مباهله عید نبوت و ولایت

به گزارش «مبلغ» به نقل از رسالت، اعیاد رسمی واصلی شیعه بنا بر فرمایشات اهل‌بیت، فطر و قربان و غدیر و جمعه است. بااین‌حال حق است اگر یوم‌الله مباهله را غدیر ثانی بخوانیم و آن را عیدالله بدانیم. چراکه جریان مباهله نه‌فقط روایتگر شکست تاریخی مسیحیان در برابر برهان واضح و روشن خاتم‌الانبیا صلی‌الله علیه و آله، که به گفته دانشمندان شیعه و سنی یکی از بزرگ‌ترین و قوی‌ترین ادله اثبات ولایت و فضیلت وبرتری امیرالمؤمنین و اهل‌بیت علیهم‌السلام است و همچنین درس عبرتی برای آنان که سودای درافتادن با این خانواده رادارند. درواقع این روز هم اثبات نبوت است و هم اثبات ولایت. هم روز پیروزی اسلام بر دیگر ادیان است و هم روز پیروزی شیعه بر دیگر فرق. در بزرگی این روز و ماجرایی که در آن اتفاق افتاد این بس که امام علی‌بن‌موسی‌الرضا از جمیع ادله و براهین ولایت جدش امیرالمؤمنین، به این ماجرا برای احتجاج اشاره می‌کنند.

مباهله پیامبر معظم اسلام  با مسیحیان نجران، که از درخشنده‌ترین فرازهاى تاریخ پرفرازونشیب اسلام است، در زمانی  رخ‌نمود که آوازه اسلام در سرتاسر جزیره‌العرب طنین انداخت. امواج پیک رسالت، منطقه باصفای «نجران»، با هفتاد دهکده در منطقه مرزى حجاز و یمن را عطرآگین ساخت. در این فراز نورانى از تاریخ، ارزش‏هاى عقیدتى، معرفتى، نکات ژرف، برجسته و یک درس عرفانى اخلاقى بزرگ به مَنَصّه ظهور رسید. بررسى همه، مجال گسترده‌ترى می‏طلبد، ازاین‌رو با نگاهى گذرا، به برخى از دستاوردهای آن اشاره خواهیم داشت.

 نکات برجسته جریان مباهله

۱. نخستین مرتبه‌ای که خداوند، دستور به انجام مباهله داد، در این روز واقع شد. پیش از اسلام چنین روزى که در آن پیامبران به مباهله قیام کنند پیش نیامده بود. شیوه مباهله راهى تازه بر اثبات حق می‌باشد که از اسلام نشئت‌گرفته است. پس هرگاه که دلیل و بینه مورد انکار قرار بگیرد مباهله به‌عنوان آخرین و قوی‌ترین شیوه محسوب می‌شود. خاتم‌الانبیا  صلی‌الله علیه و آله مأمور بود از هر شیوه راهبردی، کارآمد و خردمندانه‌ای که به‌جانب حقیقت راه داشته باشد مردمان را دعوت کند، گاهى با منطق حکمت، زمانى با زبان شیواى پند و موعظه   و گاهى از طریق مناظره نیکو. اما مسیحیان نجران به هیچ‌کدام تن ندادند و خود را در وادی مباهله گرفتار دیدند.

۲. روز مباهله، روزى است که عزت و اقتدار اسلام بر اهل کتاب آشکار شد و آنان به پرداختن جزیه‏ مجبور شده و تن به ذلت سپردند. پس‌ازآنکه مسیحیان از انجام مباهله خودداری کردند، پیغمبر اکرم آن‌ها را به اسلام دعوت کرده ولی آن‌ها این پیشنهاد را نپذیرفتند و پیامبر تصمیم به جهاد با آن‌ها گرفت. اینجا بود که مسیحیان ناچار به پذیرش قرار داد صلح و پرداخت جزیه و غرامت به مسلمانان شدند. پیامبر نیز این صلح‌نامه را پذیرفتند.

۳. روز مباهله خیمه و سراپرده نیرو و قدرت خدا و پیامبرش  منکران را احاطه کرد. [ پس از جریان مباهله، پیغمبر اکرم فرمود: سوگند به کسى که جانم به دست اوست! هلاکت و نابودى به اهل نجران نزدیک شده بود و اگر به مباهله تن می‌سپردند همه مسخ‌شده و به شکل میمون و خوک درمی‌آمدند و همه بیابان بر آنان آتش می‌شد. نجران و اهل نجران حتى پرندگان بر سردرختان بیچاره گشته و به یک سال نمی‌انجامید که همه به هلاکت می‌رسیدند.

