اعمال شب دحوالارض، شب بیرون آمدن زمین از آب

به گزارش «مبلغ»- روز چهارشنبه ۲۴ خرداد مصادف با بیست و پنجمین روز ماه ذیقعده، روز دحوالارض است که مطابق آیات و روایات، زمین در این روز از آب از ناحیه کعبه بیرون آمده است و به مرور رشد یافته است. روز دحو الأرض، در شریعت اسلام و لسان مبارک أهل بیت ( صلوات الله و سلامه علیهم أجمعین )، روز مهم و با عظمتی است و برای آن أعمالی را بیان و بدان عمل می فرمودند. در این خصوص مرحوم حاج شیخ عباس قمّی در کتاب گران­سنگ مفاتیح الجنان و در ذکر أعمال ماه ذی القعده الحرام، چنین نگاشته است:

شب بیست وپنجم، شب دَحوُ الاَرض است؛ یعنی پهن شدن زمین از زیر کعبه به روی آب و از شب های بسیار برجسته و برتر است که رحمت خدا در آن نازل می شود و برخاستن برای عبادت در آن پاداش بسیار دارد. از حسن بن علی وَشّاء روایت شده که گفته: من کودک بودم که با پدرم در شب بیست و پنجم ماه ذوالقعده، در خدمت حضرت رضا(علیه السلام) شام خوردیم، حضرت فرمود: امشب حضرت ابراهیم و حضرت عیسی متولّد شده اند و زمین از زیر کعبه پهن شده، پس هرکه روزش را روزه بدارد، چنان است که شصت ماه روزه داشته باشد. در روایت دیگر است که فرمود: در این روز حضرت قائم (عج) قیام خواهد کرد. روز بیست‌وپنجم، روز دَحوُ الاَرض است؛ یکی از آن چهار روزی است که در تمام سال به برتری و مزیت روزه گرفتن ممتاز است و در روایتی آمده: که روزه این روز همانند روزه هفتاد سال است و در روایت دیگر آمده: که جبران روزۀ هفتاد سال است و هرکه این روز را روزه بگیرد و شب را به عبادت به پایان ببرد، برای او عبادت صد سال نوشته شود و برای روزه‌دار این روز، هرچه در میان زمین و آسمان است استغفار کند. و این روزی است که رحمت خدا در آن پخش می‌شود و برای عبادت و اجتماع برای ذکر خدا در این روز پاداش بسیاری است و برای این روز جز روزه و عبادت و ذکر خدا و غسل دو عمل دیگر وارد است:

اوّل:

نمازی که در کتاب‌های علمای شیعه از اهل قم روایت شده و آن دو رکعت است در وقت بالا آمدن آفتاب تا پیش از گذشتن از وقت ظهر، در هر رکعت پس از سوره « حمد » ، پنج مرتبه سوره « وَ الشَّمس » خوانده شود و پس از سلام بگوید:

« لَا حَوْلَ وَلَا قُوَّهَ إِلّا بِاللّٰهِ الْعَلِیِّ الْعَظِیم ».  هیچ نیرو و توانى نیست جز به خداى بلندمرتبه بزرگ.

آن­گاه دعا کند و بخواند:

« یَا مُقِیلَ الْعَثَراتِ أَقِلْنِى عَثْرَتِى ، یَا مُجِیبَ الدَّعَوَاتِ أَجِبْ دَعْوَتِى ، یَا سامِعَ الْأَصْواتِ اسْمَعْ صَوْتِى وَ ارْحَمْنِى وَ تَجاوَزْ عَنْ سَیِّئاتِى وَ مَا عِنْدِى یَا ذَا الْجَلالِ وَ الْإِکْرامِ ».

ای نادیده‌گیرنده لغزش‌ها، لغزشم را نادیده‌گیر، ای اجابت کننده دعاها، دعایم را اجابت کن، ای شنوای صداها، صدایم را بشنو به من رحم کن و از بدی‌هایم و آنچه نزد من است درگذر، ای صاحب بزرگی و رأفت و محبت.

