آیت‌الله جوادی آملی با تکیه بر آیه «إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ التَّوَّابِينَ وَيُحِبُّ الْمُتَطَهِّرِينَ» توضیح می‌دهد که توبه تنها بازگشت از گناه نیست؛ بلکه انسان باید به مرحله‌ای برسد که از گناه فاصله بگیرد و در مسیر حبیب خدا حرکت کند. او در تبیین تفاوت «محب» و «محبوب» می‌گوید ممکن است کسی خدا را دوست داشته باشد، اما برای رسیدن به مقام محبوبیت الهی، باید در مسیر خاصی حرکت کند؛ مسیری که با توبه واقعی و فاصله گرفتن از گناه پیوند خورده است.
بررسی متون کهن تاریخی نشان می‌دهد دلبستگی عمیق حضرت فاطمه معصومه به پدر و برادر بزرگوارشان، فراتر از عواطف خانوادگی، یک دلدادگی راهبردی و مأمومی به امام زمان خویش بود که با هجرت تمدن‌ساز ایشان امتداد یافت.
هجرت حضرت معصومه(س) تنها سفری برای دیدار با امام رضا(ع) نبود؛ روایتی از ایمانی بود که در بزنگاه تاریخ، سکون را کنار گذاشت و به حرکت، مسئولیت و پذیرش رنج رسید. بانویی که سفرش ناتمام ماند، اما حضورش در قم مسیری تازه برای شکل‌گیری یکی از مهم‌ترین کانون‌های علمی و معنوی تشیع گشود.
این پرسش به مسئله دشوار نسبت میان دین، آزادی و مسئولیت بازمی‌گردد. تکلیف، بر مسئولیت شخص استوار است؛ اما تحمیل، اراده آزاد او را سلب می‌کند.
مجلس روضه حضرت فاطمه زهرا(س) برای آیت‌الله محسنی ملایری تنها محفلی برای شنیدن مصیبت نبود؛ حرمت این مجلس آن‌قدر برای ایشان اهمیت داشت که حتی یک تبسم نیز از نگاهشان دور نمی‌ماند. در خاطره‌ای نقل‌شده از ایشان، تذکری به یکی از حاضران به دلیل بی‌توجهی به تبسم فرزندشان، تصویری روشن از حساسیت ایشان نسبت به ادب در مجلس عزای حضرت زهرا(س) به دست می‌دهد.
حضرت آیت‌الله شهید سیدعلی خامنه‌ای در پاسخ به استفتائی درباره نحوه جبران خسارت مالی و اینکه ملاک پرداخت، قیمت روز مال است یا ارزش آن در زمان تلف، نظر خود را بیان کرده‌اند.
تحلیل فرازهای زیارت‌نامه حضرت فاطمه معصومه سلام الله علیها نشان می‌دهد این متن آسمانی فراتر از یک بازخوانی تشریفاتی، منظومه‌ای عمیق برای مهندسی هویت ایمانی و تحول اخلاقی انسان است.
سال‌ها «درس‌هایی از قرآن» با صدای محسن قرائتی، مفاهیم قرآنی را به ساده‌ترین زبان به خانه‌های مردم برد؛ اما امروز که امکان حضور این چهره اثرگذار کمتر شده، یک سؤال جدی پیش روی نهادهای فرهنگی و تبلیغی است: چرا در این سال‌ها برای تربیت نسلی از مبلغان جوان، باسواد و مسلط به زبان رسانه امروز برنامه‌ریزی نکرده‌ایم؟
بشارت امام جعفر صادق درباره ورود همه شیعیان به بهشت با شفاعت حضرت معصومه، نه تنها جلوه‌ای از پیوند عدل و رحمت الهی است، بلکه سازوکار دکترین نجات‌بخش و پویای شفاعت را در اندیشه شیعی بازتعریف می‌کند.
هجرت سرنوشت‌ساز حضرت فاطمه معصومه به ایران و اقامت تاریخی ایشان در شهر قم، حرکتی فراتر از یک عاطفه خانوادگی بود و نقشه راه تمدنی شیعه را در میانه بازی پیچیده عباسیان دگرگون کرد.
ظهور حضرت مهدی(عج) تنها به حضور یاران شناخته‌شده ایشان محدود نمی‌شود؛ بر اساس برخی روایات، شماری از پیامبران الهی، چهره‌های برجسته تاریخ اسلام و حتی گروهی از زنان در عصر ظهور یا دوران حکومت حضرت حضور خواهند یافت؛ از حضرت عیسی(ع) که پشت سر امام مهدی(عج) نماز می‌گزارد تا شخصیت‌هایی که در روایات، از بازگشت آنان به دنیا و همراهی با حکومت مهدوی سخن گفته شده است.
اگر قرآن خود را «بیانگر همه چیز» معرفی می‌کند، چرا نام بسیاری از پدیده‌های طبیعی، فرمول‌های علمی و حتی برخی جزئیات احکام در آن دیده نمی‌شود؟ آیا این یک تناقض است یا «همه چیز» در این آیه معنایی متفاوت دارد؟ پاسخ را باید در مأموریت اصلی قرآن جست‌وجو کرد؛ کتابی که برای هدایت انسان نازل شده، نه برای آنکه جای دانشنامه‌های علمی را بگیرد.
