برای انتقال مفهوم توکل به کودکان نباید به جملات کلیشهای متوسل شد، بلکه باید این باور را به یک مهارت عملی و تجربهای شیرین در لحظات پرچالش زندگی تبدیل کرد.
خانه بدون مدیریت عاطفی زن به ویرانهای از تنش تبدیل میشود و در این میان، مقام رضا نه یک واژه فلسفی، بلکه کلیدی راهبردی برای حفظ تعادل روانی خانواده است.
بسیاری مواجهه سنت و مدرنیته را انتخابی میان ماندن در گذشته یا تسلیم در برابر تجدد میدانند؛ اما سنت اگر نتواند پاسخی به مسائل امروز دهد و در خدمت حیات فکری و زیست مومنانه انسان معاصر قرار گیرد، به یک شیء موزهای بدل خواهد شد. بازخوانی اندیشههای متفکرانی چون داریوش شایگان و علی شریعتی نشان میدهد که راه نجات سنت از انجماد، نفی هویت نیست؛ بلکه بازفهمی عقلانی، روشمند و معنابخش آن در متن زندگی و زبان زمانه امروز است.
شکاف نسلی در نگاه به مفاهیم بنیادین حق و تکلیف، یکی از مهمترین چالشهای خانواده و جامعه امروز است. در حالی که نسل گذشته بیشتر با واژگانی چون ایثار و وظیفه رشد یافته، نسل جدید بر کرامت، انتخاب و حقوق فردی تاکید میکند. در گفتوگو با دکتر آرمان نیکفر، به بررسی ریشههای این دگرگونی اخلاقی، بازخوانی نسبت حق و مسئولیت در معارف اسلامی و ارائه راهکارهای کاربردی برای رسیدن به تعادل تربیتی در بستر خانواده پرداختهایم.
گُلوَنی فقط یک سربند سنتی نیست؛ رنگ، نقش و حتی شیوه بستن آن، روایتگر بخشی از هویت، باورها و سبک زندگی مردم لُر است؛ پوششی که از نمادهای آزادی و جاودانگی تا نشانههای عزت و اصالت قومی را در تار و پود خود حفظ کرده است.
اضطراب و آشفتگی ذهنی گاهی آنقدر در زندگیمان ریشه میدواند که حتی خواب و تمرکز را هم از ما میگیرد؛ اما شاید راه آرامشدن، برخلاف تصورمان، نه در تغییر شرایط زندگی، بلکه در یک کلمه ساده باشد. قرآن در سوره رعد، از رازی سخن میگوید که میتواند دل ناآرام را به ساحل آرامش برساند: «ذکر خدا».
بسیاری مواجهه سنت و مدرنیته را انتخابی میان ماندن در گذشته یا تسلیم در برابر تجدد میدانند؛ اما سنت اگر نتواند پاسخی به مسائل امروز دهد و در خدمت حیات فکری و زیست مومنانه انسان معاصر قرار گیرد، به یک شیء موزهای بدل خواهد شد. بازخوانی اندیشههای متفکرانی چون داریوش شایگان و علی شریعتی نشان میدهد که راه نجات سنت از انجماد، نفی هویت نیست؛ بلکه بازفهمی عقلانی، روشمند و معنابخش آن در متن زندگی و زبان زمانه امروز است.
قرآن تصویری هولناک از جهنم ترسیم میکند؛ جایی که دوزخیان پس از شنیدن صدای آتش، به یک حسرت بزرگ اعتراف میکنند: «اگر میشنیدیم یا تعقل میکردیم، اهل آتش نبودیم.» سوره ملک نشان میدهد که گاهی سقوط انسان نه از ناآگاهی، بلکه از شنیدن حقیقت و نادیده گرفتن آن آغاز میشود.
گاهی اضطراب مالی کودکان با یک سؤال ساده مثل «اگر پولمان تمام شود چه میشود؟» یا حتی امتناع از خرید یک خوراکی و اسباببازی خودش را نشان میدهد؛ نشانههایی که میتواند زنگ خطری برای نگرانی عمیق کودک از آینده و وضعیت خانواده باشد.
تربیت اجتماعی فرزندان نیازمند عبور از کنترلگری پلیسی به سوی مربیگری هوشمندانه است؛ هنری که با قطبنمای مهر مادری، معیارهای اصیل همنشینی را در جان کودک درونی میکند.
