امام میراث‌دار سنتی فکری هستند که در آن مرزهای میان فلسفه، عرفان، کلام و فقه نه به معنای جدایی، بلکه به معنای مراتب مختلف یک حقیقت واحد تعریف می‌شود.
آیه «وَأَطِیعُوا اللَّهَ وَالرَّسُولَ لَعَلَّکُمْ تُرْحَمُونَ» بر اطاعت همزمان از خدا و پیامبر (ص) تأکید دارد؛ اطاعتی که در عمل به تکالیف و تسلیم در برابر فرمان آن حضرت (ص) خلاصه می‌شود و راهگشای رحمت الهی و رسیدن به اوج عزت است. این مسیر، با فراخوان به «مسابقه» به سوی مغفرت الهی و بهشت، ترسیم شده است.
تقرّب الهی به معنای احاطه خداوند بر وجود و حتّی درونی ترین احساسات و ذهنیات اوست. با احاطه علمی ای که خداوند به ما دارد و با توجه به بودن ما در قبضه قدرت او تکلیف ما روشن است. نه افعال و گفتار ما از او پنهان است، و نه اندیشه ها و نیات، و نه حتّی وسوسه هایی که از قلب ما می گذرد. معنی دیگر قرب در امور معنوی و بندگی آن است که بنده خدا با اعمال صالح خود در معرض شمول رحمت الهی واقع می شود.
حال که بازار معنویت‌های بدلی و حلقه‌های صوفیانه رونق یافته، راه نجات همان نسخه‌ی غدیر یعنی رجوع به ثقلین است.
در برخی از احادیث، نامی وجود دارد که هرکس خداوند را با آن بخواند، مستجاب الدعوه خواهد بود.
صحرای عرفات فراتر از یک مکان جغرافیایی، آینه‌ای است که انسان در آن با تمامِ حقیقتِ خویش روبرو می‌شود. بندگیِ حقیقی در این صحرا، نه در تکرارِ الفاظ، که در شناختِ عمیقِ خویشتن و یافتنِ جایگاهِ خود در دستگاهِ آفرینش نهفته است؛ حقیقتی که کلیدِ اصلیِ اتصال به مبدأ هستی به شمار می‌آید.
این محتوا تلاش دارد با بیان نکته‌های کوتاه اما عمیق، مخاطب را به تأمل در رفتار و زندگی روزمره دعوت کند و نشان دهد که رسیدن به کمال معنوی، در گرو مراقبت دائمی از نفس و حفظ ارتباط با خداوند است.
کارشناس دینی با پاسخ به این پرسش که چرا اعمال معنوی لزوماً به کامیابی مادی منجر نمی‌شوند، تصریح کرد که اگر ظلمی به بنده رسیده باشد خداوند حقِ مظلوم را از ظالم بازپس خواهد گرفت و سختی‌های زندگی، آزمونی است که مشخص میکند چه کسی به‌راحتی از پل صراط می‌گذرد و چه کسی در آنجا گرفتار می‌ماند.
روزی آیت‌الله کشمیری در وادی‌السلام قم، علامه حکیمی را دید که با تیپ خاص عبور می‌کرد. ایشان فرمود این آقا را صدا بزن. گفت: «این کسی است که آنچه از دین و معارف فهمیده، به آن عمل میکند.» این نقطه آغاز آشنایی بود. آیت‌الله کشمیری باطن افراد را می‌دید و به آنچه می‌دانست عمل می‌کرد.
یکی از برجستگی‌های «رهبر شهید امت» این بود که سیاست‌ورزی و حضور میدانی، مانع اندیشه‌ورزی و فعالیت علمی ایشان نشد و آن «شهید عزیر» با احاطه بر علوم اسلامی، معارف قرآنی و دانش‌های روز، بنیان‌گذار علوم انسانی قرآن‌بنیاد و سیاست قرآن‌محور بود.
کتاب «نگرش سیستمی به عرفان اجتماعی اسلام» به عنوان نخستین پژوهش فرارشته‌ای کشور، به قلم حجت الاسلام و المسلمین محمداسماعیل عبداللهی منتشر شد.
به خدای متعال باید حسن‌ظن داشته باشیم. خداوند متعال ملامت میکند آن کسانی را که به او حسن‌ظن ندارند؛ سوءظن به خدا دارند. سوءظن به خدا چیست؟ سوءظن به خدا این است که انسان خیال کند این که فرموده است: «و لینصرنّ الله من ینصره»، خلاف واقع است.
آیت‌الله شاه‌آبادی، استاد عرفان مرحوم امام، بیداری شب و سحرخیزی را عامل مؤثر قرب الهی می‌دانستند؛ حتی بدون نافله. سحرخیزی را مفید برای جسم و روح، سبب وسعت رزق، زیبایی چهره و خوش‌اخلاقی معرفی می‌کردند.
