آیا نابرابری اقتصادی همیشه ناعادلانه است؟ در حالی که جان رالز با نظریه «اصل تفاوت» سعی میکند نابرابری را در صورت نفع رسیدن به محرومان توجیه کند، عدالت علوی با نگاهی فراتر، بر این باور است که عدالت تنها با طراحی قواعد نهادی محقق نمیشود، بلکه پیوند ناگسستنی با اخلاق حاکم و بازگشت منابع عمومی به صاحبان اصلی خود دارد.
اختلاف امروز میان نسلها تنها یک تفاوت سلیقه نیست، بلکه تقابل دو زبان اخلاقی است: زبانی که با «تکلیف» آغاز میشود و زبانی که نقطه عزیمت آن «حق» است. این مقاله با بررسی مسیر تاریخی غرب در رسیدن به حقوق فردی و بازخوانی ظرفیتهای سنت اسلامی، بهویژه مفهوم کرامت در قرآن و حقوق متقابل در نهجالبلاغه، نشان میدهد که چگونه میتوان از دوگانه «حق یا تکلیف» عبور کرد و به اخلاقی متوازن دست یافت که هم فرد را محترم میشمارد و هم پیوند اجتماعی را حفظ میکند.
وقتی فناوری و کالاهای مدرن با سرعت به زندگی وارد میشوند، اما الگوهای ذهنی و ارزشهای اجتماعی در جای خود باقی میمانند، جامعه دچار یک شکاف عمیق میشود. این مقاله با تکیه بر نظریات جامعهشناس آمریکایی، رونالد اینگلهارت، به تحلیل پدیده توسعه نامتوازن در ایران میپردازد؛ وضعیتی که در آن مصرفگرایی جایگزین تحول فرهنگی شده و ابزارهای مدرن، در خدمت مناسبات قدیمی قرار گرفتهاند.
با وجود گسترش ابزارها و فناوریهای مدرن آموزشی در مدرسهها، منطق تربیت و آموزش اخلاقی در ایران همچنان وابسته به الگوهای سنتی، یکطرفه و محفوظاتمحور باقی مانده است. بررسیهای تربیتی نشان میدهد که برای پاسخگویی به نیازهای نسل جدید، نیازمند گذار از روشهای دستوری و بخشنامهای به سمت ایجاد «تجربه اخلاقی»، تفکر انتقادی و بهرهگیری از ظرفیتهای نوین رسانهای در نهادهای آموزشی، خانواده و مساجد هستیم.
صبحها با بیمیلی از خواب بیدار میشوید، تمرکز کردن برایتان سخت شده و حتی کارهایی که قبلاً دوست داشتید دیگر جذاب نیستند؛ اما آیا این نشانهها به معنای افسردگی است؟ گاهی آنچه تجربه میکنیم «خستگی روانی» ناشی از فشارهای مداوم زندگی است و شناخت تفاوت آن با افسردگی خفیف میتواند مسیر درست برای بازیابی انرژی و سلامت روان را مشخص کند.
استجابت دعا تنها به گفتن خواسته و انتظار برای برآورده شدن آن محدود نمیشود؛ در آموزههای قرآن و اهلبیت(ع)، عواملی مانند اخلاص، معرفت، عمل صالح، حلالخوری، رقت قلب و دوری از گناه در مسیر اجابت دعا نقش دارند. در این گزارش، مهمترین توصیههای دینی درباره چگونگی دعا کردن، عوامل تسریع در استجابت و دلایلی که ممکن است موجب تأخیر یا عدم اجابت دعا شوند را مرور میکنیم.
گاهی بدن انسان در نماز حاضر است، اما ذهن و دل او درگیر کارها، نگرانیها و اتفاقات روزمره است؛ مسئلهای که میتواند از حضور قلب و لذت مناجات با خدا بکاهد. در آموزههای قرآن، روایات و سخنان بزرگان دینی، راهکارهای مختلفی برای رسیدن به تمرکز و حضور قلب در نماز بیان شده است؛ از شناخت عظمت خدا و توجه به معنای اذکار گرفته تا آمادهسازی پیش از نماز، ترک گناه و دور کردن عوامل حواسپرتی.
امیرالمؤمنین(ع) در یک توصیه کوتاه، مسیر رسیدن به پیروزی را آشکار میکند؛ مسیری که از دوراندیشی آغاز میشود، با فکر و مشورت ادامه پیدا میکند و با یک اصل مهم یعنی «رازنگهداری» کامل میشود.
