آیت‌الله جوادی آملی با تأکید بر ضرورت اجرای عدالت در جامعه گفت: به جای ناله و ضجه برای نزول باران، باید عدالت را در جامعه و دستگاه قضایی جاری کرد؛ چراکه اجرای احکام عادلانه و کنار گذاشتن رفتارهای ناعادلانه، برای کشور از باران چهل‌روزه نافع‌تر است.
طبیعت در نگاه قرآن تنها مجموعه‌ای از زیبایی‌های آفرینش نیست؛ آسمان و زمین، باران، رنگ‌ها، رویش دوباره گیاهان، ماه و ستارگان، همگی نشانه‌هایی برای اندیشیدن در عظمت خالق هستی‌اند. قرآن کریم با دعوت انسان به تأمل در این پدیده‌ها، او را از غرور و خودبینی دور کرده و از مسیر شناخت طبیعت، به سوی توحید، معاد و جست‌وجوی حقیقت رهنمون می‌شود.
حضرت مهدی(عج) تنها در مسئله ظهور و قیام، موضوع روایات امام صادق(ع) نیست؛ در سخنان آن حضرت، زندگی و دوران غیبت امام مهدی(عج) با سرگذشت پیامبرانی چون موسی، یوسف، عیسی، خضر، نوح و صالح(ع) و همچنین رسول اکرم(ص) و امیرالمؤمنین(ع) پیوند خورده است. از ولادت پنهانی و ناشناخته ماندن در میان مردم تا طولانی شدن غیبت و حتی شیوه مواجهه با مخالفان؛ شباهت‌هایی که به گفته این روایات، بخشی از رازهای مهدویت و استمرار سنت الهی در مسیر هدایت بشر را آشکار می‌کند.
ابلیس و شیطان اگرچه از منظر حقیقت و کارکرد، دو مفهوم متفاوت به شمار می‌روند، اما در یک هدف مشترک‌اند؛ ایجاد وسوسه و شبهه برای دور کردن انسان از مسیر الهی و ایجاد فاصله میان او و خداوند؛ مسیری که می‌تواند از تضعیف ارتباط انسان با حقیقت الهی آغاز و به لغزش و سقوط او منتهی شود.
اگر خریدار پس از انجام معامله متوجه شود کالای خریداری‌شده دارای عیبی بوده که حتی فروشنده نیز از وجود آن اطلاعی نداشته است، آیا می‌تواند معامله را فسخ کند؟ این پرسش در دفتر حضرت آیت‌الله العظمی جوادی آملی مطرح شده و نماینده دفتر ایشان به آن پاسخ داده است.
بهائیت برای توجیه ادعای استمرار پیامبری، با تفکیک میان «نبوت» و «رسالت» می‌کوشد از صراحت آیه «خاتم‌النبیین» عبور کند؛ اما ماجرا به همین‌جا ختم نمی‌شود. بررسی مبانی این فرقه نشان می‌دهد که تعریف بهائیت از مقام پیامبران، آنان را از جایگاه انسان‌های برگزیده و فرستادگان الهی فراتر برده و به تعابیری از «مظهر ذات الهی» و موجودات غیرمخلوق نزدیک می‌کند؛ رویکردی که پرسش‌های جدی درباره نسبت این آموزه‌ها با اصل توحید و خاتمیت پیامبر اسلام(ص) به وجود می‌آورد.
توکل قرار نیست انسان را از میدان عمل بیرون بکشد و تلاش نیز نباید او را به این تصور برساند که همه‌چیز تنها با توانایی خودش رقم می‌خورد. در منطق اسلامی، انسان مأمور به تلاش، برنامه‌ریزی و استفاده از اسباب است، اما نتیجه را ملک مطلق خود نمی‌داند؛ از همین‌رو، «تلاش در عمل و توکل در دل» می‌تواند مرز میان مسئولیت‌پذیری و تنبلی از یک‌سو و غرور و ناامیدی از سوی دیگر باشد.
پیامبر اکرم(ص) در طول حیات و رسالت خود، تنها به دعوت مردم به ایمان بسنده نکردند؛ بلکه با باورهای خرافی و سنت‌های نادرستی که زنجیر بر پای اندیشه و مانع رشد انسان‌ها بود، به مبارزه برخاستند؛ حتی آنجا که شکستن یک رسم ریشه‌دار، موجی از مخالفت‌ها را علیه ایشان برمی‌انگیخت. ماجرای ازدواج پیامبر(ص) با همسر سابق زید بن حارثه، نمونه‌ای از این ایستادگی تاریخی در مسیر اصلاح باورهای جاهلی است.