۴. مقایسه میان مبارزه‌طلبی و تحدی قرآن و جریان مباهله، نشان می‌دهد جریان مباهله در جهت اثبات نبوت و رسالت رساتر و گویاتر است. هرچند قرآن یک حجت و دلیل زنده و پویا برای تمام دوران‌ها محسوب می‌شود و عدم توانایى درآوردن یک سوره از معجزات جاوید قرآن به شمار می‌رود که از گذشته‌هاى دور تا زمان حاضر و آینده هیچ‌کس نتوانسته و نخواهد توانست همانند قرآن کلامى انشا کند، اما در روز مباهله، مخالفان و منافقان ‌جرئت انکار نداشتند و آشکارا نشانه‌هاى راستی و درستی گفتار پیامبر صلی‌الله علیه و آله را مشاهده نمودند.

۵. خاتم‌الانبیا در روز مباهله جایگاه والاى اهل‌بیتش را اظهار داشت. در چنین روزی، این راز از پرده بیرون آمد که حسن و حسین علیهماالسلام باسن کم بر مباهله شایسته‌ترند تا صحابه رسول خدا  و جهادگران راه او. خداوند در جریان مباهله این نکته را روشن ساخت که فاطمه زهرا (سلام‌الله علیها) در مقام مباهله نه‌تنها از زنان امت اسلامی، بلکه از تمام مردان صالح و موردعنایت مسلمان، برتر و والاتر است.

از آیه شصت و یکم سوره آل‌عمران معروف به آیه مباهله (فَمَنْ حَاجَّک فِیهِ مِن بَعْدِ مَا جَاءَک مِنَ الْعِلْمِ فَقُلْ تَعَالَوْا نَدْعُ أَبْنَاءَنَا وَأَبْنَاءَکمْ وَنِسَاءَنَا وَنِسَاءَکمْ وَأَنفُسَنَا وَأَنفُسَکمْ ثُمَّ نَبْتَهِلْ فَنَجْعَل‌لَّعْنَتَ الله عَلَی الْکاذِبِینَ) این حقیقت آشکار شد که امیرالمؤمنین على بن ابی‌طالب علیه‌السلام جان رسول خدا و از معدن ذات و صفات اوست. همچنین خواسته‌هاى على علیه‌السلام از خواسته‌هاى پیامبر جدا نیست. این دو انسان در شکل و صورت جدا، اما در فضل و سایر کمالات یکى می‌باشند. پس اگر مولا جان پیامبر است، ولایت او را نیز با خود دارد.

همین اتحاد و یکى بودن جان و صفات برجسته پیامبر و امیرالمؤمنین غیرازآنکه در زبان گویای این دو وجود نورانی و سایر پیشوایان معصوم دیده می‌شود و به آن استدلال می‌کنند، بلکه همه فلاسفه و متکلمان شیعه و بسیارى از متکلمان غیر شیعه نیز این استدلال را پذیرفته و نگاشته‌اند. فخر رازى – که از متکلمان برجسته اهل سنت به شمار می‌رود و در دلالت و سند حدیث غدیر اشکال‌های متعددی دارد – به‌روشنی می‌نویسد: آیه مباهله و آیه تطهیر (إِنَّما یُریدُ اللَّهُ لِیُذْهِبَ عَنْکُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَیْتِ وَ یُطَهِّرَکُمْ تَطْهیراً) درباره اهل‌بیت پیامبر  نازل‌شده است و دلالت دارد، همه صفاتى که در پیامبران گذشته وجود داشته همه یکجا در على علیه‌السلام جمع است. پس على افضل از همه پیامبران است.

۶. در روز مباهله خداوند گواهى به عصمت دائمی و همیشگى اهل‌بیت بنی مکرم اسلام داد. زیرابه گواه منابع شیعه و غیر شیعه، رسول خدا  پیش از انجام مباهله، عبا بر دوش مبارک گرفت و امیرالمؤمنین، فاطمه، حسن و حسین (علیهم‌السلام) را داخل عبا قرار داد و فرمود پروردگارا! هر پیغمبرى را اهل‌بیتی بود که مخصوص‌ترین خلق بوده‌اند، بار خدایا! اینان اهل‌بیت من هستند. از ایشان شک و گناه را برطرف کن، پاک‌کن ایشان را پاک کردنى. سپس جبرئیل نازل شد و آیه تطهیر در شأن ایشان آورد. سپس حضرت رسول  اهل‌بیت را براى مباهله همراه خود بیرون آورد. یکی از ادله واضح و روشن بر عصمت اهل‌بیت علیهم‌السلام آیه تطهیر می‌باشد. همچنین خداوند در آیه مباهله حکم کرد که امیرالمؤمنین  نفس پیغمبر  است و از این حکم، معلوم می‌شود که ایشان به آخرین مرتبه فضیلت دست‌یافته و با پیغمبر اکرم در کمال و مقام عصمت از گناهان برابر و یکسان است.

جریان مباهله نه‌فقط روایتگر شکست تاریخی مسیحیان در برابر برهان واضح و روشن خاتم‌الانبیا  صلی‌الله علیه و آله بود که به گفته دانشمندان شیعه و سنی یکی از بزرگ‌ترین و قوی‌ترین دلیل‌ها بر اثبات فضیلت اهل‌بیت علیهم‌السلام و درس عبرتی برای تمام کوردلان در تمام دوران‌ها قرار گرفت.