گاهی آنچه والدین از سر محبت برای حل مشکلات فرزندشان انجام میدهند، بهجای تقویت او، وابستگی میسازد؛ از حل کردن یک مشکل ساده تا تذکرهای همیشگی، رفتارهایی که قرار است کمککننده باشند میتوانند فرصت استقلال و اعتمادبهنفس را از کودک بگیرند.
گاهی یک رابطه نه با یک دعوای بزرگ، بلکه با رفتارهایی مثل تحقیر، حسابکشی، تسلیم شدن و کنایههای مداوم آرامآرام فرسوده میشود. شناخت این الگوهای ارتباطی میتواند نخستین قدم برای جلوگیری از تنش، طلاق عاطفی و حتی جدایی باشد.
چرا بعضیها از بخشیدن نمیترسند و با وجود انفاق، زندگیشان روزبهروز پربرکتتر میشود؟ پاسخ را باید در تقابل دو وعده جستوجو کرد؛ وعدهای که از فقر میترساند و وعدهای که مغفرت و فضل الهی را نوید میدهد.
رضا معممیمقدم، مدیرکل فرهنگی سازمان اوقاف و امور خیریه و دبیر ستاد بزرگداشت هفته وقف ۱۴۰۵، با تأکید بر ضرورت صیانت از حقوق موقوفات گفت: دستگاههای لشکری و کشوری که املاک موقوفه در اختیار دارند باید نسبت به تعیین تکلیف قانونی این املاک و پرداخت حقوق وقف اقدام کنند؛ چراکه وقف، امانت الهی و حق موقوفعلیهم است.
مهدی زارعی، کارشناس رسانه و پژوهشگر حوزه دین و اندیشه در گفتگو با پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ اظهار داشت: اینکه فرد بتواند دهها پاسخ فقهی را در اینترنت مشاهده کند، مساوی با این نیست که خودش به اهلیت تشخیص حکم شرعی دست یافته باشد.
شکاف نسلی در نگاه به مفاهیم بنیادین حق و تکلیف، یکی از مهمترین چالشهای خانواده و جامعه امروز است. در حالی که نسل گذشته بیشتر با واژگانی چون ایثار و وظیفه رشد یافته، نسل جدید بر کرامت، انتخاب و حقوق فردی تاکید میکند. در گفتوگو با دکتر آرمان نیکفر، به بررسی ریشههای این دگرگونی اخلاقی، بازخوانی نسبت حق و مسئولیت در معارف اسلامی و ارائه راهکارهای کاربردی برای رسیدن به تعادل تربیتی در بستر خانواده پرداختهایم.
حجت الاسلام مهدی احمدی پژوهشگر تاریخ اسلام در گفتگو با پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ اظهار داشت: ملت مسلمان، شیعه و سنی، با هم مشکلی ندارند. اینها سالهای سال کنار هم زندگی کردند. این اختلافات خلق شده، آفریده شده و روی آن تمرکز شده است که خوب این شکاف را ایجاد کرد. انقلاب اسلامی سالهاست که بر علیه این شکاف فعالیت میکند و کار میکند.
رضا معممی مقدم، کارشناس مسائل دینی در گفتگو با پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ اظهار داشت: اگر کسی اسلام را قبول دارد، خدا و پیامبر(ص) را قبول دارد و وجوب نماز و روزه را نیز انکار نمیکند، اما به دلیل ضعف، غفلت، سستی یا گناه آنها را انجام نمیدهد، نباید بهسادگی حکم به خروج او از اسلام کرد.
امام حسن عسکری(ع)، یازدهمین پیشوای شیعیان، در سال ۲۳۲ق چشم به جهان گشود و به دستور خلیفه عباسی در سامرا و محله «عسکر» سکونت اجباری داشت. ایشان پس از شهادت پدر، شش سال امامت کرد و در سال ۲۶۰ق، در ۲۸سالگی، در سامرا به شهادت رسید؛ دورهای همراه با ستم خلفای عباسی.
محسن میرطالبی، روانشناس مذهبی و استاد دانشگاه در گفتگو با پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ اظهار داشت: انسان همیشه در درون و خلوت خودش یک رابطه عمیق با خالقش داشته است و تنها چیزی که در همه حال میتواند باعث آرامش دل انسان شود، ارتباط با ذات لایتناهی خداوند است. بنابراین من به هیچوجه معتقد نیستم که میان جوان امروز و خداوند قهر و گسست واقعی ایجاد شده باشد.
ناصر مهدوی، پژوهشگر حوزه فلسفه و دین در گفتگو با مبلغ اظهار داشت: اصل این است که قرآن و مخاطب آن، انسان است و هیچ واسطهای میان انسان و خداوند وجود ندارد. اگر انسانها با مشکلی مواجه شدند، در آن صورت به یک متخصص مراجعه کنند؛ اگر او واقعاً متخصص باشد و بتواند به پرسشها پاسخ دهد.
در روزگاری که دیوارهای بلند آپارتمانها، آسانسورهای بیسلام و گروههای مجازی ساختمان جای کوچههای قدیمی را گرفتهاند، فاصله میان آدمها بیشتر از گذشته شده است. حجتالاسلام والمسلمین محمدحسین پاشیر، پژوهشگر معارف اسلامی و مهدویت، معتقد است این فاصله فقط یک تغییر سبک زندگی نیست، بلکه اگر به بیخبری از حال همسایه منجر شود، با حقیقت قرآنی امت اسلامی در تعارض قرار میگیرد.
چرا اربعین تنها به نام امام حسین(ع) شناخته میشود و برای دیگر ائمه اطهار(ع) چنین مراسمی وجود ندارد؟ حضرت آیتالله العظمی مکارم شیرازی در پاسخ به این پرسش، با اشاره به نقش بیبدیل قیام عاشورا در حفظ اسلام، تأکید میکنند که تأثیر سرنوشتساز شهادت سیدالشهدا(ع) و عظمت مصائب آن حضرت، اربعین حسینی را به مناسبتی منحصربهفرد در تاریخ اسلام تبدیل کرده است.
تقریبا در همه سنتهای دینی جهان، از اسلام و مسیحیت گرفته تا یهودیت و حتی برخی آیینهای شرقی، سخن از آیندهای روشن و ظهور منجی به میان آمده است. اما چرا این ایده تا این اندازه فراگیر است و چه نقشی در زندگی انسان امروز دارد؟
یزید در مدّت کوتاه خلافتش، جنایاتی را مرتکب شد که هر یک از آن ها به تنهایی برای رسوایی و ننگ وی و خاندانش کافی است. شهادت امام حسین(ع) و اصحابش و اسارت حریم نبوی(ص)، مهمترین جنایتی است که به دستور یزید انجام گرفت. پس از آن، واقعه حره، به دستور یزید شکل گرفت، که در این جنایت، لشگریان یزید سه روز، به کشتار و غارت مردم مدینه پرداختند. لشکریان یزید پس از آن، برای نبرد با عبداللّه بن زبیر به سوی مکّه حرکت کردند و حرم الهی را با منجنیق آتش باران کردند که در نتیجه پرده ها و سقف کعبه سوخت.
قرآن هشدار میدهد که خطرناکترین خطای محاسباتی آن نیست که انسان اشتباه میکند، بلکه آن است که اشتباه را «درست» میبیند و تا پایان راه به اشتباه خود ادامه میدهد. ریشه این خطای عمیق در پنج دام بزرگ نهفته است که نشانههای هر یک را از نگاه قرآن مرور میکنیم.
بسیاری تصور میکنند آرامش و رضایت در داشتن بیشتر است، اما تجربههای انسانی، آموزههای دینی و حتی پژوهشهای روانشناسی نشان میدهد که بخشیدن و کمک به دیگران میتواند احساس عمیقتری از آرامش و رضایت درونی ایجاد کند.
گسترش اینترنت و شبکههای اجتماعی باعث شده کودکان و نوجوانان زودتر از گذشته وارد جهان دیجیتال شوند. در گفتوگوی مبلغ با دکتر مسعودی، به راهکارهای تربیتی خانوادهها برای محافظت از فرزندان در برابر آسیبهای فضای مجازی پرداخته شده است.
در اسلام، فریبِ دشمن در چارچوب جنگ مجاز است، اما شایعهسازیِ ظالمانه و آسیبزننده به حقیقت و بیگناهان جایز نیست.
در حالی که امکانات زندگی نسبت به گذشته افزایش یافته، بسیاری از افراد از کاهش احساس رضایت و آرامش سخن میگویند. برای بررسی این پدیده با خانوم دکتر محبی، پژوهشگر حوزه دین و جامعه، گفتوگو کردهایم.
