سوره نصر در نگاه نخست، تصویری از پیروزی و گشایش پس از سال‌ها مبارزه را به ذهن می‌آورد؛ اما در تفسیر فخر رازی، «نصر» و «فتح» معنایی فراتر از میدان جنگ و گشودن سرزمین‌ها پیدا می‌کنند. او «نصر الهی» را یاری خداوند در مسیر اطاعت و عبادت و «فتح» را گشوده شدن افق‌های عالم معقولات و روحانیات بر پیامبر اکرم(ص) می‌داند؛ تفسیری که مفهوم پیروزی را از عرصه ظاهری فراتر برده و به گشایش‌های معنوی و معرفتی پیوند می‌زند.
چگونه قرآن از حادثه‌ای خبر داد که هنوز اتفاق نیفتاده بود؟ سوره مبارکه نصر با عبارت «إِذَا جَاءَ نَصْرُ اللَّهِ» از آمدن نصرت و فتح الهی سخن می‌گوید؛ وعده‌ای که در زمان نزول آیات هنوز محقق نشده بود، اما بعدها در تاریخ تحقق یافت. آیت‌الله آقا مجتبی تهرانی(ره) با تبیین این آیه، آن را یکی از جلوه‌های قابل تأمل اعجاز قرآن در خبر دادن از حوادث آینده می‌دانند.
همه لغزش‌ها ناگهان اتفاق نمی‌افتند؛ گاهی یک دلبستگی ساده، اگر از کنترل خارج شود، می‌تواند انسان را قدم‌به‌قدم از مسیر درست دور کند. در روایتی از امام صادق(ع)، شش دلبستگی به‌عنوان زمینه‌های مهم عصیان معرفی شده‌اند؛ دلبستگی‌هایی که در ظاهر بخشی از زندگی‌اند، اما افراط در آنها می‌تواند به غفلت از وظایف و ارتکاب گناه منجر شود.
قرآن کریم در آیه ۸۳ سوره قصص، سرای آخرت را برای کسانی قرار می‌دهد که در زمین به دنبال برتری و فساد نیستند؛ اما این آیه تنها از رفتار ظاهری سخن نمی‌گوید، بلکه از «خواستنِ علوّ» نیز پرده برمی‌دارد. علامه طباطبایی(ره) در تفسیر این آیه، «علوّ در زمین» را استیلا و استکبار دانسته و ریاست‌طلبی و حتی برتری‌جویی مالی را از جلوه‌های آن معرفی می‌کند؛ هشداری درباره میل به قدرت و برتری که می‌تواند مسیر سعادت انسان را تحت تأثیر قرار دهد.
امام باقر(ع) در روایتی تکان‌دهنده، حب مال و جاه را به خطری تشبیه می‌کنند که از حمله دو گرگ درنده به گله‌ای بی‌چوپان نیز ویرانگرتر است؛ روایتی که آیت‌الله آقا مجتبی تهرانی(ره) ابعاد اخلاقی آن را تبیین کرده است.
مقام و جاه شاید یکی از شیرین‌ترین لذت‌های دنیوی باشد، اما آیت‌الله مجتبی تهرانی هشدار می‌دهد همین لذتِ فریبنده می‌تواند انسان را به خسران دنیا و آخرت برساند.
ممکن است انسانی سال‌ها نماز بخواند و عبادت کند، اما میان «صحیح بودن» و «قبول شدن» اعمال او فاصله‌ای عمیق وجود داشته باشد. حاج‌آقا مجتبی تهرانی با استناد به سخن امیرالمؤمنین(ع) از دو ویژگی‌ای می‌گوید که بدون آنها اعمال نیک به مقام قبولی نمی‌رسند: تقوا و اخلاص؛ و امام صادق(ع) از دو رکعت نمازی سخن می‌گویند که اگر پس از پنجاه سال عبادت پذیرفته شود، می‌تواند راه نجات انسان را باز کند.
