پس از واقعه کربلا، تنها بقای جریان شیعه در معرض تهدید نبود؛ خطر بزرگ‌تر، تحریف معارف اسلامی و فاصله گرفتن جامعه از میراث اصیل پیامبر(ص) بود. در چنین شرایطی، امام باقر(ع) با تشخیص دقیق شرایط زمانه، میدان مبارزه را از رویارویی مستقیم به عرصه علم، معرفت و تربیت انسان منتقل کردند.
رزق تنها در مال، درآمد و امکانات زندگی خلاصه نمی‌شود؛ گاهی یک بیداری به‌موقع، صبر در برابر سختی‌ها، فرصت نیکی به پدر و مادر یا حتی یاد کردن از یک دوست، جلوه‌ای از رزق الهی است
حضرت آیت الله شهید سیدعلی خامنه‌ای به استفتائی پیرامون «سقط جنین در مراحل مختلف بارداری» پاسخ گفته‌اند.
عمر، سرمایه‌ای است که حتی یک لحظه از آن قابل بازگشت نیست؛ اما غفلت می‌تواند همین سرمایه گران‌بها را به‌سادگی در مسیر گناه و نافرمانی از بین ببرد. علامه حسن‌زاده آملی(ره) با نقل سخنی از شیخ محمد بهاری(ره)، مراقبه را «کشیک نفس» می‌داند؛ مراقبتی دائمی که انسان را هوشیار نگه می‌دارد تا اعضا و جوارحش به سوی معصیت کشیده نشوند و لحظه‌های ارزشمند زندگی بیهوده از دست نرود.
اگر مقام پیامبر اکرم (ص) کامل و بی‌نقص است، چرا از خداوند می‌خواهیم درجه او را بالاتر ببرد؟ آیا این دعا یعنی پیامبر (ص) هنوز به کمالی نرسیده و منتظر دعای ماست؟ یا حقیقت این است که در این دعا، اتفاق دیگری در حال رخ دادن است؛ اتفاقی که بیش از پیامبر، خودِ ما را به سرچشمه فیض و رحمت الهی نزدیک میکند؟
گاهی دل انسان از غم، نگرانی و حرف‌های آزاردهنده دیگران پر میشود؛ اما برای سبک شدن این دل، راهی ساده و عمیق وجود دارد: بازگشت به خدا و سجده کردن.
آیت‌الله حائری شیرازی با تأکید بر ضرورت تقویت حسن‌ظن به خداوند، بر این باور است که انسان باید خدا را مهربان‌تر، رئوف‌تر و همراه‌تر از آنچه در ذهن خود تصور میکند بداند؛ چراکه بسیاری از نگرانی‌ها و دل‌شکستگی‌های انسان، ریشه در ناآگاهی از حکمت رفتار خداوند دارد.
در محاسبات معمول نظامی، تعداد نیرو، تجهیزات و امکانات، معیار اصلی سنجش قدرت و پیروزی است؛ اما در منطق قرآن، همه‌چیز به معادلات مادی ختم نمی‌شود. ممکن است جبهه حق از نظر نفرات در اقلیت باشد، اما وقتی ایمان، اتحاد، مقاومت و نصرت الهی در کنار آن قرار گیرد، همین «قلّت» می‌تواند به «کثرت» تبدیل شود. آیت‌الله‌العظمی جوادی آملی با تبیین تفاوت ماهوی سپاه اسلام و جبهه باطل، از حقیقتی سخن می‌گویند که دشمن از آن بی‌بهره است: «آنان با خدا هستند و خدا هم با آنان؛ و هرجا خدا هست، کثرت هست.
۱۱۸۳ سال غیبت؛ ۱۱۸۳ سال غربت و تنهایی حجت خدا. اما چرا ندای یاری امام زمان(عج) هنوز در دل بسیاری از ما طنین نمی‌اندازد؟ حجت‌الاسلام محمد شجاعی با اشاره به ماجرای عاشورا، از «قلب نرم» به‌عنوان یکی از مهم‌ترین شرط‌های آمادگی برای ظهور می‌گوید.