قناعت به معنای دستکشیدن از رفاه و امکانات نیست؛ مسئله این است که انسان اسیر حرص، اسراف و چشموهمچشمی نشود. برای تبدیل قناعت از یک توصیه اخلاقی به یک فرهنگ عمومی، از خانواده و تربیت کودکان تا رسانهها و سبک زندگی مسئولان باید تغییراتی جدی شکل بگیرد.
شکاف نسلی در نگاه به مفاهیم بنیادین حق و تکلیف، یکی از مهمترین چالشهای خانواده و جامعه امروز است. در حالی که نسل گذشته بیشتر با واژگانی چون ایثار و وظیفه رشد یافته، نسل جدید بر کرامت، انتخاب و حقوق فردی تاکید میکند. در گفتوگو با دکتر آرمان نیکفر، به بررسی ریشههای این دگرگونی اخلاقی، بازخوانی نسبت حق و مسئولیت در معارف اسلامی و ارائه راهکارهای کاربردی برای رسیدن به تعادل تربیتی در بستر خانواده پرداختهایم.
حجت الاسلام مهدی احمدی پژوهشگر تاریخ اسلام در گفتگو با پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ اظهار داشت: ملت مسلمان، شیعه و سنی، با هم مشکلی ندارند. اینها سالهای سال کنار هم زندگی کردند. این اختلافات خلق شده، آفریده شده و روی آن تمرکز شده است که خوب این شکاف را ایجاد کرد. انقلاب اسلامی سالهاست که بر علیه این شکاف فعالیت میکند و کار میکند.
رضا معممی مقدم، کارشناس مسائل دینی در گفتگو با پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ اظهار داشت: اگر کسی اسلام را قبول دارد، خدا و پیامبر(ص) را قبول دارد و وجوب نماز و روزه را نیز انکار نمیکند، اما به دلیل ضعف، غفلت، سستی یا گناه آنها را انجام نمیدهد، نباید بهسادگی حکم به خروج او از اسلام کرد.
امام حسن عسکری(ع)، یازدهمین پیشوای شیعیان، در سال ۲۳۲ق چشم به جهان گشود و به دستور خلیفه عباسی در سامرا و محله «عسکر» سکونت اجباری داشت. ایشان پس از شهادت پدر، شش سال امامت کرد و در سال ۲۶۰ق، در ۲۸سالگی، در سامرا به شهادت رسید؛ دورهای همراه با ستم خلفای عباسی.
محسن میرطالبی، روانشناس مذهبی و استاد دانشگاه در گفتگو با پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ اظهار داشت: انسان همیشه در درون و خلوت خودش یک رابطه عمیق با خالقش داشته است و تنها چیزی که در همه حال میتواند باعث آرامش دل انسان شود، ارتباط با ذات لایتناهی خداوند است. بنابراین من به هیچوجه معتقد نیستم که میان جوان امروز و خداوند قهر و گسست واقعی ایجاد شده باشد.
ناصر مهدوی، پژوهشگر حوزه فلسفه و دین در گفتگو با مبلغ اظهار داشت: اصل این است که قرآن و مخاطب آن، انسان است و هیچ واسطهای میان انسان و خداوند وجود ندارد. اگر انسانها با مشکلی مواجه شدند، در آن صورت به یک متخصص مراجعه کنند؛ اگر او واقعاً متخصص باشد و بتواند به پرسشها پاسخ دهد.
در روزگاری که دیوارهای بلند آپارتمانها، آسانسورهای بیسلام و گروههای مجازی ساختمان جای کوچههای قدیمی را گرفتهاند، فاصله میان آدمها بیشتر از گذشته شده است. حجتالاسلام والمسلمین محمدحسین پاشیر، پژوهشگر معارف اسلامی و مهدویت، معتقد است این فاصله فقط یک تغییر سبک زندگی نیست، بلکه اگر به بیخبری از حال همسایه منجر شود، با حقیقت قرآنی امت اسلامی در تعارض قرار میگیرد.
چرا اربعین تنها به نام امام حسین(ع) شناخته میشود و برای دیگر ائمه اطهار(ع) چنین مراسمی وجود ندارد؟ حضرت آیتالله العظمی مکارم شیرازی در پاسخ به این پرسش، با اشاره به نقش بیبدیل قیام عاشورا در حفظ اسلام، تأکید میکنند که تأثیر سرنوشتساز شهادت سیدالشهدا(ع) و عظمت مصائب آن حضرت، اربعین حسینی را به مناسبتی منحصربهفرد در تاریخ اسلام تبدیل کرده است.
