مهریه کم، توصیهای برای آسان شدن ازدواج است؛ اما آیا این توصیه میتواند بهانهای برای محدود کردن حق مالی زن باشد؟ یک بحث فقهی و حقوقی مهم، مرز میان «مهریه آسان» و «سلب حق زن» را بررسی میکند.
حضرت آیت الله سیستانی به استفتائی پیرامون «تعیین صفات اخلاقی به عنوان مهریه» پاسخ گفتند.
هشت سنت غلط ازدواج از نظر رهبر شهید عبارتند از: ۱. مهریه سنگین (که سنت جاهلی است و به جامعه ضرر میزند)، ۲. جهیزیه سنگین (که هیچ دختری را خوشبخت نمیکند)، ۳. تجملات زیاد، ۴. اسراف (که حرام است)، ۵. خرید از مکانهای معروف به گرانی، ۶. هتلها و سالنهای پرخرج، ۷. لباس عروس گرانقیمت، ۸. به رخ کشیدن ثروتها.
بسیاری از افراد تصور می کنند اگر ازدواجشان در شناسنامه یا دفاتر رسمی ثبت نشده باشد، حق و حقوق مالی آن ها به ویژه مهریه از بین می رود. اما واقعیت حقوقی چیز دیگری است. در نظام قضایی ما عقد نکاح یک قرارداد شرعی و قلبی است و ثبت تنها یک تشریفات اداری برای نظم بخشی به جامعه است.
همسران شهدا نشان دادند مهریه، بیش از عدد و مال، نشانه پایبندی به ارزشها و معنویت است. بسیاری مهریه را قرآن، کتابهای مذهبی یا صلوات انتخاب کردند و حتی آن را میبخشیدند، تأکید بر صبر، هدایت و تکامل داشتند و اهمیت مالی را برتر از تربیت اخلاقی و معنوی نمیدانستند.
معصومه ظهیری گفت: ۱۴ سکه فاقد هرگونه محمل فقهی یا اقتصادی است و نهتنها حمایتی از زن نیست، بلکه ممکن است منجر به کاهش گرایش به ثبت ازدواج شود.
آیت الله سیستانی در استفتائی درباره « تغییر مهریه از سکه به ماشین یا منزل یا چیز دیگری» پاسخ گفتند.
امروزه فاصله بین بلوغ تا ازدواج افزایش یافته و افراد زیر هجده سال معمولاً به پختگی کافی نمیرسند. آمادگی برای ازدواج شامل بلوغ فکری، مهارتی و شخصیتی است و قرآن کریم بر عفت، کنترل امیال، مدیریت هیجانات و آمادگی پیش از انتخاب همسر تأکید دارد.
عضو هیئت علمی دانشگاه بینالمللی امام خمینی(ره) گفت: مهریه هدیهای است که در قرآن کریم با عنوان «نحله» از آن یاد شده است، به این معنا که زن در زندگی زناشویی دارای حقوق مالی از جمله مهریه و نفقه است که مرد موظف بوده برای تأمین این دو حق مالی تلاش کند.
خزعلی میگوید:«مسئله زنان بهویژه موضوعات مالی آنها در خانواده، مجموعهای منسجم و بههمپیوسته است؛ باید در کنار هم دیده شود. اگر تنها بخشی از این منظومه مورد توحه باشد و سایر اجزا نادیده گرفته شود، نگاه ما به حقوق زن ناقص و کاریکاتوری خواهد بود و از عدالت فاصله خواهد گرفت.»
سازوکار فعلی مهریه نه تنها زنان را در شرایط عسر و حرج بیپناه میکند، بلکه مردان را نیز در موقعیت تعهدات غیرقابل اجرا قرار میدهد. قضات خانواده معتقدند بازنگری متوازن در قوانین و آموزش پیش از ازدواج کلید حل بحران است.
مهریه در اسلام تنها یک تعهد مالی نیست بلکه موضوعی حقوقی و الهی است که کرامت، استقلال و امنیت زن را تضمین میکند.
یک حقوقدان گفت: همزمان با تغییر رویکرد قانونگذار، زنان ترجیح میدهند امنیت خود را نه با مهریههای بالا، بلکه با شروط ضمن عقد تأمین کنند.
مصوبه اخیر مهریه به جای ارائه راهکارهای ساختاری و مالی جایگزین،به نوعی به«پاک کردن صورت مسئله» اقدام کرده است و در این رویکرد، برای رفع مشکل مرد بدهکار، حقوق و پشتوانه مالی زن تضعیف شده است.
آیت الله سبحانی از مراجع عظام تقلید در ارتباط با نظریه (عندالاستطاعة) بودن مهریه توضیحاتی دادند. چندی قبل هم معظم له نامهای را درباره بحث مهریه برای رئیس قوه قضائیه ارسال کرده بودند.
مهریه زن پس از فوت او همچنان جزو حقوق مالی وی محسوب میشود و والدین زوجه نیز در صورت زنده بودن، میتوانند سهم قانونی خود را دریافت کنند.
رهبر معظم انقلاب به پرسشی درباره « استطاعت زن با مطالبۀ مهریه» پاسخ گفتند.
نگاهی به کتاب سلیمان کتانی، نویسنده مسیحی
نگاهی به کتاب «ازدواج بر اساس آموزههای قرآن و اهل بیت (ع)»
مبلغ / سیمین کاظمی، جامعه شناس و فعال حقوق زنان از دستگاه قضایی خواست لطفی که شامل حال یکتا ناصر برای دیدار فرزندش شد شامل حال همه مادرانی که وضعیت مشابه وی دارند ولی دستشان به جایی نمی رسد هم بشود.
مبلغ/ هر کسی چیزی میگفت و نظری داشت. یکی میگفت خانه به نامش بزنند. یکی میگفت 1378 سکه. پدرم از من پرسید نظر خودت چیست؟
مبلغ/ برخی از نمایندگان مجلس به دنبال تعیین حداکثر ۱۴ سکه برای مهریه هستند و میگویند طرح آن را تا ۲ هفته دیگر در صحن علنی مجلس مطرح خواهند کرد؛ طرحی که فعالان حقوق زنان معتقدند در صورت اصلاح نشدن دیگر قوانین ازدواج، زنان را در تنگنا قرار خواهد داد.