آیتالله آقا مجتبی تهرانی (ره) با معرفی حیا بهعنوان یکی از عناصر حافظ ساختار وجودی انسان، «پردهداری» را روش اولیای الهی و «پردهدری» را شیوه جریانهای شیطانی دانست.
بررسی منابع معتبر نشان میدهد برخلاف تصور رایج، شواهد قطعی بر نابینایی جابر بن عبدالله انصاری در زمان زیارت اربعین وجود ندارد و احتمال میرود او سالها بعد و در اواخر عمر بینایی خود را از دست داده باشد.
حجتالاسلام والمسلمین محمدی، با استناد به فتوای امام خمینی(ره) به این پرسش پاسخ داده است. بر اساس این فتوا، یارانه خمس ندارد، اما سود سهام عدالت در صورت عدم مصرف تا پایان سال خمسی، مشمول خمس است.
امام باقر(ع) در روایتی تکاندهنده، حب مال و جاه را به خطری تشبیه میکنند که از حمله دو گرگ درنده به گلهای بیچوپان نیز ویرانگرتر است؛ روایتی که آیتالله آقا مجتبی تهرانی(ره) ابعاد اخلاقی آن را تبیین کرده است.
اعلامیه جهانی حقوق بشر بر پایه کرامت ذاتی انسان بنا شده است؛ ایدهای که اگرچه در قالب حقوق مدرن صورتبندی شد، اما ریشههای عمیقی در الهیات ادیان ابراهیمی دارد.
مواجهه با بیماریهای سخت، فراتر از یک چالش زیستی، بحرانی وجودی است که تار و پود روح انسان را درگیر میکند؛ جایی که معنویتدرمانی با دو بال دعا و توکل، بستری برای معنابخشی به رنج و مهار فرسایش درونی بیمار فراهم میسازد.
انسان امروز در میان انبوه شبکه ارتباطات دیجیتال، بیش از هر زمان دیگری دچار احساس تنهایی مفرط و انزوای وجودی است؛ حال آنکه آموزه کلامی معیت الهی و علم مطلق خداوند، جغرافیای خلوت را از محیطی رهاشده به حریمی مقدس و لبریز از حضور بدل میسازد.
دینداری در بسیاری از روایات به مثابه معاملهای با بهشت و دوزخ تصویر شده، اما سلوک ناب مومنانه در افقی فراتر از حساب و کتاب جزا، به حیایی میرسد که گناه را نه از ترس مجازات، بلکه به حرمت نگاه محبوب ترک میکند.
انسان در کشاکش دشواریها دست به دعا برمیدارد اما گاه سکوت آسمان پرسشبرانگیز میشوداترین نغمههای مناجات را بر زبان جاری ساخته است. امیرالمؤمنین علیهالسلام در کتاب جاودانه نهجالبلاغه، نه تنها اهمیت درخواست از خداوند را آشکار میسازند، بلکه نقشه راهی دقیق برای آسیبشناسی موانع دعا و چیستی رابطه میان استجابت و اخلاص در اختیار بشر قرار میدهند.
احساس بیپاسخ ماندن نالهها و تمناها یکی از کهنترین چالشهای درونی انسان در مسیر بندگی است؛ روایتی از بازخوانی حقیقت دعا و کشف زیباییهای مهربانی پروردگار در نقاطی که دست رد به سینه خواستههای ما میزند.
در منظومه فکری امیرالمومنین علی علیهالسلام، صبر تنها یک ویژگی اخلاقی در حاشیه نیست بلکه رکن حیاتی و فرمانده کل سیستم ایمان به شمار میرود؛ تشبیه صبر به سر در پیکره دینداری، رمزی است که نشان میدهد بدون این قدرت مدیریت، هیچ اعتقادی نمیتواند در تلاطمهای زندگی دوام بیاورد.
در روزگاری که زیست انسانی با داده، شبکه و الگوریتم گره خورده است، تقلیل مسئله اینترنت به یک ابزار فنی ناکارآمد خواهد بود؛ بازخوانی منظومه اخلاقی رساله حقوق امام سجاد (ع) نشان میدهد اگرچه این متن کهن در پی تأسیس حقوق مدرن سایبری نبوده، اما منطق بنیادین آن در پیوند میان «حق، ابزار، قدرت و مسئولیت» میتواند مبنایی بومی و عمیق برای بازتعریف حدود حکمرانی، صیانت از حریم خصوصی و مهار دستاندازی به حقوق بنیادین شهروندان در زیستبوم دیجیتال ایران فراهم کند.