بسیاری از دارایی‌هایی که انسان در طول زندگی برای به‌دست آوردنشان تلاش می‌کند، سرانجام با مرگ از او جدا می‌شوند؛ اما همه سرمایه‌های انسان چنین سرنوشتی ندارند. آیت‌الله حاج‌آقا مجتبی تهرانی(ره) با اشاره به مفهوم «کمال حقیقی» تأکید می‌کند که علم و ملکات حسنه از جمله سرمایه‌هایی هستند که انسان می‌تواند آنها را با خود از دنیا به برزخ و سپس قیامت ببرد.
اگر همه دنیا در اختیار انسان باشد، آیا چیزی از آن با او به آخرت می‌رود؟ آیت‌الله مجتبی تهرانی پاسخ متفاوتی به این پرسش داده است.
انسان تا وقتی مرگ را از یاد می‌برد، ممکن است جاه، ریاست و مال دنیا را حقیقتی ماندگار بپندارد؛ آیت‌الله آقا مجتبی تهرانی(ره) هشدار می‌دهد که غفلت از مرگ و قیامت، انسان را به جایی می‌رساند که حقیقت را با امور موهوم معامله کند.
امام صادق(ع) در روایتی که در کتاب «وسائل الشیعه» نقل شده است، به هشداری الهی خطاب به یکی از پیامبران گذشته اشاره می‌کنند؛ هشداری درباره ظهور گروهی که برای دستیابی به دنیا، مال، جاه و ریاست، دین را به ابزاری برای فریب مردم تبدیل می‌کنند.
آیت‌الله حاج آقا مجتبی تهرانی(ره) در شرح روایتی از امام زین‌العابدین(ع)، به آسیب خطرناک «طلب ریاست باطله» می‌پردازد؛ آسیبی که به تعبیر روایت، انسان را در شمار کسانی قرار می‌دهد که «خسر الدنیا والآخرة» می‌شوند.
ریاست‌طلبی در نگاه آیت‌الله مجتبی تهرانی(ره) با پذیرفتن مسئولیتی که خداوند بر عهده انسان می‌گذارد، تفاوتی اساسی دارد. ایشان با استناد به سخن امام صادق(ع) که فرمودند «مَنْ طَلَبَ الرِّئَاسَةَ هَلَکَ»، تأکید می‌کند که کسی که برای رسیدن به ریاست تلاش می‌کند، در معرض هلاکت است؛ اما در «ریاست الهیه»، این خداوند است که مسئولیت را به فرد شایسته می‌سپارد، نه اینکه انسان برای به دست آوردنش دنباله‌روی کند.
در گفتار اخلاقی پیش‌رو از آیت‌الله آقا مجتبی تهرانی (ره)، نقش سازنده و هویت‌بخش نام‌های مقدس در حیات فردی و اجتماعی مؤمنان بررسی شده و چرایی عظمت بی‌پایان نام سیدالشهدا (ع) در جهان هستی واکاوی شده است.
مرحوم آیت‌الله مجتبی تهرانی در دوره اقامت تحصیلی در نجف اشرف، به صورت مستمر با پای پیاده به زیارت کربلای معلی مشرف می‌شد.
آیت الله حاج‌آقا مجتبی تهرانی(ره) در سخنرانی خود با استناد به حدیثی از پیامبر اکرم(ص) اظهار داشت: «الْحَیَاءُ خَیْرٌ کُلُّهُ» و حیا را غریزه‌ای انسانی دانست که هم انسان دیندار و هم بی‌دین را از عمل زشت بازمی‌دارد.
آیت‌الله حاج‌آقا مجتبی تهرانی(ره) در سخنرانی خود با تأکید بر اینکه زشتیِ عمل زشت برای هر انسانی قابل درک است، گفت: بحث تنها حرام و حلال نیست، بلکه «قبح» مطرح است؛ همان حقیقتی که امام حسین(ع) در کربلا با تعبیر «فَکُونُوا أَحْرَاراً» به آن تذکر دادند.