حجتالاسلام محمدی تأکید کرد که تهمت از گناهان بزرگ است و فرد تهمتزننده باید هم در دنیا جبران کند و هم در آخرت پاسخگو باشد.
بسیاری از والدین از این موضوع گلایه دارند که فرزند نوجوانشان کمتر از گذشته صحبت می کند و مسائل خود را در خانه مطرح نمی کند. دکتر مخدومی در گفت وگو با مبلغ از دلایل روانشناختی این سکوت و راه های ترمیم ارتباط عاطفی در خانواده می گوید.
داستان طوفان نوح یکی از شناخته شده ترین روایت های دینی در جهان است، اما همواره این پرسش مطرح بوده که آیا چنین طوفانی از نظر علمی و زمین شناسی نیز امکان وقوع داشته است یا نه. بررسی دیدگاه های علمی و تفسیری نشان می دهد پاسخ این پرسش پیچیده تر از یک بله یا خیر ساده است.
نوجوانی دورهای است که هیجانطلبی، تصمیمهای لحظهای و میل به لذتهای فوری میتواند بیش از همیشه خود را نشان دهد؛ رفتاری که گاهی والدین آن را به تنبلی یا بیمسئولیتی تعبیر میکنند.
یک کتاب کودک، ماجرای دختری را روایت میکند که برای نجات صخرههای مرجانی و ماهیهای در حال فرار، وارد مأموریتی متفاوت میشود.
با وجود گسترش ابزارها و فناوریهای مدرن آموزشی در مدرسهها، منطق تربیت و آموزش اخلاقی در ایران همچنان وابسته به الگوهای سنتی، یکطرفه و محفوظاتمحور باقی مانده است. بررسیهای تربیتی نشان میدهد که برای پاسخگویی به نیازهای نسل جدید، نیازمند گذار از روشهای دستوری و بخشنامهای به سمت ایجاد «تجربه اخلاقی»، تفکر انتقادی و بهرهگیری از ظرفیتهای نوین رسانهای در نهادهای آموزشی، خانواده و مساجد هستیم.
استودیوی «بازی مازی» با تولید بازی تعاملی «باغ نماز»، تلاش کرده است مسیر متفاوتی برای آموزش مفاهیم دینی به کودکان ایجاد کند؛ مسیری که در آن کودک بدون قرار گرفتن در فضای رسمی کلاس درس، طی ۹۰ مرحله بازی، بهتدریج ترتیب نماز را کشف میکند.
برای انتقال مفهوم توکل به کودکان نباید به جملات کلیشهای متوسل شد، بلکه باید این باور را به یک مهارت عملی و تجربهای شیرین در لحظات پرچالش زندگی تبدیل کرد.
یک روانشناس با هشدار نسبت به مقصر دانستن کودکان منزوی میگوید طردشدگی همیشه از ویژگیهای خود کودک ناشی نمیشود و خانواده، همسالان و فضای اجتماعی میتوانند در شکلگیری آن نقش داشته باشند. به گفته او، والدین به جای سرزنش و نصیحت، باید ابتدا احساس کودک را ببینند و سپس برای پیدا کردن راهحل به او کمک کنند.
شوخیهای دوران کودکی میان خواهر و برادر فقط لحظههایی برای خندیدن و سرگرمی نیستند؛ این تعاملات میتوانند بخشی از حافظه عاطفی مشترک آنها را شکل دهند و بر میزان اعتماد، صمیمیت و احساس امنیت در رابطه آنها در بزرگسالی اثر بگذارند. یک روانشناس معتقد است کیفیت این شوخیها حتی میتواند در سالهای بعد، بر نحوه ارتباط فرد با دوستان و همسر آینده او نیز تأثیرگذار باشد.
انیمیشن موزیکال «بهار من» همزمان با هفته وحدت و به مناسبت میلاد پیامبر رحمت و مهربانی، حضرت محمد مصطفی(ص)، توسط مجموعه «سُرودستان» تولید و رونمایی شد و در اختیار مخاطبان قرار گرفت.
«محفل ستارهها» با اجرای پویشی فرایند حفظ قرآن را وارد فضای بازی و رقابت کرده است؛ شرکتکنندگان در ۸۸ گام، آیات جزء ۳۰ را میآموزند، آزمون میدهند و محفوظات خود را مرور میکنند.