برخلاف تصور رایج، رساله حقوق امام سجاد (ع) نه متنی با تقسیمبندی مدرن محیطزیستی است و نه میتوان به شیوه تطبیقگرایی شتابزده، مفهوم امروزین «حقوق طبیعت» را به آن تحمیل کرد؛ با این حال، ژرفای معرفتی این سند کهن شیعی با قرار دادن فعل و تصرف انسان در کانون مسئولیت و پاسخگویی، میتواند چارچوبی هنجاری و بومی برای مهار بحرانهای معاصر آب، هوا، فرونشست و تالابها در ایران پیش روی سیاستگذاران بگذارد.
برداشت غلط از شفاعت نباید به مجوزی برای اباحهگری و بیخیالی در برابر گناه تبدیل شود. حقیقت شفاعت، مغناطیسی برای پیوند معنوی و اصلاح رفتار است، نه معاملهای صوری برای گستاخی در پیشگاه پروردگار.
بعضی انسان ها برای ترک گناه، جبران حق الناس یا آغاز عبادت، همیشه شنبه آینده را انتخاب می کنند؛ اما شنبه ای که قرار است نقطه شروع باشد، به پوششی برای ادامه امروز تبدیل می شود. امید دینی زمانی نجات بخش است تبدیل می شود. امید دینی زمانی نجات بخش است که به تصمیم و عملاندن در مسیر خطا آرام کند.
مبلغ در این گزارش به بررسی شکاف میان ادعای دوستی خاندان پیامبر با رفتارهای روزمره پرداخته و نشان میدهد چگونه ایمان بدون پشتوانه عملی، هویت دینی را در جامعه امروز به حاشیه میراند.
در میان شتاب و هیاهوی زندگی، گاهی دل فقط چند لحظه خلوت با خدا میخواهد؛ همان نجواهای سادهای که خستگی جان را آرام میکند و انسان را دوباره به مسیر پاکی و معنویت بازمیگرداند. این فراز از نیایشهای پیامبر(ص)، دعوتی است برای مکث، بازگشت به خویشتن و سپردن دل به پروردگار.
آیا قرآن واقعاً دستور به خواندن «نماز» داده است یا واژه «صلاة» در تمام آیات فقط به معنای دعاست؟ این شبهه با استناد به آیاتی مانند «یُصَلّونَ عَلَى النَّبِی» مطرح میشود؛ اما وقتی به آیاتی درباره وضو، تیمم، رکوع، سجده، نماز خوف، نماز جمعه و اوقات مشخص صلاة نگاه کنیم، پرسشهای مهمی پیش میآید: اگر صلاة فقط دعاست، چرا باید برای آن وضو گرفت، آن را در وقت معین انجام داد، در سفر کوتاهش کرد و حتی در میدان جنگ با رکوع و سجده به جا آورد؟ در این مطلب، معنای «صلاة» در قرآن را از منظر لغت، سیاق آیات و روایات بررسی میکنیم و به این شبهه پاسخ میدهیم.
مبلغ در این گزارش تحلیلی به بررسی ماجرای تاریخی عرضه عقاید توسط حضرت عبدالعظیم به امام هادی علیه السلام پرداخته و درسهای این رفتار را برای دینداری در جهان پرشبهه امروز بازخوانی میکند.
این مقاله به واکاوی ریشههای کلامی حقوق زنان در اسلام پرداخته، با نقد رویکرد اشعری، ظرفیتهای کلام عدلیه (امامیه) را برای بازخوانی نسبت میان عقل، عدالت و کرامت انسانی بررسی میکند.
حضرت آیتالله شهید سیدعلی خامنهای در پاسخ به استفتائی درباره «دریافت شهریه و کمکهزینه بدون رعایت برنامه آموزشی»، حکم شرعی این موضوع را بیان کردهاند.