دوّم:

خواندن دعایی که شیخ در کتاب « مصباح » فرموده: خواندن آن مستحب است:

« اللّٰهُمَّ داحِىَ الکَعْبَهِ، وَ فالِقَ الْحَبَّهِ ، وَ صارِفَ اللَّزْبَهِ ، وَ کاشِفَ کُلِّ کُرْبَهٍ ، أَسْأَلُکَ فِى هٰذَا الْیَوْمِ مِنْ أَیَّامِکَ الَّتِى أَعْظَمْتَ حَقَّها ، وَ أَقْدَمْتَ سَبْقَها ، وَ جَعَلْتَها عِنْدَ الْمُؤْمِنِینَ وَدِیعَهً ، وَ إِلَیْکَ ذَرِیعَهً ، وَبِرَحْمَتِکَ الْوَسِیعَهِ ، أَنْ تُصَلِّىَ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ عَبْدِکَ الْمُنْتَجَبِ فِى الْمِیثاقِ الْقَرِیبِ یَوْمَ التَّلاقِ فاتِقِ کُلِّ رَتْقٍ ، وَ داعٍ إِلىٰ کُلِّ حَقٍّ ، وَ عَلَىٰ أَهْلِ بَیْتِهِ الْأَطْهارِ ، الْهُداهِ الْمَنارِ ، دَعائِمِ الْجَبَّارِ ، وَ وُلاهِ الْجَنَّهِ وَ النَّارِ ، وَ أَعْطِنا فِى یَوْمِنا هٰذَا مِنْ عَطائِکَ الْمَخْزُونِ غَیْرَ مَقْطُوعٍ وَ لَا مَمْنُوعٍ ، تَجْمَعُ لَنا بِهِ التَّوْبَهَ ، وَ حُسْنَ الْأَوْبَهِ ».

خدایا؛ ای گستراننده کعبه و شکافنده دانه و برگردانندۀ سختی و برطرف کننده هر گرفتاری، از تو می‌خواهم در این روز از روزهایت که حقّش را بزرگ گرداندی و سبقتش را پیش انداختی و آن را نزد اهل ایمان امانت و به‌سوی خود وسیله قرار دادی و به رحمت گسترده‌ات که بر محمّد درود فرستی آن بنده برگزیده‌ات در پیمان نزدیک، روز دیدار، شکافنده هر امر بسته و دعوت کننده به‌حق و بر اهل‌بیت پاکش، آن راهنمایان و روشن‌کنندگان راه حق، ستون‌های قدرت و متولّیان بهشت و دوزخ و عطا کن به ما از عطای در خزانه‌ات که نه بریده شود و نه منع گردد تا به وسیله آن رجوع و بازگشت خوبی برای ما فراهم نمایی.

« یَا خَیْرَ مَدْعُوٍّ ، وَ أَکْرَمَ مَرْجُوٍّ ، یَا کَفِىُّ یَا وَفِىُّ ، یَا مَنْ لُطْفُهُ خَفِیٌّ ، الْطُفْ لِی بِلُطْفِکَ ، وَ أَسْعِدْنِى بِعَفْوِکَ ، وَ أَیِّدْنِى بِنَصْرِکَ ، وَ لَا تُنْسِنِى کَرِیمَ ذِکْرِکَ ، بِوُلاهِ أَمْرِکَ ، وَ حَفَظَهِ سِرِّکَ ، وَ احْفَظْنِى مِنْ شَوائِبِ الدَّهْرِ إِلىٰ یَوْمِ الْحَشْرِ وَ النَّشْرِ ، وَ أَشْهِدْنِى أَوْلِیاءَکَ عِنْدَ خُرُوجِ نَفْسِى ، وَ حُلُولِ رَمْسِى ، وَ انْقِطاعِ عَمَلِى ، وَ انْقِضاءِ أَجَلِى. اللّٰهُمَّ وَ اذْکُرْنِى عَلَىٰ طُولِ الْبِلىٰ إِذا حَلَلْتُ بَیْنَ أَطْباقِ الثَّرىٰ ، وَ نَسِیَنِى النَّاسُونَ مِنَ الْوَرىٰ ، وَ أَحْلِلْنِى دارَ الْمُقامَهِ ، وَ بَوِّئْنِى مَنْزِلَ الْکَرامَهِ ».

