استاد مطهری را می‌توان بنیان‌گذار کلام اجتماعی در دوره معاصر دانست چرا که ایشان می‌خواست کلام را در متن جامعه پیاده کند.
حضرت مهدی(عج) تنها در مسئله ظهور و قیام، موضوع روایات امام صادق(ع) نیست؛ در سخنان آن حضرت، زندگی و دوران غیبت امام مهدی(عج) با سرگذشت پیامبرانی چون موسی، یوسف، عیسی، خضر، نوح و صالح(ع) و همچنین رسول اکرم(ص) و امیرالمؤمنین(ع) پیوند خورده است. از ولادت پنهانی و ناشناخته ماندن در میان مردم تا طولانی شدن غیبت و حتی شیوه مواجهه با مخالفان؛ شباهت‌هایی که به گفته این روایات، بخشی از رازهای مهدویت و استمرار سنت الهی در مسیر هدایت بشر را آشکار می‌کند.
نهج‌البلاغه به‌عنوان یکی از ارزشمندترین میراث‌های به‌جامانده از امیرالمؤمنین(ع)، مجموعه‌ای از آموزه‌های عمیق اعتقادی، اخلاقی و اجتماعی را در خود جای داده است؛ آموزه‌هایی که از شناخت خداوند و بیان صفات الهی تا شیوه صحیح زندگی و تعالی انسان را دربرمی‌گیرد و می‌تواند الگویی برای مهارت‌های زندگی و بهتر زیستن باشد.
رعایت مبانی مشترک و بدیهی اندیشه، از جمله محال بودن اجتماع نقیضین، شرط اساسی هر گفت‌وگوی علمی و مسیری برای رسیدن به حقیقت است. انسان زمانی می‌تواند با بهره‌گیری درست از عقل و دوری از پیش‌داوری‌ها و آفت‌های اخلاقی همچون حسادت و لجاجت، به شناخت مبدأ هستی دست یابد.
نهج‌البلاغه تنها اثری برای بیان آموزه‌های اعتقادی نیست؛ بلکه تصویری تربیتی از رابطه انسان با خدا ارائه می‌دهد. در نگاه امام علی(ع)، انسان از درک کامل ذات و صفات الهی ناتوان است، اما همین اعتراف به محدودیت، به معنای ناتوانی در مسیر خداشناسی نیست؛ بلکه آغاز حرکتی است که از معرفت خدا به تصدیق، توحید، اخلاص و در نهایت اصلاح رفتار و تربیت انسان می‌رسد.
وقف را نمی‌توان صرفاً یک کار خیر یا انفاقی مقطعی دانست؛ این سنت، سازوکاری هدفمند برای تبدیل دارایی‌های شخصی به سرمایه‌هایی ماندگار در خدمت جامعه است.