پنجمین جلد مجموعه «قصههای کرمیلو» به سراغ رابطه کودکان با تبلت و تلفن همراه رفته و در قالب ماجرای یک مهمانی، تأثیر حضور این ابزارها بر ارتباط و سبک زندگی خانوادهها را روایت میکند.
ترس از تاریکی و تنهایی یکی از چالشهای رایج در سنین کودکی است که میتوان آن را با زبانی شیرین و آموزش مفهوم ذکر الهی به فرصتی طلایی برای ساختن باورهای توحیدی فرزندان تبدیل کرد.
سواد مالی از وقتی شروع میشود که کودک برای خرجکردن یک اسکناس کوچک تصمیم میگیرد. پولتوجیبی میتواند فرصتی باشد تا بچهها از همان سالهای نخست، لذت خرجکردن، ضرورت پسانداز، ارزش بخشش و مهمتر از همه، مهارت برنامهریزی برای پول محدود را تجربه کنند؛ مهارتی که میتواند سالها بعد، آنها را از دستخالی ماندن در میانه ماه نجات دهد.
آنچه این کشورها را به هم نزدیک میکند، لزوماً تولید «انیمه» به معنای ژاپنی آن نیست؛ بلکه استفاده از زبان تصویریای است که انیمه و مانگا در جهان محبوب کردهاند. قابهای پویا، شخصیتهای اغراقشده، روایتهای چندقسمتی، ترکیب متن و تصویر و توجه ویژه به جهانسازی، اکنون دیگر مختص یک کشور نیستند.
دنیای پرزرق و برق اسباب بازی ها و تبلیغات رنگارنگ، کودکان را به سمت مصرف گرایی سوق می دهد. بازی صندوق انتخاب یک راهکار ساده و خلاقانه برای آموزش هنر انتظار و اولویت بندی است که با آموزه های اخلاقی و تربیت دینی همخوانی دارد.
پیامبر اکرم (ص) تاکید ویژه ای بر خاک بازی کودکان داشت، کاری که امروزه نیز روانشناسی آن را عامل رشد شناختی کودک می داند.
لحظاتِ «خاموشی»، بهترین فرصت برای اتصالِ دوباره به دنیای کودکانه است.
در عصر رقابت گسترده رسانهها برای جذب مخاطب کودک و نوجوان، برنامههای مذهبی دیگر نمیتوانند تنها بر آموزش مستقیم مفاهیم دینی تکیه کنند؛ تجربههای موفق داخلی و خارجی نشان میدهد قصه، بازی، رقابت، شخصیتپردازی و روایت تجربههای واقعی، راهی مؤثر برای پیوند دادن مفاهیم دینی با دنیای ذهنی نسل جدید است؛ رویکردی که در نمونه ایرانی «محفل ستارهها» نیز مورد توجه قرار گرفته است.
رهبر شهید حضرت آیت الله سیدعلی خامنهای به استفتائی پیرامون «خواندن نماز قبل از وقت» پاسخ گفتهاند.
یک بسمالله کوچک میتواند سفره را پربرکتتر و دل بچهها را مهربانتر کند. این داستان کوتاه، راز این سلامِ کوچک قبل از غذا را برای کودکها روشن میکند.
تجربه پویشهای کتابخوانی نشان میدهد ترویج کتابخوانی دیگر تنها با توصیه به مطالعه یا معرفی یک کتاب پیش نمیرود؛ بلکه نیازمند طراحی تجربهای است که کودک در آن نقش فعال داشته باشد.
«چرا سلام نمیکنی؟» شاید برای بسیاری از والدین جملهای ساده باشد، اما برای کودکی که خجالتی یا مضطرب است، میتواند فشار و اضطراب بیشتری ایجاد کند.
آیا نابرابری اقتصادی همیشه ناعادلانه است؟ در حالی که جان رالز با نظریه «اصل تفاوت» سعی میکند نابرابری را در صورت نفع رسیدن به محرومان توجیه کند، عدالت علوی با نگاهی فراتر، بر این باور است که عدالت تنها با طراحی قواعد نهادی محقق نمیشود، بلکه پیوند ناگسستنی با اخلاق حاکم و بازگشت منابع عمومی به صاحبان اصلی خود دارد.
هجرتی که از دلتنگی آغاز نشد؛ حضرت معصومه(س) برای نصرت امام رضا(ع) راهی ایران شد.
حضرت آیت الله مکارم شیرازی به استفتائی پیرامون «تقدم تحصیلات حوزوی بر دانشگاهی» پاسخ گفتند.
