تفسیر المیزان فراتر از یک اثر تفسیری معمولی، یک مکتب فکری منسجم برای پاسخ به پرسشهای اعتقادی و شبهات مدرن است. علامه طباطبایی با احیای روش تفسیر قرآن به قرآن، مسیر تازهای را برای فهم مستقیم کلام وحی بدون نیاز به پیشفرضهای کلامی بیرونی گشود.
خداوند در سوره قاف از حقیقتی شگفت سخن میگوید؛ اینکه از رگ گردن به انسان نزدیکتر است و هیچ اندیشه و عملی از نگاه او پنهان نمیماند. تفسیر المیزان این آیات را هشداری برای دشمنان حق و بشارتی برای اهل تقوا میداند.
قرآن کریم در آیه ۶۵ سوره یس، صحنهای تکاندهنده از دادگاه الهی را به تصویر میکشد؛ روزی که زبان انسان از سخن بازمیماند و دستها، پاها و دیگر اعضای بدن، هر یک از اعمال انجامشده با خود پرده برمیدارند. به تصریح تفسیر المیزان، این شهادت نشان میدهد که هیچ عملی از محضر خداوند پنهان نمیماند و اعضای بدن به گواهانی صادق در روز قیامت تبدیل خواهند شد.
قرآن در آغاز سوره «قاف» پرده از حقیقتی تلخ برمیدارد، مشکل منکران، کمبود دلیل نیست. آنان نشانههای روشن قدرت خدا را در آسمان، زمین و تاریخ میبینند، اما از سر لجاجت و غرور، چشم بر حقیقت میبندند و آن را انکار میکنند.
قرآن در آیه ۹۳ آلعمران، با دعوت یهودیان به ارائه تورات، ادعای دروغین آنان درباره ممنوعیت برخی غذاها در آیین ابراهیم (ع) را باطل میسازد.
جدیدترین اثر گروه همخوانی و مدیحهسرایی تسنیم با محوریت استجابت دعا در قرآن و با همخوانی آیات ۱۸۹ تا ۱۹۲ سوره مبارکه آلعمران منتشر شد.
حدیث کساء از مشهورترین روایات اسلامی در تفسیر آیه تطهیر است که با نقلهای متعدد در منابع شیعه و اهل سنت، بر جایگاه ویژه اهلبیت(ع) تأکید دارد. بررسی تعابیر مختلف این حدیث نشان میدهد پیامبر اکرم(ص) در پاسخ به درخواست برخی همسران برای ورود به جمع اهل کساء، با عبارات گوناگون، مصداق «اهلبیت» را به پنج تن آلعبا(ع) اختصاص دادهاند.
امام صادق علیهالسلام در روایتی، مهمترین ویژگیهای منتظران حقیقی حضرت مهدی عجلاللهتعالیفرجهالشریف را بیان میکنند.
عبارت «بسم اللّه الرحمن الرحیم» نخستین عبارت قرآن است که در اول سوره علق (اقرا) بر پیامبر (صلی الله علیه وآله) نازل شد و در احادیث شیعی این عبارت سرآغاز قرآن معرفی شده است.
تعبیر «اهلبیت» در قرآن تنها در دو موضع به کار رفته است؛ یکی در داستان حضرت ابراهیم(ع) و دیگری در آیه مشهور تطهیر. این دو آیه، بهویژه آیه ۳۳ سوره احزاب، همواره محور بررسیهای تفسیری و روایی درباره جایگاه اهلبیت پیامبر(ص) بودهاند.
ثواب زیارت اربعین را باید در شمارش گامها جستوجو کرد؛ گامهایی که بر خاک عشق نهاده میشوند و تا آسمان رحمت امتداد مییابند.
پژوهشگر دینی گفت: ضروری است ساختارهایی تخصصی و در عین حال مردمی برای ترویج فرهنگ قرآن کریم شکل بگیرد که بر پایه فهم صحیح، مستند و عالمانه از آموزههای قرآنی و با بهرهگیری از فناوریهای نوین، بتوانند پیام قرآن را به شیوهای مؤثر، جذاب و ماندگار به نسلهای مختلف منتقل کنند.
امام علی(ع) میفرمايند: به دنيا به ديد بیاعتنايی که بیميل به آن هستيد نگاه کنيد زيرا به خدا سوگند به زودی ساکنان زمين نقل مکان میکنند و آنان که با خوش گذرانی با کمال آسايش بسر میبرند به سخت ترين شرايط گرفتار میآيند. آنچه در دنیا وجـود دارد به زودی مثل ايـن است کـه قبل نبوده است و آنچه از آخرت وجود دارد به زودی مثـل بـاقیها خواهد بود.
در فضایی که تندی در گفتار، واکنشهای لحظهای و خشم علنی گاه به نشانه قدرت تبدیل شده، بازخوانی سیره امام محمدباقر(ع) نشان میدهد بردباری در منطق اهلبیت(ع) نه ضعف است و نه انفعال. آنچه از زندگی و رفتار آن حضرت در منابع تاریخی و روایی برمیآید، الگویی روشن از «حلم فعال» است؛ یعنی حفظ آرامش در برابر ناملایمات، بدون عقبنشینی از حق و بدون افتادن در دام واکنش احساسی.
قرآن کریم تبلیغ دین را تنها به معنای انتقال پیام نمیداند، بلکه آن را ابلاغی روشن، کامل و خیرخواهانه معرفی میکند که با حکمت، موعظه نیکو، گفتوگوی شایسته و بشارت و انذار همراه است؛ روشی که هدف نهایی آن هدایت و احیای معنوی انسانهاست.
