چرا انسان‌ها در بهشت و جهنم جاودانه می‌شوند؟ پاسخ امام صادق(ع)

به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، «خلود» در اصطلاح معارف اسلامی به معنای ماندگاری و جاودانگی است. این واژه در قرآن کریم درباره سرنوشت ابدی برخی از اهل بهشت و جهنم به کار رفته است. از همین رو، بررسی معنای خلود و چرایی جاودانگی انسان در آخرت، یکی از مباحث مهم در شناخت حقیقت معاد و چگونگی زندگی اخروی به شمار می‌رود.

بنابر روایت حوزه، در منابع روایی شیعه نیز درباره علت جاودانگی بهشتیان و جهنمیان روایاتی نقل شده است. یکی از این روایات در کتاب «المحاسن»، اثر احمد بن محمد بن خالد برقی، از منابع روایی شیعه، آمده است؛ روایتی که در منابعی مانند «اصول کافی» و «من لا یحضره الفقیه» نیز مورد استناد قرار گرفته است.

امام صادق(ع) در توضیح علت خلود اهل بهشت و جهنم می‌فرمایند:

إِنَّمَا خُلِّدَ أَهْلُ النَّارِ فِی النَّارِ لِأَنَّ نِیَّاتِهِمْ کَانَتْ فِی الدُّنْیَا أَنْ لَوْ خُلِّدُوا فِیهَا أَنْ یَعْصُوا اللَّهَ أَبَداً وَ إِنَّمَا خُلِّدَ أَهْلُ الْجَنَّةِ فِی الْجَنَّةِ لِأَنَّ نِیَّاتِهِمْ کَانَتْ فِی الدُّنْیَا أَنْ لَوْ بَقُوا فِیهَا أَنْ یُطِیعُوا اللَّهَ أَبَداً فَبِالنِّیَّاتِ خُلِّدَ هَؤُلَاءِ وَ هَؤُلَاءِ ثُمَّ تَلَا قَوْلَهُ تَعَالَی- قُلْ کُلٌّ یَعْمَلُ عَلی‌ شاکِلَتِهِ قَالَ عَلَی نِیَّتِهِ.

ترجمه

امام صادق(ع) می‌فرمایند:

جهنمیان به این دلیل در آتش جاودانه می‌مانند که نیت آنان در دنیا این بود که اگر در دنیا برای همیشه باقی می‌ماندند، تا ابد خداوند را نافرمانی کنند.

اهل بهشت نیز به این دلیل در بهشت جاودان می‌شوند که در دنیا نیتشان این بود که اگر برای همیشه در دنیا می‌ماندند، برای همیشه خداوند را اطاعت کنند.

پس، جاودانگی هر دو گروه، به سبب نیت‌های آنان است.

سپس امام صادق(ع) این آیه را تلاوت کردند:

«قُلْ کُلٌّ یَعْمَلُ عَلی‌ شاکِلَتِهِ»

و درباره آن فرمودند:

«عَلی نِیَّتِهِ»؛ یعنی هر کس مطابق نیت خود عمل می‌کند.

این روایت، نقش نیت انسان را در کنار اعمال او مورد توجه قرار می‌دهد و بیان می‌کند که نیت و جهت‌گیری درونی انسان، در سرنوشت او جایگاهی مهم دارد. از نگاه این روایت، تفاوت میان دو گروه تنها در عمل ظاهری خلاصه نمی‌شود؛ بلکه نیت و اراده‌ای که در پشت رفتار انسان قرار دارد نیز در سرنوشت اخروی او اثرگذار است.

منبع: المحاسن، ص ۳۳۱، ح ۹۴