نامه امام حسن عسکری علیه السلام به علی بن بابویه قمی، تنها یک مکاتبه تاریخی نیست، بلکه یک دستورالعمل جامع برای مدیریت روابط انسانی در شرایط بحرانی است. این مکتوب با تاکید بر حلم و مدارا، راهکاری کاربردی برای عبور از تنش‌های جامعه مدرن و فضای مجازی ارائه می‌دهد.
گذار از یک وضعیت متمرکز به یک سامانه نامتمرکز و شبکه‌ای، یکی از سخت‌ترین چالش‌های هر نظام اجتماعی و سیاسی است. امام حسن عسکری علیه السلام در دوران کوتاه امامت خود، ماموریتی بزرگ بر عهده داشت تا جامعه‌ای که قرن‌ها به حضور فیزیکی رهبر خود عادت کرده بود را برای پذیرش دوران طولانی عدم دسترسی فیزیکی آماده کند؛ ماموریتی که نه با شعار، بلکه با طراحی دقیق ساختارهای وکالتی و آموزشی به سرانجام رسید.
ولادت امام حسن عسکری(ع) در روزگاری رقم خورد که فشار و نظارت عباسیان، عرصه را بر امام و شیعیان تنگ کرده بود؛ اما محدودیت نتوانست رسالت او را متوقف کند. امام عسکری(ع) با تربیت انسان‌های آگاه و تقویت بصیرت و مسئولیت‌پذیری، چراغ امامت را در دل یکی از دشوارترین دوره‌های تاریخ تشیع روشن نگه داشت؛ درسی که امروز، در عصر هیاهوی اطلاعات و شایعات، بیش از همیشه قابل تأمل است.
حجت الاسلام مجید محمدی در گفتگو با مبلغ اظهار داشت: تقیه به معنای سکوت مطلق یا تأیید شرایط سیاسی نیست؛ بلکه می‌تواند اقدامی حساب‌شده برای حفظ نیروها و استمرار حرکت دینی باشد؛ رویکردی که امام حسن عسکری(ع) آن را به‌خوبی دنبال کردند.
حضرت آیت‌الله وحید خراسانی در پاسخ به استفتایی درباره «وطن‌های متعدد»، نظر خود را درباره تعداد وطن‌های یک فرد و شرایطی که یک محل می‌تواند وطن محسوب شود، بیان کردند.
آیت‌الله جوادی آملی با اشاره به تفاوت میان «بردگی ظاهری» و «بردگی باطنی» تأکید کرد که اسارت انسان تنها به سلطه استعمار و استبداد قدرت‌ها محدود نمی‌شود، بلکه هوس‌ها و خواهش‌های نفسانی نیز می‌توانند انسان را از درون به بند بکشند؛ به گفته وی، «حرص و طمع» از مهم‌ترین جلوه‌های این بردگی است و انسان پیش از تلاش برای آزادی دیگران، باید خود را از این اسارت درونی رها کند.
رهبانیت چگونه از دل شکست و ناکامی‌های اجتماعی سر برمی‌آورد؟ حضرت آیت‌الله مکارم شیرازی با بررسی انگیزه‌های روانی و اجتماعی این پدیده، معتقد است شکست می‌تواند برای برخی افراد به فرصتی برای اصلاح و بازسازی تبدیل شود، اما در برخی دیگر، زمینه‌ساز یأس، بدبینی، انزوا و گریز از مسئولیت‌های اجتماعی شود؛ تا جایی که حتی تن‌پروری و بی‌تحرکی نیز گاه در پوشش یک رفتار مقدس مذهبی ظاهر می‌شود.
دوران امامت امام حسن عسکری(ع) کوتاه بود، اما در همین شش سال یکی از سرنوشت‌سازترین مراحل تاریخ تشیع رقم خورد. در شرایطی که حکومت عباسی ارتباط مستقیم امام با پیروانش را محدود کرده بود، آن حضرت با تقویت شبکه وکالت، ارسال مکاتبات، معرفی نیروهای مورد اعتماد و تأکید بر مهدویت، جامعه شیعه را برای دوره‌ای آماده کرد که دیگر دسترسی عمومی به امام امکان‌پذیر نبود.
قرآن کریم در آیه ۸۳ سوره قصص، سرای آخرت را برای کسانی قرار می‌دهد که در زمین به دنبال برتری و فساد نیستند؛ اما این آیه تنها از رفتار ظاهری سخن نمی‌گوید، بلکه از «خواستنِ علوّ» نیز پرده برمی‌دارد. علامه طباطبایی(ره) در تفسیر این آیه، «علوّ در زمین» را استیلا و استکبار دانسته و ریاست‌طلبی و حتی برتری‌جویی مالی را از جلوه‌های آن معرفی می‌کند؛ هشداری درباره میل به قدرت و برتری که می‌تواند مسیر سعادت انسان را تحت تأثیر قرار دهد.