از نگاه امام رضا (ع)، جسم انسان همچون زمینی پاک است که با مراقبت و رسیدگی، همواره بارور و سرزنده میماند؛ اما غفلت از آن، زمینه نابودی و فرسودگی را فراهم میکند.
صفحه ۲۰ قرآن آیات ۱۲۷ تا ۱۳۴ سوره «بقره» را در برمیگیرد. آنچه در این صفحه مطرح میشود، روایتی از امام حسن مجتبی(ع) را به ذهن میآورد، آنجا که شخصی از آن حضرت پرسید؛ برای اینکه خودمان را بشناسیم باید چه کنیم؟ حضرت در جواب فرمودند: «همه دعاها و خواستههایت را بر روی صفحهای بنویس. آنچه آرزو میکنی خداوند به تو بدهد، دربردارنده خود تو است.»
در حالی که نوساناتِ بازار و تورم به یکی از دغدغههایِ اصلیِ خانوادههایِ ایرانی تبدیل شده، بازخوانیِ دعایِ بیست و نهم صحیفه سجادیه نه به مثابهِ یک راهکارِ انتزاعی، بلکه به عنوانِ یک دستورالعملِ روانشناختی برایِ عبور از بحرانهایِ مالی مطرح است.
نماز، نزدیکترین فاصله میان خاک و افلاک است؛ میعادگاهی که دلِ مؤمن در آن، خود را به بیکرانگی رحمت الهی میرساند.
در دورانی که نمایشگری به ابزاری برای سنجش ارزشهای انسانی تبدیل شده است، بازگشت به مفهوم اصیل حیا و عزت نفس میتواند راهگشای خروج از بحرانهای روانی و هویتی نسل امروز باشد و زیست مؤمنانه را از پوچیهای نمایشی به سمت اصالت سوق دهد.
آیات ۲۰ تا ۲۹ سوره محمد(ص) نشان میدهد مقاومت، مهمترین آزمون ایمان است. قرآن در این آیات، جهاد را مرز میان مؤمن و منافق معرفی میکند و هشدار میدهد که عقبنشینی در برابر دشمن، سرانجامی جز شکست و عقوبت الهی ندارد.
امیرالمؤمنین علی(ع) در روایتی از کتاب «الخصال»، رزمندگان را به پرهیز از سخنان بیهوده و اهتمام به ذکر خدا هنگام رویارویی با دشمن سفارش میکنند و این دو را از مهمترین آداب حضور در میدان نبرد برمیشمارند.
آیات ۱۲۰ تا ۱۲۶ سوره بقره که در صفحه نوزدهم قرآن قرار دارد، به استمرار لجاجت و سرسختی یهودیان پس از تغییر قبله مسلمانان از مسجدالاقصی به سوی کعبه اشاره میکند.
آیات ۱۶ تا ۲۳ سوره فتح، پیروزی جبهه حق را نه یک آرزو، بلکه وعدهای الهی معرفی میکند. قرآن با یادآوری سنتهای تغییرناپذیر خداوند، تأکید دارد که هرگاه مؤمنان با ایمان، اطاعت و استقامت در میدان بمانند، نصرت الهی فرا میرسد و هیچ قدرتی توان تغییر این وعده را نخواهد داشت.
حجتالاسلام حسین انصاریان، مفسر قرآن کریم، با اشاره به آیات سوره واقعه، با استناد به روایتی از امام رضا(ع) گفت: منظور از «مواقع نجوم» در این آیات، جایگاه ستارگان آسمان نیست، بلکه جایگاه اهلبیت(ع) در سینه پیامبر اکرم(ص) است؛ روایتی که به تبیین مقام و منزلت خاندان پیامبر(ص) میپردازد.
در آموزههای اسلامی، نیکی به پدر و مادر از مهمترین سفارشهای دینی به شمار میرود و روایات، دعای خیر والدین را منشأ برکت و دعای بدِ برحق آنان را تأثیرگذار دانستهاند. با این حال، در کنار این هشدارها، پیامبر اکرم(ص) و ائمه اطهار(ع) بارها پدران و مادران را از نفرین کردن فرزندان برحذر داشته و بر گذشت، مهربانی و تربیت همراه با محبت تأکید کردهاند.
حجاب و عفاف موضوعاتی هستند که در اسلام و قرآن بسیار به آنها اشاره شده است. همچنین پیامبر (ص) و امامان معصوم (ع) احادیث زیبایی در این مورد بیان کرده اند.
امیرالمومنین علی علیه السلام در حدیثی فرمودند: اَفْضَلُ العِبادَةِ الْعِفافُ، یعنی برترین عبادت ها عفاف است. حضرت در خطبه متقین نفس عفیف را از صفات مومن می شمارند.
آیات ۱۰۲ تا ۱۰۵ سوره بقره، ماجرای حضرت سلیمان(ع) و رواج سحر و جادو در بابل را روایت میکند؛ آیاتی که در آن، قرآن کریم با ردّ توسل به نیروهای غیرالهی، انسان را به اعتماد بر اراده و قدرت خداوند دعوت میکند.
طبق آیه تطهیر که اهل بیت را از هرگونه خطا و گناه و پلیدی مبرا دانسته، و آیه هدایت که طبری و احمد حنبل و حاکم و... به سند صحیح از پیامبر(ص) نقل کرده اند: «من بیم دهنده و علی، هادی است...»، به روشنی مرجعیت دینی اهل بیت و امام علی(ع) پس از پیامبر(ص) ثابت می شود.