درس‌هایی از دعای تلاوت قرآن امام صادق(ع)

به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، عبدالحسین طالعی، عضو هیئت علمی دانشگاه قم و پژوهشگر نامی دین در سلسله متونی که به انگیزه ماه مبارک رمضان در اختیار ایکنا قرار داده است به بررسی درس‌هایی از دعای تلاوت قرآن امام صادق(ع) پرداخته است. در متن پیش‌رو متن کامل و ترجمه فارسی دعای حضرت صادق (ع) را می‌خوانیم:

کَانَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ(ع) یَدْعُو عِنْدَ قِرَاءَهِ کِتَابِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ- اللَّهُمَّ رَبَّنَا لَکَ الْحَمْدُ أَنْتَ الْمُتَوَحِّدُ بِالْقُدْرَهِ وَ السُّلْطَانِ الْمَتِینِ وَ لَکَ الْحَمْدُ أَنْتَ الْمُتَعَالِی بِالْعِزِّ وَ الْکِبْرِیَاءِ وَ فَوْقَ السَّمَاوَاتِ وَ الْعَرْشِ الْعَظِیمِ رَبَّنَا وَ لَکَ الْحَمْدُ أَنْتَ الْمُکْتَفِی بِعِلْمِکَ وَ الْمُحْتَاجُ إِلَیْکَ کُلُّ ذِی عِلْمٍ رَبَّنَا وَ لَکَ الْحَمْدُ یَا مُنْزِلَ الْآیَاتِ وَ الذِّکْرِ الْعَظِیمِ رَبَّنَا فَلَکَ الْحَمْدُ بِمَا عَلَّمْتَنَا مِنَ الْحِکْمَهِ وَ الْقُرْآنِ الْعَظِیمِ الْمُبِینِ اللَّهُمَّ أَنْتَ عَلَّمْتَنَاهُ قَبْلَ رَغْبَتِنَا فِی تَعَلُّمِهِ وَ اخْتَصَصْتَنَا بِهِ قَبْلَ رَغْبَتِنَا بِنَفْعِهِ اللَّهُمَّ فَإِذَا کَانَ ذَلِکَ مَنّاً مِنْکَ وَ فَضْلًا وَ جُوداً وَ لُطْفاً بِنَا وَ رَحْمَهً لَنَا وَ امْتِنَاناً عَلَیْنَا مِنْ غَیْرِ حَوْلِنَا وَ لَا حِیلَتِنَا وَ لَا قُوَّتِنَا اللَّهُمَّ فَحَبِّبْ إِلَیْنَا حُسْنَ تِلَاوَتِهِ وَ حِفْظَ آیَاتِهِ وَ إِیمَاناً بِمُتَشَابِهِهِ وَ عَمَلًا بِمُحْکَمِهِ وَ سَبَباً فِی تَأْوِیلِهِ وَ هُدًى فِی تَدْبِیرِهِ وَ بَصِیرَهً بِنُورِهِ اللَّهُمَّ وَ کَمَا أَنْزَلْتَهُ شِفَاءً لِأَوْلِیَائِکَ وَ شَقَاءً عَلَى أَعْدَائِکَ وَ عَمًى عَلَى أَهْلِ مَعْصِیَتِکَ وَ نُوراً لِأَهْلِ طَاعَتِکَ اللَّهُمَّ فَاجْعَلْهُ لَنَا حِصْناً مِنْ عَذَابِکَ وَ حِرْزاً مِنْ غَضَبِکَ وَ حَاجِزاً عَنْ مَعْصِیَتِکَ وَ عِصْمَهً مِنْ سَخَطِکَ وَ دَلِیلًا عَلَى طَاعَتِکَ وَ نُوراً یَوْمَ نَلْقَاکَ نَسْتَضِی‏ءُ بِهِ فِی خَلْقِکَ وَ نَجُوزُ بِهِ عَلَى صِرَاطِکَ وَ نَهْتَدِی بِهِ إِلَى جَنَّتِکَ اللَّهُمَّ إِنَّا نَعُوذُ بِکَ مِنَ الشِّقْوَهِ فِی حَمْلِهِ وَ الْعَمَى عَنْ عَمَلِهِ وَ الْجَوْرِ عَنْ حُکْمِهِ وَ الْعُلُوِّ عَنْ قَصْدِهِ وَ التَّقْصِیرِ دُونَ حَقِّهِ اللَّهُمَّ احْمِلْ عَنَّا ثِقْلَهُ‏ وَ أَوْجِبْ لَنَا أَجْرَهُ وَ أَوْزِعْنَا شُکْرَهُ وَ اجْعَلْنَا نُرَاعِیهِ وَ نَحْفَظُهُ اللَّهُمَّ اجْعَلْنَا نَتَّبِعُ حَلَالَهُ وَ نَجْتَنِبُ حَرَامَهُ وَ نُقِیمُ حُدُودَهُ وَ نُؤَدِّی فَرَائِضَهُ اللَّهُمَّ ارْزُقْنَا حَلَاوَهً فِی تِلَاوَتِهِ وَ نَشَاطاً فِی قِیَامِهِ وَ وَجِلًا فِی تَرْتِیلِهِ وَ قُوَّهً فِی اسْتِعْمَالِهِ فِی آنَاءِ اللَّیْلِ وَ أَطْرَافِ النَّهَارِ اللَّهُمَّ وَ اشْفِنَا مِنَ النَّوْمِ بِالْیَسِیرِ وَ أَیْقِظْنَا فِی سَاعَهِ اللَّیْلِ مِنْ رُقَادِ الرَّاقِدِینَ وَ نَبِّهْنَا عِنْدَ الْأَحَایِینِ الَّتِی یُسْتَجَابُ فِیهَا الدُّعَاءُ مِنْ سِنَهِ الْوَسْنَانِینَ‏ اللَّهُمَّ اجْعَلْ لِقُلُوبِنَا ذَکَاءً عِنْدَ عَجَائِبِهِ الَّتِی لَا تَنْقَضِی وَ لَذَاذَهً عِنْدَ تَرْدِیدِهِ وَ عِبْرَهً عِنْدَ تَرْجِیعِهِ وَ نَفْعاً بَیِّناً عِنْدَ اسْتِفْهَامِهِ اللَّهُمَّ إِنَّا نَعُوذُ بِکَ مِنْ تَخَلُّفِهِ فِی قُلُوبِنَا وَ تَوَسُّدِهِ عِنْدَ رُقَادِنَا وَ نَبْذِهِ وَرَاءَ ظُهُورِنَا وَ نَعُوذُ بِکَ مِنْ قَسَاوَهِ قُلُوبِنَا لِمَا بِهِ وَعَظْتَنَا اللَّهُمَّ انْفَعْنَا بِمَا صَرَفْتَ فِیهِ مِنَ الْآیَاتِ وَ ذَکِّرْنَا بِمَا ضَرَبْتَ فِیهِ مِنَ الْمَثُلَاتِ وَ کَفِّرْ عَنَّا بِتَأْوِیلِهِ السَّیِّئَاتِ وَ ضَاعِفْ لَنَا بِهِ جَزَاءً فِی الْحَسَنَاتِ وَ ارْفَعْنَا بِهِ ثَوَاباً فِی الدَّرَجَاتِ وَ لَقِّنَا بِهِ الْبُشْرَى بَعْدَ الْمَمَاتِ اللَّهُمَّ اجْعَلْهُ لَنَا زَاداً تُقَوِّینَا بِهِ فِی الْمَوْقِفِ بَیْنَ یَدَیْکَ وَ طَرِیقاً وَاضِحاً نَسْلُکُ بِهِ إِلَیْکَ وَ عِلْماً نَافِعاً نَشْکُرُ بِهِ نَعْمَاءَکَ وَ تَخَشُّعاً صَادِقاً نُسَبِّحُ بِهِ أَسْمَاءَکَ فَإِنَّکَ اتَّخَذْتَ بِهِ عَلَیْنَا حُجَّهً قَطَعْتَ بِهِ عُذْرَنَا وَ اصْطَنَعْتَ بِهِ عِنْدَنَا نِعْمَهً قَصُرَ عَنْهَا شُکْرُنَا اللَّهُمَّ اجْعَلْهُ لَنَا وَلِیّاً یُثَبِّتُنَا مِنَ الزَّلَلِ وَ دَلِیلًا یَهْدِینَا لِصَالِحِ الْعَمَلِ وَ عَوْناً هَادِیاً یُقَوِّمُنَا مِنَ الْمَیْلِ وَ عَوْناً یُقَوِّینَا مِنَ الْمَلَلِ حَتَّى یَبْلُغَ بِنَا أَفْضَلَ الْأَمَلِ اللَّهُمَّ اجْعَلْهُ لَنَا شَافِعاً یَوْمَ اللِّقَاءِ وَ سِلَاحاً یَوْمَ الِارْتِقَاءِ وَ حَجِیجاً یَوْمَ الْقَضَاءِ وَ نُوراً یَوْمَ الظَّلْمَاءِ یَوْمَ لَا أَرْضَ وَ لَا سَمَاءَ یَوْمَ یُجْزَى کُلُّ سَاعٍ بِمَا سَعَى اللَّهُمَّ اجْعَلْهُ لَنَا رَیّاً یَوْمَ الظَّمَإِ وَ فَوْزاً یَوْمَ الْجَزَاءِ مِنْ نَارٍ حَامِیَهٍ قَلِیلَهِ الْبُقْیَا عَلَى مَنْ بِهَا اصْطَلَى وَ بِحَرِّهَا تَلَظَّى اللَّهُمَّ اجْعَلْهُ لَنَا بُرْهَاناً عَلَى رُءُوسِ الْمَلَإِ یَوْمَ یُجْمَعُ فِیهِ أَهْلُ الْأَرْضِ وَ أَهْلُ السَّمَاءِ اللَّهُمَّ ارْزُقْنَا مَنَازِلَ الشُّهَدَاءِ وَ عَیْشَ السُّعَدَاءِ وَ مُرَافَقَهَ الْأَنْبِیَاءِ إِنَّکَ سَمِیعُ الدُّعاءِ*.

