مناسبتهای روز
اگر شیخ بهایی امروز زندگی میکرد، در کدام دانشکده تدریس میکرد؟
هفدهم محرم فقط یادآور تولد یک فقیه نیست، بلکه فرصتی برای بازخوانی چهرهای است که هم در مدرسه علمیه درس میگفت، هم در هندسه و نجوم صاحبنظر بود و هم در ساماندهی شهری اصفهان نقش داشت. اگر امروز میان ما بود، نامش روی کدام تابلو دانشگاهی مینشست؟
شباهت یک انفجار با یک قتلگاه
هفتم تیر فقط یک انفجار در دفتر حزب جمهوری اسلامی نبود؛ صحنهای بود که در آن دشمن یک بار دیگر نشان داد وقتی از شکست در میدان فکر و افکار عمومی میترسد، به حذف فیزیکی رو میآورد. همین منطق، سالها پیش در کربلا نیز خود را نشان داده بود.
لزوم توجه به چهارشنبههای امام رضایی/یاد «امام هشتم(ع)» جامعه را آماده ظهور منجی میکند
یک کارشناس علوم قرآنی گفت: چهارشنبهها بنابر تقویم شیعی و در نامگذاری روزهای هفته متعلق است به آقا «علی بن موسی الرضا (ع)»، ولینعمت ما ایرانیان، از این رو، اینکه چهارشنبههای ما بیش از هر روز دیگری از هفته، امام رضایی باشد، ضرورتی انکارناپذیر است.
نخستین پرچم شیعی ایران پس از قرنها سکوت
در قرن هشتم هجری، خراسان شاهد شکلگیری جنبشی بود که از دل نارضایتی اجتماعی و آرمانخواهی دینی برخاست. قیام سربداران نهتنها به تشکیل حکومتی شیعی انجامید، بلکه در حافظه تاریخی ایران به عنوان نمونهای از پیوند دین، عدالت و خواست مردمی باقی ماند.
روز ۲۴ ذیحجّه را از دست ندهید/ «مباهله» الان معجزه است منتها کسی که بتواند «بهال» کند
حضرت آیت الله جوادی آملی گفتند: روز ۲۴ ذیحجّه را توصیه میكنیم كه هرگز این را از دست ندهید به عنوان یك روز علمی تلقّی بكنید؛ الآن هم «بِهال» زنده است معجزه است، قرآن الآن معجزه است، مباهله هم الآن معجزه است؛ منتها كسی كه بتواند بِهال كند «آن كس كه می یافت نشود آنم آرزوست».
شنبههای امالبنینی؛ سنتی مردمی برای نذر، توسل و امید به گشایش حاجات
شیعیان از دیرباز برای طلب حاجت، گشایش در زندگی و شفای بیماران، به حضرت امالبنین، مادر حضرت عباس (ع)، متوسل میشوند. نذر شنبهها، ختمهای صلوات، تلاوت سوره یاسین و ذکر «امالبنین دخیلم» از جمله آداب و اعمالی است که در میان عاشقان اهل بیت، امید به اجابت دعا و آرامش قلبی را زنده نگه میدارد.
اسارت در عصر آزادی
هجدهم ذی الحجه در برخی نقل های تاریخی یادآور روزی است که آتش نمرود برای ابراهیم(ع) گلستان شد. این واقعه تنها یک معجزه تاریخی نیست، بلکه نمادی از ایستادگی انسانی است که در برابر یک تمدن مسلط ایستاد؛ الگویی که در جهان مدرن نیز همچنان موضوع بحث اندیشمندان است.
روحانیِ گفتوگو؛ موسی صدر و هنر همزیستی دینی در لبنان
سید موسی صدر در لبنان فقط یک روحانی مهاجر نبود؛ او در میانه کشوری با تنوع مذهبی و کشمکشهای سیاسی، نقش روحانیت را بازتعریف کرد: از چهرهای صرفا آیینی به کنشگری اجتماعی که با گفتوگو، دفاع از محرومان و نهادسازی، کرامت انسان را محور تبلیغ دینی قرار داد. مرور این تجربه نشان میدهد چرا الگوی او برای تبلیغ دینی امروز همچنان الهامبخش است.
