حضرت آیت‌الله جوادی آملی با اشاره به معرفی حضرت مریم(س) در قرآن کریم، تأکید کردند که ایشان تنها الگوی زنان نیست، بلکه خداوند حضرت مریم(س) را به‌عنوان نمونه‌ای برای همه مؤمنان معرفی کرده است؛ الگویی که به گفته این مرجع تقلید، می‌تواند تصویری از جامعه ایمانی و انسان مؤمن ارائه دهد.
قرآن کریم در کنار توصیه‌های اعتقادی و عبادی، برای رفتار انسان در فضای عمومی نیز چارچوب‌هایی اخلاقی ترسیم کرده است؛ از «واقصد فی مشیک» در سوره لقمان که بر اعتدال در راه رفتن و پرهیز از تکبر تأکید دارد تا «غض بصر» در سوره نور که مدیریت نگاه و رعایت حریم دیگران را مورد توجه قرار می‌دهد؛ دو آموزه‌ای که می‌توان آنها را در زندگی شهری امروز و در مواجهه با پدیده‌هایی مانند خیره شدن، خودنمایی و حتی تصویربرداری بدون اجازه از دیگران بازخوانی کرد.
زندگی همیشه آرام و بی‌دغدغه پیش نمی‌رود؛ گاهی سختی‌ها و بحران‌ها چنان سنگین می‌شوند که انسان را تا مرز ناامیدی پیش می‌برند. با این حال، در آموزه‌های اسلام، مؤمن واقعی کسی است که در میان همین تندبادها، با تکیه بر یاد خدا، صبر و توکل، آرامش خود را حفظ می‌کند و همچون کوهی استوار از آزمون‌های دشوار عبور می‌کند.
حضرت آیت‌الله سیستانی در پاسخ به استفتائی درباره «دریافت خسارت بیمه با ایجاد آتش‌سوزی عمدی» حکم شرعی این مسئله را بیان کرده‌اند.
جربه فروپاشی درونی و شکستن قلب، صرفا یک عارضه روانی یا آسیب فردی نیست، بلکه یک گذار وجودی و بستری برای تولد خودآگاهی تازه و پیوند عمیق‌تر با حقیقت هستی به شمار می‌رود.
روایتی که از خروج امام مهدی(عج) از روستایی در یمن به نام «کرعه» سخن می‌گوید، با وجود نقل در برخی منابع حدیثی شیعه، از نظر سندی با ابهام‌هایی جدی روبه‌روست. حجت‌الاسلام کامیاب با اشاره به ضعف و ابهام در وضعیت برخی راویان و وجود نقل‌های مشابه در منابع اهل سنت، درباره پذیرش این بخش از روایت هشدار داده و تأکید کرده است که اصل روایات مربوط به امامت دوازده‌گانه، از مسئله «خروج از یمن» جداست.
استاد جامعه المصطفی(ص)، با اشاره به جریان غالیان در دوران امام عسکری(ع) اظهار کرد: اعتقاد به استقلال اهل بیت(ع) از خداوند، اعتقادی نادرست است و امام عسکری(ع) با مقابله با چنین باورهایی، زمینه‌های اعتقادی و فکری شیعه را برای ورود به عصر غیبت فراهم کرد.
این نوشتار با تمرکز بر نامه ۵۳ نهج البلاغه، مفهوم عدالت را از یک فضیلت اخلاقی در رفتار شخصی حاکم، به یک تکلیف ساختاری و سیاسی در حکمرانی ارتقا می دهد. نویسنده با تحلیل دیدگاه امام علی (ع) نسبت به طبقات فرودست و منابع عمومی، استدلال می کند که در الگوی علوی، عدالت نه یک کار خیر اختیاری، بلکه حقی عمومی است که حاکم در برابر آن مسئولیت مستقیم دارد.
وقتی از «شفاعت» سخن گفته می‌شود، معمولاً ذهن‌ها به روز قیامت و نجات از عذاب دوزخ می‌رود؛ اما آیا شفاعت فقط در آن روز معنا دارد؟ آیات قرآن و روایات، تصویری گسترده‌تر از شفاعت ارائه می‌کنند؛ تصویری که دنیا، عالم برزخ و قیامت را دربرمی‌گیرد. از استغفار پیامبر(ص) برای گناهکاران در دنیا تا تأثیر اعمال نیک و حضور اولیای الهی در عالم برزخ؛ شفاعت می‌تواند فراتر از آن چیزی باشد که تاکنون تصور کرده‌ایم.
حضرت آیت‌الله وحید خراسانی در پاسخ به استفتائی درباره حکم «وضو گرفتن زن در برابر نامحرم»،پاسخ گفتند.
تلقی رایج از دینداری گاه دنیا را به یک اتاق انتظار بی‌ارزش برای آخرت فرو می‌کاهد؛ اما واکاوی خطبه‌ها و حکمت‌های نهج‌البلاغه نشان می‌دهد که در منظومه فکری امام علی (ع)، دنیا نه معبود است و نه مزبله، بلکه بستر تحقق عدالت، آبادانی، مسئولیت اجتماعی و میدان آزمون بندگی است.