شهادت دو زن در برابر یک مرد؛ آیا این تفاوت به معنای کمتر بودن ارزش زن در اسلام است؟ پاسخ به این شبهه، به تفاوت میان «ارزش انسان» و «اعتبار شهادت» در یک دعوای قضایی بازمی‌گردد؛ جایی که هدف اصلی، نه ارزش‌گذاری شاهد، بلکه رسیدن به اطمینان و جلوگیری از تضییع حق است.
حضرت آیت‌الله شهید سیدعلی خامنه‌ای در پاسخ به استفتائی درباره نحوه مصرف کفاره، به پرسش‌هایی درباره چگونگی تحویل آن به نیازمندان، امکان پرداخت وجه نان به صورت کارت هدیه، استفاده از نان آزاد و همچنین تهیه ماکارونی با مبلغ کفاره پاسخ داده‌اند.
یک آیه از «۲۴ ماه» و آیه‌ای دیگر از «۳۰ ماه» سخن می‌گوید؛ آیا این دو عدد با هم تناقض دارند؟ پاسخ به این شبهه قرآنی، در عبارتی است که معمولاً هنگام طرح این اشکال نادیده گرفته میشود.
اختلاف همیشه بد نیست؛ اما مخالفت می‌تواند دین و جامعه را به تفرقه بکشاند. آیت‌الله جوادی آملی با تفکیک این دو مفهوم، از راهی سخن می‌گوید که وحدت اسلامی از آن می‌گذرد: شناخت دین، شناخت علی(ع) و شناخت خود.
آیا گسترش فساد در جهان فقط یک بحران اجتماعی است یا می‌تواند نشانه‌ای از تغییر سرنوشت جوامع باشد؟ روایتی از امام صادق(ع) و آیه‌ای از قرآن، رابطه میان افزایش گناهان، از دست رفتن برخی نعمت‌ها و ضرورت بازگشت انسان به مسیر اصلاح را یادآوری می‌کنند.
علامه محمدتقی جعفری با طرح مثالی ساده، به این پرسش بنیادین پاسخ می‌دهد که اگر انسان معنای هستی و هدف زندگی را نداند، آیا می‌تواند به آرامش و سعادت واقعی برسد؟
انتظار حقیقی، فقط آرزوی دیدار امام نیست؛ گاهی باید پیش از آنکه در جست‌وجوی حضور او باشیم، پرده‌های غفلت را از دل کنار بزنیم و خود را برای همراهی با امام آماده کنیم.
افراط و تفریط تنها در رفتارهای فردی نیست؛ گاهی در تفسیر دین هم رخ می‌دهد، آنجا که عده‌ای سلیقه عوام را معیار قرار می‌دهند و عده‌ای دیگر، احکام اسلام را با پسند زمانه می‌سنجند.
حضرت آیت الله سیستانی به استفتائی پیرامون «خمس سکه طلا و افزایش قیمت آن» پاسخ گفتند.
آیا انتظار ظهور فقط برای روزهای سخت و پر از مشکل است؟ فلسفه مهدویت پاسخی متفاوت دارد؛ انتظار، نه پناه بردن به آینده برای فرار از مشکلات، بلکه دعوتی برای خودسازی، مبارزه با ظلم و آماده شدن برای جهانی سرشار از عدالت، آگاهی و معنویت است.
فقه اسلامی در یک نظام حقوق مبتنی بر تقسیم مسئولیت، سهم ارث و دیه زن و مرد را متفاوت قرار داده است. اما در جامعهای که زنان به اندازه مردان در اقتصاد خانواده مشارکت دارند، پرسش تازهای برپا میشود: آیا تفاوت حقوقی با تغییر شرایط اجتماعی، از «عدالت» به «تبعیض» تبدیل شده است؟ این نوشتار استدلال میکند که نه «برابری» بهتنهایی داور عدالت است و نه «سنت فقهی» از پرسش تاریخی مصون؛ و از اجتهاد جدید میخواهد مرز میان حکم قطعی، تفسیر فقهی و موضوع متغیر را بازشناسی کند.