از نارضایتی تا نهضت؛ پشت پرده قیام ابومسلم خراسانی چه بود؟
قیام ابومسلم خراسانی در مسیر فروپاشی بنی امیه و برآمدن بنی عباس، فقط یک رخداد نظامی نبود؛ محصول انباشت نارضایتیهای اجتماعی و مهندسی یک دعوت پنهان بود. مرور زمینهها و پیامدها نشان میدهد چگونه شعارهای عدالتخواهانه میتواند موتور تغییر شود، اما در مرحله قدرت، به مسیری دیگر برود.
وقتی سامرا به زندان ارتباط تبدیل شد؛ امام هادی(ع) چگونه شبکه شیعه را زنده نگه داشت؟
عصر امام هادی(ع) دوره تشدید کنترل عباسیان بر امام و شیعیان بود؛ محدودیت رفت و آمد، رصد ارتباطات و فشارهای امنیتی، شکل تازهای به رابطه جامعه شیعه با امامت داد. در همین فضا، نقش امام در حفظ شبکه وکالت، تقویت پیوندهای اعتقادی و تولید متون هویتساز مانند زیارت جامعه کبیره، به یکی از فصلهای تعیینکننده امامشناسی شیعه تبدیل شد.
زمزم از اشک یک مادر جوشید
روایت هاجر در مکه، تنها یک داستان تاریخی نیست؛ تصویری از توکلِ فعال، مادرانگیِ مسئولانه و تلاشی است که در دل بیابان، هم جان یک کودک را نجات داد و هم مسیر یک سنت عبادی را برای همیشه ثبت کرد.
وقتی ماه شکافته شد
معجزه شقالقمر یکی از نشانههای روشن در مسیر دعوت پیامبر اسلام است که نه تنها قدرت الهی را به رخ کشید، بلکه پرده از لایههای پیچیده روانشناختی انسان در مواجهه با حقیقت برداشت.
جامعهسازی نبوی از کجا شروع شد؟ عقبه دوم، هجرت و نقشه راه ساختن مدینه
عقبه دوم، بیعتی کمصدا اما سرنوشتساز بود که دعوت پیامبر(ص) را از حلقههای محدود مکه به سمت یک شبکه اجتماعی وفادار در یثرب برد. این پیمان، مسیر هجرت و سپس شکلگیری نظم اجتماعی مدینه را هموار کرد و از دین، یک تجربه جمعی ساخت.
قربانی حقیقی کیست؟ از ذبح گوسفند تا ذبح خودخواهی در زندگی روزمره
عید قربان فراتر از یک مناسک سالانه و ذبح ظاهری، دعوتی مستمر برای رهایی انسان از بندهای خودپرستی و پیوند دوباره با حقیقت بندگی است. در این گزارش ابعاد معنوی و اجتماعی این عید بزرگ را در مسیر گذار از منیت به سوی جامعه توحیدی بررسی میکنیم.
از سقوط تا عروج؛ درسهای عملیات بیتالمقدس برای امروز
آزادسازی خرمشهر در سوم خرداد ۱۳۶۱، فقط بازپسگیری یک شهر نبود؛ بازگشت یک ملت به «باورِ توانستن» بود. عملیات بیتالمقدس نشان داد هنگامی که اراده ملی، ایمان و تدبیر عملیاتی در کنار هم قرار بگیرد، حتی مجهزترین ماشین جنگیِ مورد حمایت قدرتهای سلطهگر نیز شکست میخورد.
در سوگ آموزگار معرفت
هفتم ذیالحجه یادآور غروب جانگداز ستارهای است که با نور دانش خود، تاریکیهای جهل و نادانی را شکافت و مذهب تشیع را در مسیر یک انقلاب علمی و عقیدتی بینظیر هدایت کرد تا حقیقت اسلام ناب محمدی برای همیشه تاریخ زنده بماند.
از پیمانشکنی تا نقطه عطف در تثبیت جامعه اسلامی
غزوه بنیقریظه یکی از حساسترین رخدادهای پس از جنگ احزاب است؛ واقعهای که با پیمانشکنی یکی از قبایل یهود مدینه آغاز شد و به تصمیم قاطع پیامبر اسلام(ص) در برابر خیانت، پایان یافت. این رویداد نه تنها جنبه نظامی، بلکه ابعاد اجتماعی و اخلاقی مهمی در شکلگیری جامعه اسلامی دارد.