لقب عسکری بازتاب‌دهنده حبس خانگی و تبعید نظامی امام یازدهم در دژ امنیتی سامراست؛ موقعیتی خفقان‌آور که در آن، امام با ریاضت معنوی، مناجات و مدیریت مخفیانه، دستگاه خلافت را به زانو درآورد.
اگر عالم همیشه وجود داشته است، پس «حدوث» آن به چه معناست؟ پرسشی که قرن‌هاست در فلسفه و کلام اسلامی محل بحث است و یک سوی آن، روایاتی قرار دارند که از «پدید آمدن» و «آغاز آفرینش» سخن می‌گویند و سوی دیگر، دیدگاه فلاسفه‌ای مانند ابن‌سینا و ملاصدرا که میان «ازلیت زمانی» و «وابستگی وجودی» جهان به خداوند جمع می‌کنند؛ اختلافی که نشان می‌دهد مسئله فقط بر سر یک واژه نیست، بلکه به این پرسش بنیادین بازمی‌گردد که آیا عالم واقعاً آغاز داشته یا از نظر زمانی ازلی و بی‌آغاز است؟
خرید مسکن به‌صورت اقساطی یکی از شیوه‌های رایج تأمین خانه برای خانواده‌هاست، اما این پرسش مطرح می‌شود که تکلیف شرعی چنین خانه‌ای از نظر پرداخت خمس چیست؟ حجت‌الاسلام والمسلمین فلاح‌زاده نماینده رهبر شهید، در پاسخ به این پرسش، میان مسکن مورد نیاز و واحد مسکونی مازاد بر نیاز تفکیک کرده و حکم هر یک را توضیح داده است.
چگونه می‌توان آغاز هر روز را با یاد خدا و توسل به اهل‌بیت(ع) همراه کرد؟ آیت‌الله‌العظمی وحید خراسانی در توصیه‌هایی معنوی، بر نماز اول وقت، قرائت دعای عهد پس از نماز صبح، توسل همیشگی به اهل‌بیت(ع) و خواندن پنج مرتبه آیت‌الکرسی در ابتدای روز تأکید کرده‌اند؛ سفارش‌هایی که بر تقویت ارتباط روزانه مؤمن با خداوند و حضرت ولی‌عصر(عج) تمرکز دارد.
شهیدان چگونه به مقام بی‌هراسی از غیر خدا رسیدند؟ آیت‌الله‌العظمی جوادی آملی در تبیین جایگاه عرفانی شهیدان، توحید و یقین به مبدأ مستقل الهی را عامل رهایی انسان از ترس می‌داند و تأکید می‌کند که شهیدان با قیام خالصانه برای تقویت قسط و عدل و مقابله با جور، نشان دادند که دل به غیر خدا نسپرده و از هیچ قدرتی جز او هراس ندارند.
حضرت عبدالعظیم حسنی(ع) را می‌توان نمونه‌ای روشن از یک «خاصِ بصیر» دانست؛ شخصیتی که با وجود جایگاه علمی، اجتماعی و نسبی برجسته، همواره خود را در مسیر هدایت امام معصوم تعریف کرد و با عرضه عقاید و باورهای خود به امام هادی(ع)، نشان داد ولایت‌مداری تنها به شناخت حق محدود نمی‌شود، بلکه حضور به‌موقع و انجام تکلیف در بزنگاه‌های حساس نیز بخشی از آن است.
امام حسن عسکری(ع) در روزگاری که محدودیت‌های سیاسی و اجتماعی، ارتباط مستقیم ایشان با شیعیان را دشوار کرده بود، از مسیر علم، تربیت شاگردان، حمایت از نویسندگان و نگارش نامه‌ها برای هدایت جامعه بهره گرفتند؛ آثاری که بخشی از میراث علمی آن حضرت را شکل داده و جلوه‌ای از نقش ایشان در گسترش معارف اهل‌بیت(ع) به شمار می‌رود.
اگر هنگام خواندن تسبیحات حضرت زهرا(س) نام پیامبر اکرم(ص) برده شود، باید تسبیحات را ادامه داد یا صلوات فرستاد؟ حجت‌الاسلام والمسلمین رضا محمدی شاهرودی با استناد به فتاوا و روایات، به این پرسش پاسخ داده و درباره یک تصور رایج نیز توضیح می‌دهد؛ اینکه تسبیحات حضرت زهرا(س) الزاماً نباید بلافاصله پس از سلام نماز خوانده شود و فرستادن صلوات در میان این ذکر نیز اشکالی ندارد.
حضرت آدم و حوا دو نفر بودند؛ پس تنوع چهارگانه گروه‌های خونی انسان‌ها چگونه شکل گرفت؟ این پرسش سال‌هاست در قالب یک شبهه مطرح می‌شود، اما پاسخ آن در سازوکار وراثت و ترکیب ژن‌ها نهفته است؛ جایی که علم ژنتیک نشان می‌دهد برای شکل‌گیری گروه‌های خونی متفاوت، الزاماً نیازی به وجود چهار انسان با چهار گروه خونی مختلف در نسل نخست نیست.