تاریخ اسلام و تمدن
ببینید| خط زندگی نوه مشترک امام حسن و امام حسین(ع)
در وجود حضرت امام محمدبن علی الباقر(ع)، دو خاندان بزرگ حسنی و حسینی(ع) به هم پیوند خوردند.
جهاد حضرت زینب(س)،تجسم پیروزی نرمافزار فکری بر سختافزار نظامی بود
استاد حوزه علمیه گفت: به زبان امروز، میتوان اینطور تفسیر کرد که شام تجسم پیروزی «نرمافزار فکری» بر «سختافزار نظامی» است.
نقش امام محمدباقر(ع) در تثبیت مرجعیت علمی و اعتقادی شیعه پس از دوران اختناق
پس از واقعه کربلا، مسئله شیعه فقط «ماندن» نبود؛ مسئله این بود که این جریان چگونه باید از یک جمعِ تحت فشار، سوگوار و پراکنده، به یک هویت روشن، منسجم و دارای مرجعیت فکری تبدیل شود. در این میان، امام محمدباقر(ع) نقشی تعیینکننده ایفا کرد.
معجزههای پیامبران اولوالعزم و غیر اولوالعزم چگونه بوده است؟
مفهوم معجزه به هر «آیتِ خارقالعاده برای اثبات نبوت» تعمیم مییابد که ، همه گزارشهای خارقالعاده تاریخی در تأیید دعوت پیامبران قابل جمعاند.
سیستان در آتش غیرت دینی؛ روایت قیام خونخواهی شهدای کربلا
در سال ۶۲ هجری قمری، مردم سیستان در واکنش به فاجعه کربلا، حرکتی اعتراضی علیه حاکم اموی انجام دادند؛ حرکتی که در برخی منابع از آن به عنوان یکی از نخستین قیامهای خونخواهانه پس از عاشورا یاد شده است.
سفر بیبازگشت
روزهای چهاردهم محرم، یادآور کوچِ اجباریِ امام رضا (ع) از شهر پیامبر به سوی مرو است؛ سفری که مامون برای حذف فیزیکی و سیاسیِ امام تدارک دید، اما به نقطه عطفی برای گسترش معارف اهلبیت تبدیل شد.
چرا خوارج علیه بنیامیه میجنگیدند اما در کربلا غایب بودند؟
پژوهشگر تاریخ و استاد حوزه علمیه با بیان اینکه گزارشی از موضعگیری رسمی و جمعی خوارج درباره قیام امام حسین(ع) وجود ندارد، اظهار داشت که این جریان نه در سپاه یاران امام(ع) حضور داشت و نه به شکل سازمانیافته در سپاه عمر سعد شرکت کرد.
هجرت به مرو؛ معمای بزرگ سیاست در تاریخ تشیع
چهاردهم محرم، یادآور حرکت اجباری امام رضا (ع) از مدینه به مرو است؛ سفری که در ظاهر تبعیدی امنیتی برای مهارِ نفوذِ اجتماعی امام بود، اما در باطن، آغازی برای شکستن حصار روایتهای حکومتی و تثبیت گفتمان امامت در قلب جغرافیای سیاسی آن روزگار شد.
آیا هر قیام مذهبی، نهضت دینی است؟
تاریخ اسلام پر از قیامهایی است که با شعارهای دینی آغاز شدند، اما همه آنها جایگاهی شبیه عاشورا در حافظه شیعه پیدا نکردند. پرسش اینجاست که چه چیزی یک حرکت مذهبی را به نهضت دینی تبدیل میکند و چرا برخی قیامها در حاشیه تاریخ باقی میمانند.
تجارت «بت» به دست بنی امیه؛ بازار پرسود و سودای دین فروشی
بنی امیه از یکسو تلاش میکردند هوای توحید به سر فطرتها نزند و از سوی دیگر، انقلابهای برآمده از دل فطرت را با زور نظامی سرکوب میکردند.
نگاهی به وقایع روز سیزدهم محرم و نقش قبیله بنیاسد در شناسایی و تدفین پیکرهای مطهر در دشت نینوا
سه روز پس از آنکه خورشید در کربلا غروب کرد، دشت شاهد حضور غریبانهای بود. قبیله بنیاسد با جسارتی که تاریخ آن را به نیکی ثبت کرده است، به میان میدان نبرد آمدند تا پیکرهایی را که سر در بدن نداشتند، با نشانی از عشق و ایمان به خاک بسپارند.