آیت‌الله مجتبی تهرانی، منشأ بسیاری از توفیقات علمی و معنوی خود را تبرک به نباتی می‌دانست که از سوی امام عصر(عج) به سید عبدالکریم کفاش عطا شده بود. این روایت، جلوه‌ای از برکت، عنایت و تأثیر معنوی ارتباط با اولیای الهی را بیان می‌کند.
شيطان راه‌های مختلفی دارد برای اينكه رابطه بنده با خدايش را قطع كند و اميدی را كه او به خدا بسته ناامید کند.
در روزگاری که سرعت تغییر در فضای مجازی بیش از سرعت تأمل است، ذائقه عمومی جامعه دچار دگردیسی شده است. امروز کمتر کسی به دنبال سخنان عمیق استادان اخلاق است، چرا که الگوریتم ها، پندهای اینفلوئنسرهای پرحاشیه را به جای حکمت های اصیل به ما قالب کرده اند.
یکسال آیت‌الله آقامجتبی تهرانی همان ابتدای سخنرانی شب تاسوعایش گفت: «امشب می‌خواهم برای یک نفر روضه بخوانم». چند بار این جمله را در اواسط سخنرانی تکرار کرد. وقتی به ذکر مصیبت رسید گفت: «حالا می‌خواهم برای امام زمان روضه عباس(ع) بخوانم»
در بُعد معنوی، اینکه اولیای خدا(ع) هرچه عبادت می کنند، روحشان سیر نمی شود؛ بلکه مشتاق تر می شوند، به خاطر اینکه عبادت آن ها برای تنعّمات مادّی نیست.
مرحوم آقا مجتبی تهرانی(ره): گاهی پیش می‌آید که انسان عمیقاً مشتاق است نسبت به فرامین و دستورات الهی پایبندتر و متعهدتر باشد، اما نمی‌داند چرا توان و انگیزه‌ی لازم برای عمل به آنها را در خود نمی‌یابد در این باب مرحوم آیت الله آقا مجتبی تهرانی راهکاری ارزشمند ارائه می‌دهند که می‌تواند بسیار کارگشا و راهنما باشد.
مرگ، هم بدیهی است و هم همگانی. آنچه سازنده است، باور کردن همین بدیهی درباره خویش است؛ نه فقط درباره دیگران.
مرحوم آیت الله مجتبی تهرانی میگفتند:«استغفار در سحرگاه و طلب روزی در صبح گاه» گفت: پیغمبر اکرم (ص) فرمود: موقعی که نماز صبحتان را خواندید، به دعا کردن رو آورید و از همان صبح به دنبال کسب و کارتان بروید.
پیامبر(ص) در شب نیمه‌شعبان خواب بود که جبرئیل آمد و او را بیدار کرد و به بقیع برد. جبرئیل گفت: در این شب هشت در آسمان گشوده می‌شود: درهای رحمت، رضوان، مغفرت، فضل، توبه، نعمت، جود و احسان.
آیت‌الله مجتبی تهرانی در درس اخلاق خود تاکید کردند که خداگونه زیستن یعنی هیچ انسانی را طرد نکردن و همواره دستگیری و عفو کردن حتی در برابر خطا و آزار دیگران. ایشان رفتار پیامبر(ص) را الگوی مؤمنان دانستند که با وجود اذیت‌های فراوان، هرگز نفرین نکرد و همواره برای هدایت دیگران دعا می‌کرد.
بر اساس روایت نقل‌شده از پیامبر اکرم(ص)، اگر کسی به‌سبب بیماری، ضعف یا عادت ماهانه نتواند روزه رجب بگیرد، با صدقه روزانه یا در صورت ناتوانی مالی، با تسبیح خاص هر روز ماه رجب، به همان پاداش روزه می‌رسد.
شرح روایتی برگزیده از درس‌های مرحوم آیت الله آقامجتبی تهرانی درباره کسانی‌که نمی‌توانند در ماه رجب روزه بگیرند.
مرحوم آیت الله آقامجتبی تهرانی ضمن تشریح جایگاه لعن و نفرین در معارف اسلامی، به بیان اصل جذب و دعوت، به عنوان یکی از اصول معارف اسلامی و روش های رسول خدا (ص) پرداختند.