‌ای بهترین خوانده شده و کریم‌ترین امید شده، ای کفایت کننده، ای بخشندۀ کامل، ای آن‌که مهربانی‌اش پنهانی است، به مهربانی‌ات به من مهربانی کن و به گذشتت خوشبختم نما و به یاری‌ات حمایتم کن و از یاد کریمانه‌ات فراموشم مکن به‌حق متولیان امرت و نگهبانان رازت و از گرفتاری‌های روزگار تا روز قیامت و برانگیخته شدن حفظم کن هنگام بیرون آمدن جانم و فرو رفتن در قبرم و تمام شدن کارم و سپری شدن عمرم، اولیایت را به بالینم حاضر کن، خدایا یادم کن، بر طول پوسیدگی، زمانی‌که در میان توده‌های خاک فرود آیم و فراموش‌کنندگان از مردم فراموشم کنند و در خانه اقامت فرودم آر و در منزل کرامت جایم ده.

« وَ اجْعَلْنِى مِنْ مُرافِقِى أَوْلِیائِکَ وَ أَهْلِ اجْتِبائِکَ وَ اصْطِفائِکَ ، وَ بارِکْ لِى فِى لِقائِکَ ، وَ ارْزُقْنِى حُسْنَ الْعَمَلِ قَبْلَ حُلُولِ الْأَجَلِ بَرِیئاً مِنَ الزَّلَلِ وَ سُوءِ الْخَطَلِ. اللّٰهُمَّ وَ أَوْرِدْنِى حَوْضَ نَبِیِّکَ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللّٰهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ وَ اسْقِنِى مِنْهُ مَشْرَباً رَوِیّاً سائِغاً هَنِیئاً لَا أَظْمَأُ بَعْدَهُ ، وَ لَا أُحَلَّأُ وِرْدَهُ ، وَ لَا عَنْهُ أُذادُ ، وَ اجْعَلْهُ لِى خَیْرَ زادٍ ، وَ أَوْفىٰ مِیعادٍ یَوْمَ یَقُومُ الْأَشْهادُ. اللّٰهُمَّ وَ الْعَنْ جَبابِرَهَ الْأَوَّلِینَ وَ الْآخِرِینَ وَ بِحُقُوقِ أَوْلِیائِکَ الْمُسْتَأْثِرِینَ. اللّٰهُمَّ وَ اقْصِمْ دَعائِمَهُمْ ، وَ أَهْلِکْ أَشْیاعَهُمْ وَ عامِلَهُمْ ، وَ عَجِّلْ مَهالِکَهُمْ ، وَ اسْلُبْهُمْ مَمالِکَهُمْ ، وَ ضَیِّقْ عَلَیْهِمْ مَسالِکَهُمْ ، وَ الْعَنْ مُساهِمَهُمْ وَ مُشارِکَهُمْ ».

و از دوستان اولیایت و برگزیدگان و خاصان درگاهت قرارم ده و ملاقاتت را بر من مبارک گردان و پیش از فرا رسیدن پایان عمرم حُسن عمل روزی‌ام فرما، درحالی‌که پاک از لغزش‌ها و گفتار بی‌پایه و منطق باشم. خدایا مرا به حوض پیامبرت محمّد (درود خدا بر او و خاندانش) وارد کن و از آن به من بنوشان، نوشاندنی سیراب کننده، روان و گوارا که پس از آن هرگز تشنه نشوم و از ورود به آن طرد نگردم و از آن منع نشوم و آن را قرار ده برایم بهترین توشه و کامل‌ترین وعده‌گاه، روزی که گواهان بپا می‌خیزند. خدایا لعنت کن گردنکشان گذشته و آینده را، هم آنان‌که حقوق اولیایت را به ناحق به خود اختصاص دادند. خدایا پایه‌هایشان را بشکن و پیروان و عُمّالشان را نابود ساز، زمینه‌های هلاکتشان را به زودی فراهم کن و کشورهایشان را از دستشان بگیر و راه‌هایشان را بر آنان تنگ کن و بر آنان‌که با آنان سهیم و شریک‌اند لعنت فرست.