آغاز گسترده شدن زمین و روزی برای نیایش و آفرینش دوباره دلها
بیستوپنجم ذیقعده در تقویم اسلامی، روزی است خاص و کمتر شناختهشده با نام «دحوالارض»؛ روزی که در منابع روایی از آن به عنوان آغاز گسترده شدن زمین و تجلی قدرت آفریدگار یاد شده است. این روز در فرهنگ دینی با دعا، عبادت، روزه، و تفکر درباره آفرینش همراه است؛ لحظهای که زمین، آرامگاه انسان شد و مهر رحمت الهی بر پهنه خاک گسترده گشت.
هجرتی که تاریخ ایران را تغییر داد، ورود امام رضا (ع) به خراسان
به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ،حرکت امام رضا(ع) از مدینه به خراسان، یکی از مهمترین رخدادهای تاریخ اسلام و تشیع به شمار میرود؛ رخدادی که اگرچه در ظاهر با تصمیم و اراده مأمون عباسی شکل گرفت، اما در باطن، به نقطه عطفی در گسترش فرهنگ اهلبیت(ع) در ایران و تثبیت جایگاه معنوی و اجتماعی تشیع […]
فردوسی؛ شاعری که زبان فارسی را زنده نگه داشت
۲۵ اردیبهشت در تقویم رسمی ایران، به نام حکیم ابوالقاسم فردوسی، شاعر بلندآوازه و حماسهسرای بزرگ ایرانی ثبت شده است؛ شخصیتی که نام او با زبان فارسی، شاهنامه و هویت فرهنگی ایرانیان گره خورده است. بسیاری از پژوهشگران معتقدند اگر فردوسی و شاهنامه نبودند، زبان فارسی مسیر دیگری را طی میکرد و بخش مهمی از میراث فرهنگی ایران از میان میرفت.
وقتی خبر فارسی نیست؛ ضعف فارسینویسی در خبرگزاریها از نگاه دکتر بهرامی
همزمان با روز پاسداشت زبان فارسی، بررسی وضعیت نگارش و زبان در رسانههای خبری کشور، به یک دغدغه جدی فرهنگی تبدیل شده است. بسیاری از کارشناسان معتقدند شتابزدگی خبری، الگوگیری نادرست از ترجمهها و ضعف آموزش حرفهای باعث شده زبان فارسی در خبرگزاریها دچار فرسایش شود. در همین زمینه، دکتر بهرامی، استاد ارتباطات و پژوهشگر رسانه، در گفتوگو با پایگاه خبری مبلغ، به واکاوی ریشهها، پیامدها و راههای برونرفت از این بحران پرداخته است.
پیمانی که مسیر تاریخ اسلام را تغییر داد
صلح حدیبیه یکی از مهمترین رخدادهای تاریخ اسلام است که در سال ششم هجری میان پیامبر اکرم(ص) و سران قریش منعقد شد. پیمانی که در ظاهر امتیازاتی به قریش میداد، اما در واقع نقطه عطفی در تثبیت قدرت مسلمانان و گسترش دعوت اسلامی به شمار میرفت. روایات تاریخی و منابع معتبر اسلامی، جزئیات دقیق این واقعه را نقل کردهاند.
فتوایی که کمر استعمار را شکست
جنبش تحریم تنباکو در دوران قاجار، فراتر از یک مخالفت اقتصادی، نخستین رویارویی فراگیر ملت ایران با نفوذ استعمار و استبداد با هدایت مرجعیت دینی بود. فتوای میرزای شیرازی، نقطه عطفی در تاریخ معاصر ایران است که قدرتِ نرمِ نهاد روحانیت را در برابر قراردادهای ننگینِ بیگانه به اثبات رساند و مسیر بیداری اسلامی را هموار کرد.
فرصتی برای تجدید پیوند با امام مهربانی
بیستوسوم ذیالقعده در میان برخی نقلهای تاریخی و روایی، روزی منسوب به شهادت امام رضا(ع) دانسته شده است؛ روزی که در متون دینی از آن به عنوان روز زیارتی امام رضا(ع) نیز یاد شده و شیعیان را به توجه ویژه به زیارت آن حضرت فرا میخواند.