یکی از کارکردهای پنهان اعتکاف، افشای ماهیت سکولار معنویت‌های جدید است، در فرآیند سکولاریزاسیون، دین حذف نمی‌شود، بلکه تفسیر قدسی از جهان به حاشیه می رود.
عارف حقیقی کسی است که در ظاهر با مردم و در بطن با خداست، جسمش در میان جمع و قلبش در محضر حق است.
حج تنها یک عبادت نیست؛ این سفر معنوی و اجتماعی، فرصتی برای بازگشت به ریشه‌های ایمان، تجربه امنیت و آرامش روحی، و درک آموزه‌های الهی است. مناسک حج، بازتاب زندگی انسان و جامعه‌ای کامل است و پیام‌آور ایجاد دنیایی پاک از رذائل مادی و معنوی به شمار می‌آید.
امام صادق (ع) نشاط و شادابی مؤمن را تنها در عبادت نمی‌دانست. او شادی را در سه عرصه‌ی زندگی تعریف میکند: لذت مشروع در ازدواج، محبت و خنده با دوستان، و راز و نیاز عاشقانه در نماز شب. این نگاه نشان می‌دهد مؤمن انسانی زنده، متعادل و شاداب است، نه منزوی و خشک.
در بخشی از ادبیات عرفانی، «عشق مجازی» به‌عنوان مقدمه‌ای برای رسیدن به محبت الهی تفسیر شده است؛ برداشتی که به باور منتقدان، با تلطیف دلبستگی‌های عاطفی انسان‌محور، می‌تواند مرز میان تزکیه نفس و توجیه تمایلات نفسانی را کمرنگ کند و نسبت آن با آموزه‌های قرآنی و سیره پیامبر و اهل‌بیت(ع) محل تأمل جدی قرار گیرد.
پیامبر (ص) فرموده است: «از اولین شب جمعه ماه رجب غافل نشوید؛ زیرا آن شب، شبی است که فرشتگان آن را به لیلة الرغائب نامگذاری کرده‌اند.
آیت‌الله بروجردی پس از سجده در نماز، با زبان حال از خدا عذرخواهی می‌کرد که بیش از این توان انجام وظیفه ندارد.
کنار زنان شناخته‌شده، بانوان زیادی در سکوت تاریخ، ستون‌های اصلی عرفان بودند. مادرانی که با شیر معنوی، عارفانی چون رابعه و بایزید را پرورش دادند؛ همسرانی که صبورانه در کنار زاهدان فقیر ماندند؛ خواهرانی که همانند خواهر بشر حافی درس‌های زهد را آموختند.
علم بدون تزکیه، حتی در توحید، عرفان، فقه و اخلاق، انسان را به خطا و جهنم می‌برد. تزکیه مقدم بر دانش است و شرط هدایت خود و دیگران است.
بشر امروز در حال تجربه شکافی عمیق میان علم و معناست و در چنین فضایی، شخصیت‌هایی مانند علامه حسن‌زاده آملی(ره) یادآور این حقیقت‌اند که علم بدون اخلاق و معنویت، ناقص است.
عضو هیئت علمی دانشگاه اصفهان گفت: علامه حسن‌زاده آملی(ره) به تمام آثار عرفانی گذشتگان، اعم از عرفان نظری و عملی تسلط داشت و در زمینه عرفان، گوی سبقت را از همه معاصران ربود.
از اصول کلیدی و بنیادین این عرفان، این است که: انسان‌ها، می‌توانند و باید مستقیم، با خدا ارتباط برقرار کنند و در این ارتباط، نیازی به حضور انبیاء و پیامبران، احساس نمی‌شود.
در شرق آسیا سنت‌های مختلف عرفانی، نظیر عرفان هندویی، عرفان بودایی، عرفان جین و چینی و ذِن وجود دارند که همگی تحت یک حکم قرار می‌گیرند.
شیخ حسین انصاریان گفت: در قرآن و سیره اهل‌بیت (ع) تأکید شده است که انسان برای ارزیابی و اصلاح زندگی و رفتار خویش تنها نباید به معیارهای شخصی یا مادی اکتفا کند.
انسان‌های سالک صادق کوی حق تعالی از زمره کسانی اند که تقرب به اباعبدالله (ع) و دوری جستن از دشمنان آن امام که دشمن اسلام ناب هستند را بصورت ترکیبی در شخصیت خود جمع کرده اند.
حجت الاسلام و المسلمین فاطمی نیا، بخش عمده ای از زندگی خود را صرف تبلیغ و ترویج معارف دینی نمود و ایشان با سخنرانی‌های گیرا و پرمحتوا، توانست مخاطبان بسیاری را به معارف الهی جذب کند.
بسیاری از فلاسفه و عرفا پنداشتند که راه را به تنهایی بپیمایند یکی به عقل خود و دیگری به کشف شهودش می بالد.