تقریبا در همه سنتهای دینی جهان، از اسلام و مسیحیت گرفته تا یهودیت و حتی برخی آیینهای شرقی، سخن از آیندهای روشن و ظهور منجی به میان آمده است. اما چرا این ایده تا این اندازه فراگیر است و چه نقشی در زندگی انسان امروز دارد؟
یزید در مدّت کوتاه خلافتش، جنایاتی را مرتکب شد که هر یک از آن ها به تنهایی برای رسوایی و ننگ وی و خاندانش کافی است. شهادت امام حسین(ع) و اصحابش و اسارت حریم نبوی(ص)، مهمترین جنایتی است که به دستور یزید انجام گرفت. پس از آن، واقعه حره، به دستور یزید شکل گرفت، که در این جنایت، لشگریان یزید سه روز، به کشتار و غارت مردم مدینه پرداختند. لشکریان یزید پس از آن، برای نبرد با عبداللّه بن زبیر به سوی مکّه حرکت کردند و حرم الهی را با منجنیق آتش باران کردند که در نتیجه پرده ها و سقف کعبه سوخت.
قرآن هشدار میدهد که خطرناکترین خطای محاسباتی آن نیست که انسان اشتباه میکند، بلکه آن است که اشتباه را «درست» میبیند و تا پایان راه به اشتباه خود ادامه میدهد. ریشه این خطای عمیق در پنج دام بزرگ نهفته است که نشانههای هر یک را از نگاه قرآن مرور میکنیم.
بسیاری تصور میکنند آرامش و رضایت در داشتن بیشتر است، اما تجربههای انسانی، آموزههای دینی و حتی پژوهشهای روانشناسی نشان میدهد که بخشیدن و کمک به دیگران میتواند احساس عمیقتری از آرامش و رضایت درونی ایجاد کند.
گسترش اینترنت و شبکههای اجتماعی باعث شده کودکان و نوجوانان زودتر از گذشته وارد جهان دیجیتال شوند. در گفتوگوی مبلغ با دکتر مسعودی، به راهکارهای تربیتی خانوادهها برای محافظت از فرزندان در برابر آسیبهای فضای مجازی پرداخته شده است.
در اسلام، فریبِ دشمن در چارچوب جنگ مجاز است، اما شایعهسازیِ ظالمانه و آسیبزننده به حقیقت و بیگناهان جایز نیست.
در حالی که امکانات زندگی نسبت به گذشته افزایش یافته، بسیاری از افراد از کاهش احساس رضایت و آرامش سخن میگویند. برای بررسی این پدیده با خانوم دکتر محبی، پژوهشگر حوزه دین و جامعه، گفتوگو کردهایم.
حجتالاسلام محمدی تأکید کرد که تهمت از گناهان بزرگ است و فرد تهمتزننده باید هم در دنیا جبران کند و هم در آخرت پاسخگو باشد.
بسیاری از والدین از این موضوع گلایه دارند که فرزند نوجوانشان کمتر از گذشته صحبت می کند و مسائل خود را در خانه مطرح نمی کند. دکتر مخدومی در گفت وگو با مبلغ از دلایل روانشناختی این سکوت و راه های ترمیم ارتباط عاطفی در خانواده می گوید.
داستان طوفان نوح یکی از شناخته شده ترین روایت های دینی در جهان است، اما همواره این پرسش مطرح بوده که آیا چنین طوفانی از نظر علمی و زمین شناسی نیز امکان وقوع داشته است یا نه. بررسی دیدگاه های علمی و تفسیری نشان می دهد پاسخ این پرسش پیچیده تر از یک بله یا خیر ساده است.
در حالی که بحرانهای معیشتی و اجتماعی، بنیان برخی خانوادهها را سست میکند، خانوادههای برخوردار از ایمان عمیق، تهدیدها را به فرصتی برای رشد و همدلی تبدیل میکنند.
بررسی آموزههای فقهی نشان میدهد که قربانی کردن نه یک عمل خشونتآمیز، بلکه آیینی قدسی با رعایت دقیقترین اصول اخلاقی و انسانی در قبال حیوانات برای تامین نیاز محرومان است.