حضرت صادق(ع) هنگام خواندن قرآن این دعا را می‌خواند (که ترجمه‌‏اش چنین است):

بار خدایا اى پروردگار ما ستایش مخصوص توست، تویى یگانه در قدرت و پادشاهى استوار و مخصوص توست، ستایش، تویى برتر به عزت و کبریاء و مسلط بر فراز آسمان‌ها و عرش بزرگ، پروردگار ما و از آن توست، ستایش، تویى که همه چیز را به ذات خود دانایى و هر دانشمندى نیازمند درگاه توست، پروردگار ما از آن توست ستایش اى فرود فرستنده آیه‌‏ها و ذکر عظیم، پروردگار ما مخصوص توست.

ستایش بدانچه به ما آموختى از حکمت و قرآن عظیم آشکارکننده، بار خدایا تویى که پیش از رغبت ما در آموختنش آن را به ما آموختى و پیش از اظهار شوق مادر سودش ما را بدان مخصوص گردانیدى، بار خدایا در این صورت این منتى است از تو بر ما و فضل وجود و لطفى است، به ما و رحمتى است براى ما و امتنانى است بر سر ما، بدون اینکه از جانب ما جنبش و حرکت و توانایى و چاره‏‌جویى شود، بار خدایا پس تلاوت این قرآن و در برداشتن آیاتش را محبوب ما ساز و بما ارزانى دار ایمان به آیات متشابه آن را و توفیق عمل به محکمش را و به ما ده وسیله تأویل آن را و راهنمایى در تدبیر آن و بینایى در پرتو نورش را به ما عنایت فرما.

بار خدایا چنانچه آن را فرو فرستادى درمان براى دوستانت و وسیله بدبختى براى دشمنانت و سبب کورى نافرمانانت و وسیله روشنى فرمانبردارانت، بار خدایا آن را قرار ده براى ما پناهگاه محکمى از عذابت و دژى از خشمت و جلوگیرى از نافرمانیت و نگهبانى از قهر و غضبت و راهنمایى به فرمانبرداریت و نورى در روز دیدارت که بدان در میان خلق تو روشنى یابیم و بر صراط تو بدان وسیله بگذریم و به بهشتت راه یابیم.