مشروعیت حکومت در نگاه اسلامی تنها به رأی و خواست مردم محدود نمی‌شود؛ تقوا و عدالت نیز از پایه‌های اساسی حکمرانی به شمار می‌روند. با این حال، این دو مؤلفه بدون پذیرش و همراهی مردم نمی‌توانند به کارآمدی حکومت منجر شوند. بر همین اساس، مردم در نظام سیاسی اسلام یک رکن اساسی‌اند، اما تنها رکن مشروعیت به شمار نمی‌روند.
پژوهشی تازه با بازخوانی منابع سریانی، یونانی و عربی و همچنین بررسی شواهد باستان‌شناختی و سکه‌های واپسین دوره ساسانی، روایت رایج درباره زمان آغاز ورود اسلام به ایران را مورد بازنگری قرار داده است؛ بر اساس این پژوهش، این روند برخلاف دیدگاه مشهور که آن را به سال ۱۲ق/۶۳۳م نسبت می‌دهد، از زمان پیامبر(ص) و در سال ۷ق/۶۲۸م آغاز شده و جنگ ذی‌قار نیز به‌عنوان نخستین رویارویی اعرابِ پس از اسلام با ایرانیان مطرح شده است.
در روزگاری که جویندگان علم در میان امواج مدرک‌گرایی، اضطراب آینده و سطحی‌نگری رسانه‌ای گرفتار شده‌اند، بازخوانی حکمت‌های تربیتی نهج البلاغه نقشه راهی زنده برای بازآفرینی انگیزه و عطش دانایی ارائه می‌دهد.
از نگاه امام علی(ع)، آنچه انسان را به جایگاه واقعی خود می‌رساند، تنها دانش، ثروت یا شرافت خانوادگی نیست؛ بلکه «ادب» سرمایه‌ای است که می‌تواند عقل را رشد دهد، اخلاق را اصلاح کند و انسان را در مسیر تعالی قرار دهد. در سخنان امیرالمؤمنین(ع)، ادب نه یک رفتار ظاهری، بلکه نشانه‌ای از کمال و یکی از مهم‌ترین ابزارهای خودسازی معرفی شده است.
اسعد بن زراره با پرسش‌هایی درباره وضعیت جامعه‌اش به مکه آمده بود؛ جامعه‌ای گرفتار تبعیض، خشونت، تعصب و بی‌قانونی. اما تنها با شنیدن آیاتی از قرآن از زبان پیامبر(ص)، با مجموعه‌ای از اصول روبه‌رو شد که عدالت، حفظ جان انسان، رعایت حقوق ضعیفان و کرامت انسانی را به عنوان راهی برای اصلاح جامعه مطرح می‌کرد؛ اصولی که چنان ذهن او را اقناع کرد که در همان دیدار، اسلام را پذیرفت.
در هیاهوی روزمرگی، گاهی تنها چند کلمه کافی است تا آدم لحظه‌ای مکث کند، از شتاب دنیا فاصله بگیرد و دلش را به خدا بسپارد؛ فرازی ناب از الهی‌نامه علامه حسن‌زاده آملی، دعوتی کوتاه به آرامش و یاد پروردگار.
در بررسی احکام شرعی مربوط به تعاملات اقتصادی با رژیم صهیونیستی، موضوع تنها به خرید و فروش کالا محدود نمی‌شود؛ بلکه ارائه خدمات، استفاده از سایت‌ها، شرکت‌های توزیع‌کننده و واسطه‌ها و همچنین کارگزاری‌های مالی که از طریق فعالیت آنها سودی به شرکت‌های صهیونیستی می‌رسد نیز باید مورد توجه قرار گیرد.
روایتی با این مضمون که «علمای امت من همچون انبیای بنی‌اسرائیل‌اند» یا در برخی نقل‌ها «برتر از انبیای بنی‌اسرائیل هستند»، سال‌هاست محل پرسش و بحث است؛ روایتی که در نگاه نخست، مقایسه‌ای میان جایگاه عالمان دین و پیامبران الهی را مطرح می‌کند. اما مقصود از «علما» در این حدیث چه کسانی هستند و منظور از «انبیای بنی‌اسرائیل» کدام دسته از پیامبران است؟ مرحوم کاشف‌الغطاء در پاسخ به این پرسش، با تفکیک میان ائمه(ع)، فقهای شیعه و مراتب مختلف انبیا، تلاش کرده است معنای این روایت را روشن کند.
از یک جمله آزاردهنده تا تمسخر، غیبت و تضییع حقوق دیگران؛ قرآن برای حفظ کرامت انسان مرزهای روشنی ترسیم کرده است. کتاب آسمانی مسلمانان در کنار تأکید بر احترام به والدین و زنان، مؤمنان را به رعایت آبرو، مال، جان و شخصیت یکدیگر فرا می‌خواند؛ آموزه‌هایی که نشان می‌دهد کرامت انسان در نگاه قرآن چه جایگاه ویژه‌ای دارد.