نسل زد در شرایطی قرار گرفته که از یک سو با آزادی و دسترسی گسترده دنیای مجازی مواجه است و از سوی دیگر باید محدودیتها و قواعد دنیای واقعی را بپذیرد. این نسل بیش از گذشته به استقلال احتیاج دارد، اما نبود تعادل میان آزادی و محدودیت میتواند علاوه بر آسیب زدن به رابطه والدین و فرزندان، زمینهساز بروز آسیبهای فردی و اجتماعی شود.
استودیوی «بازی مازی» با تولید بازی تعاملی «باغ نماز»، تلاش کرده است مسیر متفاوتی برای آموزش مفاهیم دینی به کودکان ایجاد کند؛ مسیری که در آن کودک بدون قرار گرفتن در فضای رسمی کلاس درس، طی ۹۰ مرحله بازی، بهتدریج ترتیب نماز را کشف میکند.
برای انتقال مفهوم توکل به کودکان نباید به جملات کلیشهای متوسل شد، بلکه باید این باور را به یک مهارت عملی و تجربهای شیرین در لحظات پرچالش زندگی تبدیل کرد.
یک روانشناس با هشدار نسبت به مقصر دانستن کودکان منزوی میگوید طردشدگی همیشه از ویژگیهای خود کودک ناشی نمیشود و خانواده، همسالان و فضای اجتماعی میتوانند در شکلگیری آن نقش داشته باشند. به گفته او، والدین به جای سرزنش و نصیحت، باید ابتدا احساس کودک را ببینند و سپس برای پیدا کردن راهحل به او کمک کنند.
شوخیهای دوران کودکی میان خواهر و برادر فقط لحظههایی برای خندیدن و سرگرمی نیستند؛ این تعاملات میتوانند بخشی از حافظه عاطفی مشترک آنها را شکل دهند و بر میزان اعتماد، صمیمیت و احساس امنیت در رابطه آنها در بزرگسالی اثر بگذارند. یک روانشناس معتقد است کیفیت این شوخیها حتی میتواند در سالهای بعد، بر نحوه ارتباط فرد با دوستان و همسر آینده او نیز تأثیرگذار باشد.
انیمیشن موزیکال «بهار من» همزمان با هفته وحدت و به مناسبت میلاد پیامبر رحمت و مهربانی، حضرت محمد مصطفی(ص)، توسط مجموعه «سُرودستان» تولید و رونمایی شد و در اختیار مخاطبان قرار گرفت.
«محفل ستارهها» با اجرای پویشی فرایند حفظ قرآن را وارد فضای بازی و رقابت کرده است؛ شرکتکنندگان در ۸۸ گام، آیات جزء ۳۰ را میآموزند، آزمون میدهند و محفوظات خود را مرور میکنند.
پنجمین جلد مجموعه «قصههای کرمیلو» به سراغ رابطه کودکان با تبلت و تلفن همراه رفته و در قالب ماجرای یک مهمانی، تأثیر حضور این ابزارها بر ارتباط و سبک زندگی خانوادهها را روایت میکند.
ترس از تاریکی و تنهایی یکی از چالشهای رایج در سنین کودکی است که میتوان آن را با زبانی شیرین و آموزش مفهوم ذکر الهی به فرصتی طلایی برای ساختن باورهای توحیدی فرزندان تبدیل کرد.
سواد مالی از وقتی شروع میشود که کودک برای خرجکردن یک اسکناس کوچک تصمیم میگیرد. پولتوجیبی میتواند فرصتی باشد تا بچهها از همان سالهای نخست، لذت خرجکردن، ضرورت پسانداز، ارزش بخشش و مهمتر از همه، مهارت برنامهریزی برای پول محدود را تجربه کنند؛ مهارتی که میتواند سالها بعد، آنها را از دستخالی ماندن در میانه ماه نجات دهد.
آنچه این کشورها را به هم نزدیک میکند، لزوماً تولید «انیمه» به معنای ژاپنی آن نیست؛ بلکه استفاده از زبان تصویریای است که انیمه و مانگا در جهان محبوب کردهاند. قابهای پویا، شخصیتهای اغراقشده، روایتهای چندقسمتی، ترکیب متن و تصویر و توجه ویژه به جهانسازی، اکنون دیگر مختص یک کشور نیستند.