هوش مصنوعی با سرعت و دقت آماری وارد فرایندهایی مانند استخدام، اعطای وام و ارتقای شغلی شده است؛ اما الگوریتم‌ها لزوما بی‌طرف نیستند و ممکن است تبعیض‌های گذشته را در مقیاسی گسترده‌تر بازتولید کنند. این مقاله با تکیه بر مفاهیمی مانند عدالت، امانت، لاضرر و مسئولیت انسانی در فقه اسلامی بررسی میکند که آیا می‌توان تصمیم‌گیری الگوریتمی را عادلانه دانست و چه سازوکارهایی باید مانع تبدیل کارآمدی فنی به بی‌عدالتی اجتماعی شوند.
آیا قرآن برای زنانی که مرتکب زنا شده‌اند، حبس تا زمان مرگ را مقرر کرده است؟ آیات ۱۵ و ۱۶ سوره نساء در نگاه نخست چنین برداشتی ایجاد می‌کنند؛ اما عبارت «تا خداوند راهی برای آنان قرار دهد» و آیات بعدی قرآن، از ماجرایی متفاوت و حکمی غیرنهایی خبر می‌دهند
در دوره‌ای که اضطراب معیشتی به مهم‌ترین دغدغه ذهنی انسان مدرن تبدیل شده، بسیاری از ما به دلیل ترس از آینده، از بخشش و دستگیری دیگران واهمه داریم. آموزه‌های صحیفه سجادیه درباره پناه بردن از رذایل اخلاقی، همچون بخل، دقیق‌ترین نسخه روان‌شناختی و معنوی برای درمان این رذیلت است.
حضرت آیت‌الله نوری همدانی به استفتائی پیرامون «مقابله با نقشه بیگانگان برای سلطه بر کشورهای اسلامی» پاسخ گفتند.
امام علی(ع) می‌توانست با مصلحت‌اندیشی، حکومت معاویه را برای مدتی تحمل و سپس او را برکنار کند؛ اما عدالت برای ایشان قابل معامله نبود. آیت‌الله حاج‌آقا محمد بروجردی در شرح این سیره، از چرایی پرهیز امام علی(ع) از مکر و تأیید حتی موقت حکومت ظالم می‌گوید.
یک دیوار سنگی در قلب بیت‌المقدس، دو روایت مذهبی متفاوت را در خود جای داده است؛ از دعا و سوگواری یهودیان تا روایتی که آن را به شب اسراء و معراج پیامبر(ص) پیوند می‌دهد.
مقام و جاه شاید یکی از شیرین‌ترین لذت‌های دنیوی باشد، اما آیت‌الله مجتبی تهرانی هشدار می‌دهد همین لذتِ فریبنده می‌تواند انسان را به خسران دنیا و آخرت برساند.
وقتی انسان در یک دوراهی می‌ماند، استخاره می‌تواند راهی برای طلب خیر باشد؛ اما آیت‌الله بهجت درباره حدود اتکا به استخاره و اتفاقات شگفت‌انگیزی که در این زمینه رخ داده، نکات قابل‌تأملی نقل کرده است.
حجت‌الاسلام والمسلمین حسین انصاریان از استقبال قابل توجه از «تفسیر حکیم» خبر داد و گفت این اثر حتی در ترکیه نیز مورد توجه علما قرار گرفته است؛ به گفته او، برخی علمای ترکیه اعلام کرده‌اند که بسیاری از خطبه‌های نماز جمعه و منبرهای خود را بر اساس این تفسیر تنظیم می‌کنند.
استاد حسین انصاریان از مهم‌ترین وظایف شیعیان در عصر غیبت می‌گوید؛ از شناخت امام زمان(عج) تا خودسازی و تلاش برای اصلاح جامعه.