نفوذ همیشه از یک دعوت مستقیم یا گفت‌وگوی اعتقادی آغاز نمی‌شود؛ گاهی از یک دوستی، یک گفت‌وگوی ساده، حضور در یک جمع اجتماعی یا حتی بازتعریف مفهومی آشنا مانند «آزادی»، «زن»، «پیشرفت» و «دین» شروع می‌شود و آرام‌آرام به تغییر نگرش و هویت می‌رسد. پژوهشگر حوزه بهائیت و جریان‌های انحرافی،با تشریح شیوه‌های جذب و اثرگذاری این جریان، از «مهندسی معنا»، ارتباط‌گیری تدریجی و شبکه‌سازی اجتماعی می‌گوید و تأکید دارد که در برابر چنین فرآیندی، صرفاً بستن راه ارتباط کافی نیست؛ خانواده و جامعه باید با تقویت قدرت تحلیل و ایجاد «مصونیت فعال»، امکان پرسشگری و تشخیص را در نسل جوان تقویت کنند.
آیا غسل در استخر با وجود کلر صحیح است؟ اگر پس از غسل متوجه وجود مانعی روی بدن شویم چه حکمی دارد؟ و آیا غسل جنابت از سایر غسل‌های واجب کفایت می‌کند؟ به این پرسش‌ها و چند سؤال پرتکرار دیگر درباره احکام غسل، بر اساس فتوای رهبر شهید انقلاب پاسخ داده شده است.
وصیت‌نامه در فقه اسلامی و نظام حقوقی، ابزاری برای تعیین تکلیف بخشی از اموال و امور فرد پس از وفات است؛ اما این اختیار حدود مشخصی دارد و نمی‌توان با وصیت، حقوق قانونی ورثه را نادیده گرفت. وصیت تملیکی و عهدی، هر یک احکام و شرایط خاص خود را دارند و مهم‌ترین محدودیت مالی آن، قاعده یک‌سوم ترکه است؛ به این معنا که وصیت نسبت به مازاد بر یک‌سوم، در صورت نبود اجازه ورثه نافذ نخواهد بود. آگاهی از این احکام می‌تواند از بروز اختلافات میان بازماندگان و شکل‌گیری دعاوی حقوقی پس از فوت جلوگیری کند.
انسان برای زندگی به قانون نیاز دارد، اما پرسش مهم‌تر این است که مرجع حقیقی تعیین این قانون چه کسی است؟ در نگاه قرآن، انسان موجودی است که زندگی او به دنیا محدود نمی‌شود و قانون سعادت‌بخش باید هم نیازهای دنیوی و هم سرنوشت اخروی او را دربرگیرد؛ از همین رو، ولایت و حق قانون‌گذاری حقیقی از آن خداوند است و ولایت پیامبران و اولیای الهی نیز در امتداد همین ولایت معنا پیدا می‌کند.
انسان در میان انبوه صداها و اطلاعات، ممکن است از شنیدن مهم‌ترین ندا بازبماند؛ ندایی که در عرفان، از عالم قدس سرچشمه می‌گیرد و می‌تواند جان خفته را از تاریکی جهل و حجاب‌های نفسانی رها کند. در این نگاه، اولیای الهی با نفخه وجودی خود نقشی همچون «اسرافیل» برای احیای درون انسان دارند و سالک با عبور از کثرت و رهایی از «من»، به حقیقتی واحد می‌رسد که در آینه انسان کامل تجلی یافته است.
یکی از پرسش‌های پرتکرار نمازگزاران این است که در رکعت سوم و چهارم نماز، حتماً باید تسبیحات اربعه خوانده شود یا می‌توان سوره حمد را جایگزین آن کرد؟ از سوی دیگر، اگر فرد سهواً تسبیحات را فراموش کند یا به اشتباه حمد و سوره بخواند، آیا نماز او باطل می‌شود؟ فتاوای مراجع تقلید درباره این پرسش‌های رایج، جزئیات قابل توجهی دارد که دانستن آنها می‌تواند از سردرگمی نمازگزاران هنگام بروز اشتباه جلوگیری کند.