اسارت؛ پیامی که دیوارها را فرو ریخت
تصور سپاه اموی این بود که با شهادت امام حسین پرونده قیام بسته شده است، اما حرکت کاروان اسرا از کربلا تا کوفه، ورق را برگرداند. همان اسارتی که قرار بود نشانه شکست باشد، به رسانهای قدرتمند برای افشای حقیقت تبدیل شد.
تلاشهای شبانه و درگیریهای نفسگیر اصحاب سیدالشهدا برای شکستن محاصره فرات
در روزهایی که سپاه عمر بن سعد آب را به روی خیمههای امام حسین بست، تأمین یک مشک آب به مأموریتی سرنوشتساز تبدیل شد. روایت تلاش یاران برای رساندن جرعهای آب به کودکان، یکی از حماسیترین و در عین حال مظلومانهترین فصلهای عاشوراست.
عاشورا سیاست و خطای جابهجایی علت با دلیل
حسن انصاری در نقد تحلیل عبدالکریم سروش از واقعه کربلا روایت او را از عاشورا ناقص دانست و تأکید کرد که ترک مدینه از سوی امام حسین علیه السلام تنها واکنشی به خطر جانی نبود بلکه پیامد یک انتخاب آگاهانه و سیاسی در برابر خلافت یزید بود حسن انصاری در یادداشتی که در کانال تلگرامی […]
چطور مردم کوفه حاضر به شهادت امامشان شدند؟
از نگاه قرآن کسانی هستند که پیمان می بندند و برای استحکام پیمان خود سوگند می خورند ولی قسم خود را مایه فساد می کنند؛ چرا که هم پیمانان خود را دارای عِده و عُدّه کمتری می دانند.
از هیجان انقلابی تا انفعال خیابانی
کوفه شهری بود که هزاران نامه برای دعوت از امام حسین علیهالسلام نوشت، اما چند هفته بعد در خیابانهایش خبری از همان شور و هیجان نبود. چه شد که جامعهای مطالبهگر، در لحظه سرنوشتساز به جامعهای منفعل تبدیل شد؟
«بیانات امام حسین(ع) از مدینه تا کربلا» پاسخ به معاویه در مسجدالنبی: یزید شرابخوار از من بهتر هست!؟ این است معنای تزویر و دروغ!
رویداد غمبار کربلا، رویدادى تاریخ ساز است که اشعه هاى تابناک آن فراتر از زمان و مکان، مرزها را در نوردیده و رنگ جاودانگى به خود گرفته است. در این میان سخنان امام حسین(ع) از زمانی که در مدینه حضور داشتند تا لحظه شهادت در کربلا برای دیروز، امروز و آیندگان سراسر درس و آموزه بوده و هست.
ببینید| هر چشمی اجازه ندارد بر مصیبت مسلم گریه کند
سخنران حرم امام رضا(ع) با بیان روایتی از پیامبر(ص) گفت: پیامبر(ص) فرمودند که هر چشمی اجازه ندارد بر مسلم گریه کند. فقط چشمهای مؤمنان امت من بر مصیبت ابن عقیل میبارد.
در تاریخ اسلام هم صلح امام حسن (ع) را داشتیم، هم نبرد امام حسین (ع)
استاد حوزه علمیه قم حجتالاسلام رفیعی گفت: در اسلام هم صلح حدیبیه داشتیم، هم جنگ خندق. هم صلح امام حسن (ع) داشتیم، هم نبرد امام حسین (ع).
شامِ مرفه، عراقِ آشوبزده، حجازِ منزوی؛ نقشه سیاسی جهان اسلام در آستانه محرم ۶۱
در آستانه محرم سال ۶۱ هجری، جهان اسلام یکپارچه و همصدا نبود؛ شام با ساختار منسجم و تبلیغات سازمانیافته زیر سایه یزید اداره میشد، عراق در التهاب و دودستگی میسوخت و حجاز در سکوتی سنگین و محافظهکارانه فرو رفته بود. همین سه فضا، نقشه سیاسی واقعه کربلا را شکل دادند.