« اللّٰهُمَّ وَ عَجِّلْ فَرَجَ أَوْلِیائِکَ ، وَارْدُدْ عَلَیْهِمْ مَظالِمَهُمْ ، وَ أَظْهِرْ بِالْحَقِّ قائِمَهُمْ ، وَ اجْعَلْهُ لِدِینِکَ مُنْتَصِراً ، وَ بِأَمْرِکَ فِى أَعْدائِکَ مُؤْتَمِراً. اللّٰهُمَّ احْفُفْهُ بِمَلائِکَهِ النَّصْرِ ، وَ بِما أَلْقَیْتَ إِلَیْهِ مِنَ الْأَمْرِ فِى لَیْلَهِ الْقَدْرِ ، مُنْتَقِماً لَکَ حَتّىٰ تَرْضىٰ ، وَ یَعُودَ دِینُکَ بِهِ وَ عَلَىٰ یَدَیْهِ جَدِیداً غَضّاً ، وَ یَمْحَضَ الْحَقَّ مَحْضاً ، وَیَرْفُضَ الْباطِلَ رَفْضاً. اللّٰهُمَّ صَلِّ عَلَیْهِ وَ عَلَىٰ جَمِیعِ آبائِهِ ، وَ اجْعَلْنا مِنْ صَحْبِهِ وَ أُسْرَتِهِ ، وَ ابْعَثْنا فِى کَرَّتِهِ ، حَتّىٰ نَکُونَ فِى زَمانِهِ مِنْ أَعْوانِهِ. اللّٰهُمَّ أَدْرِکْ بِنا قِیامَهُ ، وَ أَشْهِدْنا أَیَّامَهُ وَ صَلِّ عَلَیْهِ ، وَارْدُدْ إِلَیْنا سَلامَهُ ، وَ السَّلامُ عَلَیْهِ وَ رَحْمَهُ اللّٰهِ وَبَرَکاتُهُ ».

خدایا در گشایش کار دوستانت شتاب کن و حقوق تاراج‌رفته آنان را به آنان بازگردان و قائم آنان را بر پایۀ حق آشکار کن و او را یاری‌کننده دینت بدار و درباره دشمنانت اطاعت‌کننده به فرمانت قرار ده. خدایا فرشتگان پیروزی را گرداگرد او بدار و به آن دستوری که در شب قدر به او القا کردی او را انتقام‌گیرنده خویش قرار ده تا جایی که خشنود شوی و دینت به وسیله او و به دست او به‌گونه‌ای نو تازه بازگردد و حق به‌طور کامل ناب شود و باطل به صورت همه جانبه به دور افکنده گردد. خدایا بر او و همه پدرانش درود فرست و ما را از هم‌نشینان و خاندانش قرار بده و در زمان بازگشتش ما را برانگیز تا در دوران او در شمار یارانش باشیم. خدایا رسیدن به قیامش را روزی ما کن و در روزگارش ما را حاضر کن و بر او درود فرست و سلام او را به ما برگردان، درود و رحمت خدا و برکاتش بر او باد.

میرداماد(ره) در رساله «اَربعه اَیام» خود، در بیان اعمال روز «دَحوُالاَرض» فرموده است: زیارت امام رضا(علیه‌السلام) در این روز برترین کارهای مستحب و مؤکدترین آداب می‌باشد و همچنین زیارت آن حضرت در روز اول ماه رجب الفرد، در نهایت تأکید بوده و نسبت به آن ترغیب بسیار شده است ].

* شایان ذکر است، بعد از ماه مبارک رمضان که روزه هیچ روزی با آن برابری نمی­کند، روزه چهار روز در سال، در رتبه بعد از ماه مبارک رمضان، از حیث أهمّیّت و ثواب قرار دارند که عبارتند از:

۱ـ روز ۱۷ ماه ربیع الأوّل مصادف با سال­روز میلاد مسعود و فرخنده پیامبر گرامی اسلام حضرت محمّد مصطفی ( صلّی الله علیه و آله و سلّم ).

۲ـ روز ۲۷ ماه رجب المرجّب مصادف با سال­روز عید مبعث رسول مکرّم اسلام حضرت محمّد مصطفی ( صلّی الله علیه و آله و سلّم ).

۳ـ روز ۲۵ ماه ذی القعده الحرام مصادف با سال­روز دحو الأرض.

۴ـ روز ۱۸ ماه ذی الحجّه الحرام مصادف با سال­روز عید غدیر خم و نصب حضرت أمیرالمؤمنین علی بن أبی­طالب ( صلوات الله و سلامه علیهما ) به عنوان جانشین پیامبر ( صلّی الله علیه و آله و سلّم ) و خلیفه مسلمین.

منبع: مفاتیح صفحه ۴۵۰