زندگی پرشتاب و درگیری‌های روزمره، فرصت خلوت با خداوند را از بسیاری از انسان‌ها گرفته است؛ اما مرحوم حاج اسماعیل دولابی راهکاری ساده برای بازگشت دل به محضر الهی ارائه کرده است؛ تنها ۱۰ دقیقه خلوت، وضو، استغفار و صلوات، تمرینی که به گفته او می‌تواند به‌تدریج تمام لحظات شبانه‌روز انسان را با یاد خداوند همراه کند.
دفتر رهبر شهید انقلاب اسلامی در پاسخ به استفتائی درباره حکم شرعی دریافت جایزه و کسب درآمد از مسابقات مجازی و آنلاین، شرایطی را که موجب حرمت این نوع مسابقات می‌شود، تشریح کرد.
آرامش گمشده بسیاری از انسان‌ها در روزگار پرهیاهوی امروز است؛ اما قرآن کریم برای رسیدن به این آرامش، تنها به تغییر شرایط زندگی اشاره نمی‌کند، بلکه از مسیری درونی سخن می‌گوید که با ایمان و یاد خدا آغاز می‌شود و با توکل، تقوا، توبه، انس با قرآن و دعا ادامه پیدا می‌کند. در آموزه‌های قرآنی، آرامش واقعی زمانی شکل می‌گیرد که انسان در میان سختی‌ها، تکیه‌گاه خود را خداوند بداند و دلش را به او بسپارد.
اگر روی بسته گوشت خارجی کلمه «حلال» درج شده باشد، آیا همین یک کلمه برای اطمینان از حلیت آن کافی است؟ حضرت آیت‌الله العظمی سیستانی در پاسخ به این پرسش، دو معیار مشخص را برای جواز مصرف گوشت‌های خارجی بیان کرده‌اند؛ معیاری که نشان می‌دهد صرف دیدن برچسب «حلال» همیشه پایان ماجرا نیست.
انفاق در نگاه قرآن فقط بخشیدن بخشی از مال برای کمک به دیگران نیست؛ بلکه معامله‌ای است که سود آن در زندگی مادی متوقف نمی‌شود. قرآن کریم برای انفاق آثاری همچون پاداش الهی، آرامش و رهایی از ترس و اندوه، آمرزش گناهان و ورود به نعمت‌های جاودانه آخرت برشمرده است؛ وعده‌هایی که نشان می‌دهد آنچه انسان در راه خدا می‌بخشد، در منطق قرآن سرمایه‌ای برای آینده‌ای ماندگار است.
«دو دستم و دو چشمم را به خدا هدیه کردم؛ خدایا از من قبول کن!» این جملات، روایت آیت‌الله جوادی آملی از دیدار با جانبازی در صحرای عرفات است؛ روایتی که در کنار مقایسه تاریخ از دست رفتن سرزمین‌های ایران در دوران قاجار و پهلوی با مقاومت هشت‌ساله رزمندگان، تصویری ماندگار از ایمان، ایثار و عظمت حماسه‌سازان دفاع مقدس ترسیم می‌کند.
در جست‌وجوی حقیقت، صرفِ معنوی بودن یک مسیر نمی‌تواند به‌تنهایی ضامن درستی آن باشد؛ از نگاه مکتب اهل‌بیت(ع)، سلوک و تهذیب نفس باید در چارچوب قرآن، سنت پیامبر(ص) و هدایت عترت دنبال شود. از همین رو، مرزبندی ائمه(ع) با جریان‌های صوفیانه صرفاً به زهد، ذکر، خلوت یا شیوه زندگی آنان مربوط نبود، بلکه به یک پرسش بنیادین بازمی‌گشت: آیا می‌توان برای رسیدن به معرفت و قرب الهی، مسیری مستقل از آنچه پیامبر(ص) و اهل‌بیت(ع) تعلیم داده‌اند ترسیم کرد؟
دفاع مقدس فقط روایت سنگرها و میدان‌های نبرد نیست؛ روایت مردمی است که ترس، دلتنگی، کمبود و دوری را با صبر، همدلی و مسئولیت‌پذیری پشت سر گذاشتند. امروز نیز اگرچه بسیاری از آزمون‌های ما صدای انفجار ندارند، اما در بزنگاه‌های زندگی می‌توانند ایمان و باورهای ما را محک بزنند؛ جایی که باید میان آسودگی شخصی و مسئولیت، میان ترس و ایستادگی و میان ناامیدی و امید، دست به انتخاب بزنیم.
