مطالبه فدک از سوی فاطمه زهرا سلام الله علیها و امیرالمومنین علیه السلام بیش از آنکه جنبه اقتصادی داشته باشد، برای دفاع از حقانیت ولایت و جلوگیری از انحراف پس از پیامبر(ص) بود. از اینرو، پس از گذشت آن مقطع تاریخی، بازپسگیری فدک سودی نداشت و ائمه(ع) نیز با بیاعتنایی به منافع مادی، بر اهداف بزرگتر دینی و اجتماعی تمرکز کردند.
فدک در تاریخ اسلام فقط نام یک زمین یا دارایی اقتصادی نیست، بلکه به یکی از مهمترین نشانههای حق، عدالت و جایگاه حضرت زهرا(س) تبدیل شده است؛ مسئلهای که فهم آن بدون نگاه معرفتی و تاریخی، ناقص خواهد بود.
در بخشش فدک، پیامبر (ص) شاهدی نگرفت چون در عرف هدیه دادن، شاهد گرفتن مرسوم نیست. حضرت زهرا (س) نیز ابتدا از طریق هدیه بودن فدک دفاع کرد و سپس به ارث بودن آن استناد نمود.
پژوهشگر و محقق تاریخ صدر اسلام گفت: بسیاری از مسلمانان با وجود حکم قرآن از ابتدا راضی به تملک آبادی فدک توسط پیامبر(ص) و همچنین بخشیدن آن به حضرت زهرا(س) نبودند، لذا عدهای از آنها به محض رحلت ایشان در کمتر از چند روز با قدرتی که از غصب خلافت به دست آورده بودند، اقدام به تصاحب و غصب فدک کردند تا درآمد سرشار آن به علی(ع) نرسد که سبب دردسر برای حکومت نوپای غاصبان نشود.