تقابل سنتهای کلامی اشاعره و معتزله تنها یک بحث انتزاعی تاریخی نیست؛ بلکه پرسشی بنیادین درباره سرچشمه عدالت و مرجعیت قانون است. این نوشتار بررسی میکند که چگونه بازخوانی این نزاع در جهان اسلام، میتواند دریچهای برای گفتوگو میان مفاهیم سنتی «تکلیف» و «حق» با استانداردهای حقوق بشر فراهم کند.
گاهی انسان نه به دلیل بزرگی مشکلات، بلکه بهخاطر تمام شدن توان صبرش از ادامه مسیر بازمیماند؛ اما اگر صبر به ذکر و ارتباط با خداوند گره بخورد، دیگر پایانی برای آن تصور نمیشود. در این نگاه، نماز و یاد خدا نیرویی میسازند که انسان را در برابر موانع مقاوم نگه میدارد و مسیر حرکت او به سوی قلههای علم، معنویت، اخلاق و اقتدار را متوقف نمیکند.
خطبه همام تنها یک موعظه اخلاقی یا توصیه به ریاضتهای فردی نیست، بلکه مانیفست انسان تراز اسلام است؛ انسانی که با درک حضور بیواسطه پروردگار، میان شبهای رازآلود نیایش و روزهای پرتحرک خدمت اجتماعی تعادلی شگفتآور برقرار میسازد.
علامه حسنزاده آملی(قدسسره) برای کسانی که در جستوجوی سیر و سلوک و معرفت نفس هستند، از یک دفترچه ساده اما مهم سخن میگفت؛ دفترچهای که انسان باید پیش از آنکه روز حساب، دفتر اعمالش را در برابر او بگشاید، خودش هر روز آن را مرور کند و ببیند در مسیر زندگی یک قدم به خداوند نزدیکتر شده است یا نه.
مقایسه رساله حقوق امام سجاد(ع) با اعلامیه جهانی حقوق بشر، فراتر از یک همسنجی حقوقی ساده، مواجهه دو دیدگاه بنیادین درباره انسان، کرامت و پیوند ناگسستنی حق و تکلیف است؛ متنی که حق را از مبدأ آفرینش آغاز میکند در برابر سندی که برای مهار قدرت دولتها پدید آمده است.
سیره پیامبر اکرم(ص) نشان میدهد مردمیبودن پیش از آنکه در سخن و ادعا مطرح شود، باید در شیوه زندگی و نحوه رفتار با مردم دیده شود؛ پیامبری که روی زمین مینشست، غذای ساده میخورد و حتی دعوت یک غلام برای خوردن نان جوین را میپذیرفت.
رساله حقوق امام سجاد(ع) نشان میدهد که مفهوم «حق» در منظومه شیعی، فراتر از یک امتیاز فردی برای تقابل با قدرت، شبکهای الهی و فراگیر از مسئولیتهاست؛ الگویی که در آن ادای حق خدا، نه نفی حقوق انسان، بلکه مبنای زایش تکالیف و پاسداشت کرامت بشر در برابر استبداد و فردگرایی افراطی است.
قرآن کریم از انسانها در آغاز بهعنوان «امت واحده» یاد میکند، اما این وحدت در گذر زمان با عوامل گوناگونی به چالش کشیده شده است؛ از هوای نفس، خودبرتربینی، حسادت و بدگویی گرفته تا قومگرایی، اختلافات مذهبی، سوءظن و حتی نفوذ و سلطه بیگانگان. بررسی آموزههای قرآن نشان میدهد که واگرایی امت اسلامی تنها محصول اختلافات آشکار نیست، بلکه ریشههایی عمیق و گاه پنهان دارد که شناخت آنها میتواند نخستین گام برای بازگشت به وحدت و همبستگی باشد.
ادعاهای منسوب به برخی مکاشفات عرفانی درباره شیعیان، از مشاهده آنان در قالب «سگ» و «خوک» تا برخی برداشتهای جنجالی از ماجرای گوساله سامری و حضرت یعقوب(ع)، پرسشهای جدی درباره مرز میان مکاشفه شخصی و حقیقت دینی ایجاد کرده است؛ در این میان، امام خمینی(ره) در تعلیقات خود بر «فصوص الحکم» پاسخی متفاوت و طعنهآمیز به ادعای مشاهده شیعیان به شکل خوک میدهد و مینویسد: شاید آن مرتاض، در حقیقت تصویر خودش را در آینه وجود شیعیان دیده باشد.