ما برای شناختن دشمن، معمولاً به بیرون از خود نگاه می‌کنیم؛ به مرزها، تهدیدها و کسانی که آشکارا در برابرمان ایستاده‌اند. اما قرآن و میراث عرفانی اسلام، از دشمنی سخن می‌گویند که از همه نزدیک‌تر است؛ دشمنی که درون انسان جای گرفته، لباس «من» پوشیده و گاهی خواسته‌های خود را چنان طبیعی جلوه می‌دهد که تشخیص آن از حقیقت وجود انسان دشوار می‌شود؛ «نفس» همان دشمن پنهانی است که مبارزه با آن، پیش از هر نبرد بیرونی آغاز می‌شود.
حکم شرعی دشنام دادن تنها به موقعیت و نیت گوینده محدود نمی‌شود؛ بر اساس پاسخ رهبر شهید انقلاب به استفتائی درباره فحاشی با قصد شوخی، اگر سخنی در عرف دشنام محسوب شود، شوخی بودن نیت گوینده تغییری در حکم آن ایجاد نمی‌کند.
رعایت مبانی مشترک و بدیهی اندیشه، از جمله محال بودن اجتماع نقیضین، شرط اساسی هر گفت‌وگوی علمی و مسیری برای رسیدن به حقیقت است. انسان زمانی می‌تواند با بهره‌گیری درست از عقل و دوری از پیش‌داوری‌ها و آفت‌های اخلاقی همچون حسادت و لجاجت، به شناخت مبدأ هستی دست یابد.
حضرت آیت‌الله جوادی آملی با تأکید بر اینکه توحید باید در همه شئون زندگی انسان ظهور پیدا کند، گفت: انسان موحد تنها کسی نیست که خداوند را در مقام اعتقاد واحد بداند، بلکه باید آثار توحید در رفتار فردی و اجتماعی او نمایان باشد؛ از عمل به علم و دستگیری از نیازمندان تا حفظ عزت و ایستادگی در برابر ظلم. وی با استناد به کلام امیرالمؤمنین(ع) تصریح کرد: «عزیز و سربلند باشید و ستم‌پذیر نباشید» و مردانه زندگی کردن یعنی هنرمندانه و شجاعانه زیستن.
باور به «دونادون» و بازگشت دوباره روح در کالبدی دیگر، در کنار اعتقاد به محشر و حسابرسی نهایی اعمال، دو روایت متفاوت از سرنوشت انسان را در برخی متون فرقه اهل حق شکل داده است؛ دو دیدگاهی که هم‌زمانی آنها، پرسش‌هایی جدی درباره جایگاه معاد و چگونگی پاداش و کیفر انسان پس از مرگ در این آیین مطرح می‌کند.
در روایات پیامبر اکرم(ص) و ائمه اطهار(ع)، دنیا بارها به سایه، مهمانی، عاریه و حتی قطره‌ای در برابر دریای آخرت تشبیه شده است؛ با این حال، انسان گاهی برای از دست دادن کوچک‌ترین داشته‌های دنیوی ساعت‌ها اندوهگین می‌شود، اما نسبت به فرصت‌هایی که هر روز برای ساختن آینده ابدی خود از دست می‌دهد، بی‌تفاوت می‌ماند؛ روایات اهل‌بیت(ع) از ما می‌پرسند: چرا برای آنچه رفتنی است این‌قدر نگرانیم، اما برای آنچه ماندگار است کمتر دغدغه داریم!
بررسی های رفتاری در حوزه معیشت نشان می دهد آرامش درونی و رهایی از اضطراب فقر، نه صرفا با انباشت دارایی، بلکه با دگرگونی ذهنیت و تکیه بر وعده های پایدار جبران شکل می گیرد.
آیا گناه حتی پس از توبه و بخشش خداوند، برای همیشه اثری در جان انسان باقی می‌گذارد؟ مرحوم آیت‌الله فاطمی‌نیا این تصور را نادرست و مخالف آیات و روایات می‌دانست و با استناد به حدیث «التائب من الذنب کمن لا ذنب له» تأکید می‌کرد که توبه‌کننده می‌تواند به پاکی بازگردد؛ گویی اساساً مرتکب آن گناه نشده است.