی و کوچک باشد، نوعی همسویی با آنان است. امروز نیز ما در میانهی نبرد سخت فرهنگی و سیاسی قرار داریم؛ نبردی که در آن بالهای سرخ و سبز مکتب شیعه (عاشورا و مهدویت) هدف اصلی حملات دشمنان است. باید بتوانیم در این طوفان، پیوند خود را با خط حق قطع نکنیم.
اگر خداوند دردی را بدهد قطعا درمان آن را میدهد و همه چیز به دست او بوده و هر آنچه که او بخواهد اتفاق خواهد افتاد و در این بین افرادی هستند که از این ادعیه نتیجه گرفتهاند و به نوعی میگویند شفا گرفتهاند.
«ثارالله» به معنای خونی است که خداوند خود، ولیِّ خونخواهیِ آن است؛ نه اینکه خدا خون مادی دارد، بلکه خون امام حسین(ع) چنان ارزشمند است که انتقامِ آن را ذاتِ الهی بر عهده گرفته است.
پدر و مادرم فدایت...»؛ این جملهی آشنا در زیارت عاشورا، فقط یک شعار نیست؛ یعنی آمادگیِ جانفشانی در راهِ آرمانِ حسینی. اما خونخواهیِ حقیقیِ آن حضرت، جز در رکابِ امامِ منصورِ الهی، حضرت مهدی (عج)، معنا پیدا نمیکند.
غذا خوردن در اسلام، با آداب و سنتهای خاصی همراه است و تنها یک نیاز بیولوژیک نیست. پرهیز از خوردن بیش از حد و... همگی از آداب غذا خوردن در اسلام و سنت های پیامبر اکرم (ص) هستند.
لعن در زیارت عاشورا به معنای فحاشی نیست؛ بلکه طلب طرد شدن ستمگران از رحمت الهی است. این متن نشان میدهد که چگونه غصب خلافت از اهلبیت (ع)، نقطه آغازین تمام جنایات علیه آنان و محروم کردن امت از هدایت بود.
در فرهنگ اسلام، سلام نشانه آشتی، دوستی و خیرخواهی است؛ ازاینرو مسلم بن عقیل به ابنزیاد که فرمانروایی او را قبول نداشت سلام نداد، و امام حسین (ع) نیز تأکید فرمود: «السَّلامُ قَبْلَ الْکَلامِ»؛ سلام باید پیش از هر سخنی گفته شود.
زیارت ناحیه مقدسه، یکی از زیارات مشهور امام حسین (ع) است که در روز عاشورا و غیر آن خوانده میشود.
دعای نادعلی یکی از دعاهایی است که در میان مردم برای طلب یاری و گشایش کارها بسیار خوانده میشود. با این حال، پرسش مهمی که برای بسیاری پیش میآید این است که متن دعای نادعلی را چه زمانی بخوانیم تا اثر و فضیلت بیشتری داشته باشد؟