پیامبری از تبار ابراهیم و حلقهای مهم در تداوم نسل انبیا
در تاریخ ادیان ابراهیمی، حضرت اسحاق(ع) جایگاهی ویژه دارد؛ پیامبری که فرزند حضرت ابراهیم(ع) و حضرت ساره بود و از نسل او پیامبران بزرگی در تاریخ بنیاسرائیل پدید آمدند. قرآن کریم از او به عنوان یکی از پیامبران صالح یاد میکند و در کتاب مقدس نیز نقش مهمی در تداوم عهد الهی با خاندان ابراهیم دارد. به مناسبت سالروز ولادت این پیامبر الهی، نگاهی به زندگی، جایگاه دینی و میراث تاریخی حضرت اسحاق(ع) میاندازیم.
آیتالله شیخ عبدالکریم حائری یزدی؛ معمار حوزه علمیه قم
17 ذی القعده سالروز درگذشت آیتالله شیخ عبدالکریم حائری یزدی، فقیه برجسته شیعه و بنیانگذار حوزه علمیه قم است؛ شخصیتی که در یکی از حساسترین دورههای تاریخ معاصر ایران، با دوراندیشی و تدبیر، حوزهای را پایهگذاری کرد که بعدها به مهمترین مرکز علمی و دینی شیعیان در جهان تبدیل شد. بازخوانی زندگی و سیره این عالم بزرگ، در واقع مرور بخشی مهم از تاریخ نهاد روحانیت و تحولات دینی ایران در قرن اخیر است.
آنگاه که فقیهی در دسترس نیست
روز بزرگداشت شیخ صدوق فرصتی است برای بازخوانی میراث علمی یکی از بزرگترین محدثان تاریخ تشیع؛ عالمی که در روزگاری پرچالش، با تألیف کتابی با عنوان معنادار «آنگاه که فقیهی در دسترس نیست»، کوشید دین را به زبانی روشن و قابل فهم در اختیار مردم قرار دهد و پیوند جامعه شیعه را با معارف اهلبیت(ع) استوار نگه دارد.
معلم؛ معمار آینده جامعه
در هر جامعهای، گروهی از انسانها هستند که بدون هیاهو و دور از توجهات ظاهری، آینده آن جامعه را شکل میدهند. معلمان از جمله همین انسانها هستند. آنان با صبر، دانش و تعهد، نهتنها به آموزش دروس مختلف میپردازند، بلکه شخصیت و اندیشه نسلهای آینده را نیز میسازند. به همین دلیل است که در بسیاری از فرهنگها، معلم جایگاهی فراتر از یک شغل دارد و بهعنوان یک رسالت انسانی شناخته میشود.
از واتیکان تا مسجد اموی؛ بازخوانی نخستین حضور یک پاپ در مسجد
در ششم مه ۲۰۰۱، تاریخ روابط اسلام و مسیحیت با گامی بلند و نمادین ورق خورد. پاپ ژان پل دوم، رهبر کاتولیکهای جهان، در حرکتی که تا آن زمان بیسابقه بود، از آستانه مسجد اموی دمشق عبور کرد تا نخستین پاپ تاریخ باشد که پا به یک مسجد میگذارد. این واقعه تنها یک بازدید تشریفاتی نبود، بلکه پیامی روشن برای صلح و همزیستی در آغاز هزاره سوم میلادی به شمار میرفت. این گزارش ضمن بازخوانی آن روایت تاریخی، به بررسی سیر تکاملی حضور پاپها در مساجد و واکاوی دقیق دیدگاههای فقهی درباره ورود اهل کتاب به مساجد میپردازد.
سه ویژگی یک معلم حقیقی در نگاه شهید مطهری
برای یک معلم ویژگیهای فراوانی در قرآن و روایات اهلبیت(ع) ذکر شده است که از آن میان عطوفت و مهربانی، عشق به تربیت و گریز از دنیاپرستی و عامل به گفتهها در وجود یک معلم بیش از هر ویژگی دیگری مهم است.