بار خدایا به تو پناه بریم از بدبختى در حمل آن و کورى از عمل [یا علم‏] به آن و کج‌روى در حکم آن و برترى نمودن از توجه بدان (یا پیشتازى از میانه‌روى آن) و کوتاهى کردن در برابر حق آن، بار خدایا سنگینى آن را از ما بردار و مزدش را براى ما لازم گردان و سپاسگزاریش را نصیب ما گردان و ما را چنان کن که مراعات و محافظتش کنیم، بار خدایا ما را چنان ساز که از حلالش پیروى کنیم و از حرامش اجتناب ورزیم و حدود آن را بر پا داریم و فرائض آن را بجا آوریم.

بار خدایا روزى ما گردان شیرینى تلاوتش را و نشاط در باره قیام بدان و ترس در هنگام خواندنش و نیرویی براى به کار بستن آن در هر آن از شب و روز، بار خدایا باندکى خواب خستگى ما را درمان کن و در ساعت مخصوص شب‏ ما را از خواب‌ها بیدار کن و درگاه‌‏هایی که دعا به اجابت رسد ما را از چرت چرت‌ها به خود آر.

بار خدایا دل‌هاى ما را در برابر عجایب به ‏پایانش تیزهوش کن و زمزمه آن را لذت بخش نما و هنگام مراجعه به آن عبرتى به ما بده و سود آشکارى هنگام فهم‏‌جوییش به ما عنایت فرما، بار خدایا به تو پناه بریم از تخلف قرآن در دل‌هاى ما (یعنى اثر آن در اعضاء و جوارح ما آشکار نشود) و از اینکه آن را بالش خواب خود کنیم و از اینکه آن را پشت سر اندازیم و از قساوت دل‌هامان نسبت بدان چه ما را بدان پند دادى بتو پناه بریم، بار خدایا به آیاتى که در آن آوردى ما را سود ده و به مثل‌هایی که در آن زده‏اى ما را متذکر ساز و به تأویل آن بدی‌هاى ما را جبران کن و بدان وسیله مزد کردار نیک ما را دو چندان کن و درجات ما را بالا ببر و پس از مرگ به سبب آن به ما بشارت تلقین نما، بار خدایا آن را براى ما توشه‌‏اى ساز که در موقع وقوف در برابرت بدان وسیله بما نیرو دهى و راه روشنى که که با آن بسوى تو آئیم و دانش سودمندى که بدان وسیله نعمت‌هاى تو را سپاسگزاریم و خشوع صادقانه‌‏اى که با آن نام‌هاى تو را تسبیح گوئیم، زیرا تو با فرود فرستادن آن حجتى بر ما آوردى که راه عذر را بر ما بستى و نعمتى به ما دادى که زبان شکر ما از آن کوتاه است.

بار خدایا آن را براى ما سرپرستى ساز که ما را از لغزش نگهدارد و راهنمایى ساز که ما را به کار نیک راهنمایى کند و کمکى راهنمایش ساز که ما را از کجى راست کند و در خستگى نیرو بخشد، تا به بهترین آرزوهایمان رساند، بار خدایا آن را براى ما در روز قیامت شفیع ساز و وسیله‌‏اى براى ارتقا و وکیلى پیروز در آن روز قضاوت و نورى در آن روز تاریکى و ظلمت روزى که نه زمینى است و نه آسمانى، روزى که هر کس به آنچه کوشش کرده بدان مزد گیرد.

بار خدایا آن را براى ما وسیله سیرابى در روز تشنگى ساز و سبب نجات ما گردان در روز جزا از آن آتش سوزانى که بر هر کس از آن گرمى خواهد ترحم نکند و شعله‌‏اش زبانه کشد، بار خدایا آن را براى ما برهانى قرار ده در آن روز که همه اهل زمین و آسمان‌ها گرد آیند. بار خدایا منزله‌اى شهیدان و زندگى سعیدان و رفاقت پیمبران را روزى ما گردان زیرا تو شنواى دعایی.‌