دنیای پرزرق و برق اسباب بازی ها و تبلیغات رنگارنگ، کودکان را به سمت مصرف گرایی سوق می دهد. بازی صندوق انتخاب یک راهکار ساده و خلاقانه برای آموزش هنر انتظار و اولویت بندی است که با آموزه های اخلاقی و تربیت دینی همخوانی دارد.
پیامبر اکرم (ص) تاکید ویژه ای بر خاک بازی کودکان داشت، کاری که امروزه نیز روانشناسی آن را عامل رشد شناختی کودک می داند.
لحظاتِ «خاموشی»، بهترین فرصت برای اتصالِ دوباره به دنیای کودکانه است.
در عصر رقابت گسترده رسانهها برای جذب مخاطب کودک و نوجوان، برنامههای مذهبی دیگر نمیتوانند تنها بر آموزش مستقیم مفاهیم دینی تکیه کنند؛ تجربههای موفق داخلی و خارجی نشان میدهد قصه، بازی، رقابت، شخصیتپردازی و روایت تجربههای واقعی، راهی مؤثر برای پیوند دادن مفاهیم دینی با دنیای ذهنی نسل جدید است؛ رویکردی که در نمونه ایرانی «محفل ستارهها» نیز مورد توجه قرار گرفته است.
رهبر شهید حضرت آیت الله سیدعلی خامنهای به استفتائی پیرامون «خواندن نماز قبل از وقت» پاسخ گفتهاند.
یک بسمالله کوچک میتواند سفره را پربرکتتر و دل بچهها را مهربانتر کند. این داستان کوتاه، راز این سلامِ کوچک قبل از غذا را برای کودکها روشن میکند.
تجربه پویشهای کتابخوانی نشان میدهد ترویج کتابخوانی دیگر تنها با توصیه به مطالعه یا معرفی یک کتاب پیش نمیرود؛ بلکه نیازمند طراحی تجربهای است که کودک در آن نقش فعال داشته باشد.
«چرا سلام نمیکنی؟» شاید برای بسیاری از والدین جملهای ساده باشد، اما برای کودکی که خجالتی یا مضطرب است، میتواند فشار و اضطراب بیشتری ایجاد کند.
پرسشهای کودکان گاهی آنقدر عمیق و بنیادین هستند که حتی بزرگسالان را به فکر وامیدارند. وقتی کودک با دیدن تصویر یک شهید بر روی دیوار کوچه یا در قاب تلویزیون از ما میپرسد که این آقا کجا رفته و چرا دیگر برنگشته است، ما با یک لحظه حساس تربیتی روبرو هستیم. پاسخ به این سوالات، دریچهای است که میتواند مفاهیم بلند شهادت و ایثار را به زبان قلبهای کوچک، اما تشنه حقیقت ترجمه کند.
بازی «کودکان اربعین» تلاش کرده در کنار سرگرمی، مخاطب را با بخشی از تاریخ و فرهنگ دینی، از جمله روایت شهادت امام علی(ع) در مسجد کوفه و ماجرای خونخواهی مختار ثقفی برای شهدای کربلا، آشنا کند.
چشمزخم از نگاه روایات اسلامی خرافه نیست و حتی ممکن است از سوی نزدیکترین افراد و دوستان اتفاق بیفتد؛ موضوعی که در سخنان امام رضا(ع) نیز مورد تأکید قرار گرفته است. در روایات منقول از امام هشتم(ع)، علاوه بر تأیید چشمزخم، راهکارهایی برای در امان ماندن از آثار آن، از جمله خواندن سوره حمد، توحید، معوذتین و آیهالکرسی، بیان شده است.
در روایتی از پیامبر اکرم(ص)، از فتنهای در دوران غیبت سخن گفته شده که در آن برخی مردم حتی در اصل ولادت امام عصر(عج) تردید میکنند؛ اما راه مقابله با این شبههها چیست؟ پیامبر(ص) بر تمسک به دین و بستن راه نفوذ شیطان از مسیر شک و تردید تأکید کردهاند.
برخی انسانها که فرصت کافی برای بندگی ندارند، همواره در جستوجوی فرصتی برای عبادت هستند و از خداوند مهلت میخواهند؛ اما در مقابل، کسانی که فرصت در اختیار دارند، با بهانههای مختلف انجام کارهای نیک را به آینده موکول میکنند.