ظهور امام مهدی(عج) تنها به معنای آغاز دوره‌ای جدید در تاریخ بشر نیست؛ در روایات اسلامی، این رخداد با احیای دین، زنده شدن کتاب و سنت و ارائه تصویری اصیل و پیراسته از اسلام همراه دانسته شده است؛ تصویری که اگرچه همان اسلامِ نازل‌شده بر پیامبر اکرم(ص) است، به دلیل فاصله گرفتن جامعه از آموزه‌های حقیقی دین، برای بسیاری از مردم چهره‌ای تازه و متفاوت خواهد داشت.
حضرت آیت الله سیدعلی خامنه‌ای رهبر شهید انقلاب در پاسخ به استفتائی درباره «محدوده همسایگی مسجد»، معیار تعیین همسایه مسجد را تشخیص عرف دانستند.
دوران غیبت به معنای قطع ارتباط معنوی امام با شیعیان و محرومیت آنان از فیض ولایت نیست. در طول تاریخ، حکایت‌هایی از توسل مؤمنان به حضرت ولی‌عصر(عج) در شرایط دشوار نقل شده که از جمله آنها، ماجرای ابوراجح حِلّی است؛ پیرمرد شیعه‌ای که پس از تحمل شکنجه‌های سخت و قرار گرفتن در آستانه مرگ، با توسل قلبی به امام زمان(عج) شفا یافت.
پس از رحلت پیامبر اکرم(ص)، انتظار می‌رفت با توجه به زمینه‌سازی‌هایی که از سوی پیامبر(ص) صورت گرفته بود، امیرالمؤمنین(ع) مسئولیت اداره جامعه اسلامی را بر عهده بگیرد؛ اما در عمل، اتفاقی متفاوت رخ داد و جریان سیاسی جدیدی در سقیفه بنی‌ساعده شکل گرفت. این حادثه در نهایت موجب شد امام علی(ع) از روند اصلی تصمیم‌گیری سیاسی کنار گذاشته شود و مسیر خلافت به شکلی متفاوت ادامه پیدا کند.
حضرت آیت‌الله جوادی آملی با تبیین جایگاه نظم اجتماعی در نظام امامت و امت، بر ضرورت فهم صحیح معارف اهل‌بیت(ع)، اداره جامعه بر پایه اجتهاد و عدالت و مسئولیت فقها در عصر غیبت تأکید کردند و گفتند: گردانندگان جامعه باید مجتهد باشند، مجتهدانه بفهمند، مجتهدانه عمل کنند و عادلانه عمل کنند.
آیا در آموزه‌های اسلامی، هرگونه بدگویی و بیان عیب دیگران ممنوع است؟ قرآن کریم در کنار نهی از آشکار کردن سخنان ناروا، استثنایی مهم را مطرح می‌کند؛ جایی که فردی مورد ظلم قرار گرفته است. بر اساس آیه ۱۴۸ سوره نساء، مظلوم می‌تواند در حدّ بیان ستمی که بر او رفته، ظلم ظالم را آشکار کند؛ با این حال، این مجوز به معنای اجازه برای آبروریزی، تهمت یا بازگو کردن تمام عیوب و گناهان فرد ستمگر نیست.
بسیاری از ما عبادات را مانند باری سنگین بر دوش می‌کشیم، در حالی که امام چهارم در مناجات محبین نشان می‌دهد بندگی نه یک تکلیف ملال‌آور، بلکه پناهگاهی عاطفی برای التیام دل‌های فرسوده است.
حجت‌الاسلام حسین انصاریان، مفسر قرآن کریم، با تأکید بر نقش قرآن و اهل‌بیت(ع) در حل مشکلات کشور گفت: در سال‌های گذشته کلیدهای مختلفی برای گشودن قفل مشکلات به کار گرفته شد، اما به نتیجه نرسید؛ باید زمینه عمل به قرآن کریم و دستورات اهل‌بیت(ع) فراهم شود تا مردم با شادی و انگیزه وارد میدان شوند.
حضرت آیت‌الله وحید خراسانی در پاسخ به استفتائی درباره حکم نماز فرزند در وطن مادر، وضعیت استقلال فرزند و زندگی او تحت سرپرستی مادر را ملاک دانسته و حکم نماز وی را در وطن قبلی و فعلی مادر، همانند وطن قبلی و فعلی پدر اعلام کردند.
چهارده قرن از ظهور اسلام گذشته و جهان امروز با دنیای آن روز تفاوت‌های بنیادینی پیدا کرده است؛ از فناوری و سبک زندگی گرفته تا ساختارهای پیچیده اجتماعی و نیازهای تازه انسان. با این حال، این پرسش همچنان مطرح است که چگونه احکامی که ریشه در قرن‌های گذشته دارند می‌توانند پاسخ‌گوی مسائل جدید باشند؟ پاسخ را باید در تفاوت میان احکام ثابت و متغیر و همچنین نقش «زمان و مکان» در اجتهاد جست‌وجو کرد؛ جایی که اصول ثابت شریعت در کنار موضوعات متحول زندگی انسان، امکان شکل‌گیری پاسخ‌های جدید فقهی را فراهم می‌کند.