در روایات اسلامی، برترین مرتبهٔ شجاعت کدام است؟
در آموزههای دینی، شجاعت فضیلتی برجسته و نشانه ایمان است که ارزشمندترین جلوه آن جهاد در راه خدا، و برترین مرتبه آن مبارزه با نفس اماره است.
اقامه باشکوهترین نماز جماعت تاریخ در قلب غدیر
عجب نماز جماعتی بود؛ هیچ جای دنیا چنین نمازی خوانده نشده است. هنگامی که همه آماده شدند پیامبر(ص) از خیمه خود بیرون آمد و زیر درختان کنار منبر بر سجاده ایستاد. آنگاه نماز جماعت ۱۲۰ هزار نفری باشکوه بینظیری خوانده شد.
سقوط در اوج؛ چگونه امپراتوری بنیامیه فروپاشید؟
بنیامیه در اوج گستره جغرافیایی و قدرت نظامی، ناگهان جای خود را به عباسیان داد. این گزارش به ریشههای تدریجی سقوط این امپراتوری، اشتباهات راهبردی آن و نقش نارضایتی اجتماعی در فروپاشی قدرت اموی میپردازد.
بحرانهای دیروز و امروز
آغاز خلافت امام علی(ع) با مجموعهای از بحرانهای سیاسی، اجتماعی و اقتصادی همراه بود؛ شرایطی که بسیاری از مورخان آن را یکی از دشوارترین مقاطع تاریخ اسلام میدانند و بررسی آن میتواند برای فهم چالشهای حکمرانی در هر زمان الهامبخش باشد.
بشنوید| «ماندگار؛ مثل میثم تمّار»؛ روایتی از نقش مجاهدت در تاریخ اسلام
رهبر شهید انقلاب تأکید میکنند که شخصیتهای برجستهای همچون ابوذر، عمار، مقداد، مالک اشتر و میثم تمّار بیش از عبادات فردی، به دلیل مواضع سیاسی و اجتماعی و مجاهدتهایشان در تاریخ ماندگار شدهاند.
یهود و چگونگی وفات حضرت زکریا و شهادت حضرت یحیی(س)
روایتهای مربوط به شهادت حضرت زکریا (ع) با آیات قرآن و روایات صحیح در تضاد است و احتمالاً با شخصیتی دیگر در کتاب مقدس خلط شده است.
بیتالمقدس؛ شهری مقدس میان ادیان
۷ ژوئن سال ۱۰۹۹ میلادی روزی است که سپاهیان صلیبی محاصره بیتالمقدس را آغاز کردند؛ شهری که برای مسلمانان، مسیحیان و یهودیان جایگاهی مقدس دارد. این محاصره سرآغاز دورهای پرتنش در تاریخ این شهر بود که سرانجام با فتح آن به دست صلاحالدین ایوبی پایان یافت.
شرح ماجرای فتح یهودیان خیبر از زبان مبارک امیرالمومنین علیهالسلام
در جنگ با یهودیان خیبر، پیامبر(ص) پس از ناکامی دیگران، پرچم را به امیرالمؤمنین(ع)، مولای خیبرشکن سپردند و فرمودند خداوند فتح را به دست او رقم میزند. حضرت علی(ع) با کندن درِ قلعه خیبر آن را فتح کرد و تصریح فرمود این کار نه با نیروی جسمانی، بلکه با تأیید و قدرت ملکوتی الهی انجام شد.
از بیتالمقدس تا آندلس؛ پشتوانه تاریخی هشدار رهبر انقلاب
امروز که تاریخ را مطالعه میکنیم، به خوبی میبینیم که چهقدر اختلاف و تفرقه خطرناک است. از آن مهمتر این که امروز دیگر کسی نمیگوید که در آن اختلافات در طول تاریخ، حق با چه کسی بود.
نکات کمتر عنوانشده از زندگانی پر برکت امام موسی بن جعفر (ع)
مادر امام کاظم (ع) از اهالی اندلس (اسپانیای امروزی) بود که بعد از مهاجرت به عربستان، با امام صادق(ع) ازدواج کرد و به دلیل پاکدامنی و مقام معنوی بالا، لایق مادری امام هفتم شیعیان شد.
