چهار قل برای چیست؟ از دفع بلا تا حفظ جان و مال؛ متن و معنی چهار قل

به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، چهار قل عنوانی برای چهار سوره کوتاه قرآن کریم یعنی کافرون، توحید، فلق و ناس است. این چهار سوره که با واژه «قُل» آغاز می‌شوند، در میان مسلمانان جایگاه ویژه‌ای دارند و خواندن آنها برای حفظ و پناه بردن به خداوند مورد توجه قرار گرفته است.

چهار قل چیست و شامل کدام سوره‌هاست؟

سوره‌های چهار قل یا «چارقل»، چهار سوره کوتاه قرآن کریم هستند که پس از «بسم الله الرحمن الرحیم» با کلمه «قُل» آغاز می‌شوند. این چهار سوره عبارت‌اند از:

 سوره کافرون
سوره توحید یا اخلاص
 سوره فلق
 سوره ناس

در برخی روایات، خواندن این سوره‌ها برای پناه بردن از آسیب‌ها و خطرات مورد سفارش قرار گرفته است. از جمله، در روایتی که به «حدیث ذات القلاقل» مشهور است، بر خواندن این چهار سوره برای حفظ انسان، فرزند و مال تأکید شده است.

چهار قل صوتی

برخی افراد برای یادگیری صحیح ترتیب سوره‌های چهار قل یا مرور و گوش دادن به آنها در طول روز، به دنبال نسخه صوتی این سوره‌ها هستند. چهار قل صوتی شامل قرائت پشت سر هم سوره‌های کافرون، اخلاص، فلق و ناس است.

متن چهار قل و ترتیب خواندن

ترتیب مشهور خواندن چهار قل به این صورت است: ابتدا سوره کافرون، سپس سوره اخلاص، بعد سوره فلق و در پایان سوره ناس.

سوره کافرون

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِیمِ

به نام خداوند رحمتگر مهربان

قُلْ یَا أَیُّهَا الْکَافِرُونَ

بگو ای کافران

لَا أَعْبُدُ مَا تَعْبُدُونَ

آنچه می‌پرستید نمی‌پرستم

وَلَا أَنْتُمْ عَابِدُونَ مَا أَعْبُدُ

و آنچه می‌پرستم شما نمی‌پرستید

وَلَا أَنَا عَابِدٌ مَا عَبَدْتُمْ

و نه آنچه پرستیدید من می‌پرستم

وَلَا أَنْتُمْ عَابِدُونَ مَا أَعْبُدُ

و نه آنچه می‌پرستم شما می‌پرستید

لَکُمْ دِینُکُمْ وَلِیَ دِینِ

دین شما برای خودتان و دین من برای خودم.

سوره اخلاص یا توحید

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِیمِ

به نام خداوند رحمتگر مهربان

قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ

بگو اوست خدای یگانه

اللَّهُ الصَّمَدُ

خدای بی‌نیاز

لَمْ یَلِدْ وَلَمْ یُولَدْ

کسی را نزاده و زاده نشده است

وَلَمْ یَکُنْ لَهُ کُفُوًا أَحَدٌ

و هیچ‌کس او را همتا نیست.

سوره فلق

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِیمِ

به نام خداوند رحمتگر مهربان

قُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ الْفَلَقِ

بگو پناه می‌برم به پروردگار سپیده‌دم

مِنْ شَرِّ مَا خَلَقَ

از شر آنچه آفریده

وَمِنْ شَرِّ غَاسِقٍ إِذَا وَقَبَ

و از شر تاریکی چون فراگیرد

وَمِنْ شَرِّ النَّفَّاثَاتِ فِی الْعُقَدِ

و از شر دمندگان افسون در گره‌ها

وَمِنْ شَرِّ حَاسِدٍ إِذَا حَسَدَ

و از شر هر حسود، آنگاه که حسد ورزد.

 سوره ناس

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِیمِ

به نام خداوند رحمتگر مهربان

قُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ النَّاسِ

بگو پناه می‌برم به پروردگار مردم

مَلِکِ النَّاسِ

پادشاه مردم

إِلَهِ النَّاسِ

معبود مردم

مِنْ شَرِّ الْوَسْوَاسِ الْخَنَّاسِ

از شر وسوسه‌گر نهانی

الَّذِی یُوَسْوِسُ فِی صُدُورِ النَّاسِ

آن کس که در سینه‌های مردم وسوسه می‌کند

مِنَ الْجِنَّةِ وَالنَّاسِ

چه از جن و چه از انس.

فضیلت خواندن چهار قل

در پاسخ به این پرسش که «چهار قل برای چه چیزی خوب است؟» باید گفت در منابع روایی و تفسیری، برای خواندن این سوره‌ها فضایل و آثاری ذکر شده است.

در امان ماندن از خطرات

در برخی احادیث، خواندن سوره‌های اخلاص، فلق و ناس به همراه سوره حمد یا آیه‌الکرسی برای در امان ماندن از خطرات توصیه شده است. همچنین در برخی منابع، خواندن چهار قل و سوره نصر مورد توجه قرار گرفته است. (طبرسی، مجمع‌البیان، ۱۴۰۶ق، ج۱۰، ص۸۳۹)

دفع بلا و حفظ انسان، فرزند و مال

در حدیثی از پیامبر اکرم(ص) که به «حدیث ذات القلاقل» مشهور است، خواندن چهار سوره کافرون، اخلاص، فلق و ناس برای در امان ماندن انسان، فرزند و مال از آسیب‌ها توصیه شده است. (قطب راوندی، سلوة الحزین، ۱۴۰۷ق، ص۸۵)

پاداش خواندن چهار قل در ماه رجب

در برخی منابع، خواندن چهار قل در نماز شب و نمازهای مستحبی شب‌های ماه رجب سفارش شده است. (خطیب شربینی، مغنی المحتاج، ۱۳۷۷ق، ج۱، ص۲۲۱)

فضیلت سوره اخلاص و بخشش گناهان

در روایتی از پیامبر خدا(ص) آمده است: هر کس هنگام رفتن به بستر خواب، سوره «قل هو الله احد» را بخواند، خداوند گناهان پنجاه سال او را می‌آمرزد. (الأمالی للصدوق، ص۶۴، ح۲۷)

سوره‌ای که با «قل» آغاز می‌شود اما جزو چهار قل نیست

عنوان «چهار قل»، «سور قل» یا «ذات القلاقل» به چهار سوره کافرون، اخلاص، فلق و ناس گفته می‌شود که همگی با کلمه «قُل» آغاز می‌شوند.

البته سوره جن نیز در قرآن کریم با «قُل» آغاز می‌شود، اما در اصطلاح مشهور، جزو چهار قل به شمار نمی‌آید. (لسانی فشارکی، «چارقل»، ص۶۵۷)

بنابراین اگر منظور از «چهار قل» همان عنوان مشهور میان مسلمانان باشد، ترتیب آنها عبارت است از:کافرون، اخلاص، فلق و ناس.