قرائت قرآن، خواندن آیتالکرسی و سورههای چهارقل، همراه داشتن حرز امام جواد(ع)، صدقه دادن و تلاوت دعاهای مأثور از جمله توصیههایی است که در برخی منابع به آیتالله بهجت(ره) نسبت داده شده و بر انجام آنها در زندگی روزمره تأکید شده است.
آیتالله العظمی بهجت(ره) با تشبیهی تأملبرانگیز، یکی از موانع رشد معنوی انسان را تلاش برای رسیدن به مراحل بالاتر، پیش از عمل به وظایف اولیه دینی دانستهاند؛ ایشان تأکید میکنند که مسیر کمال و سیر و سلوک الیالله، نه از دستورالعملهای پیچیده عرفانی، بلکه از پایبندی به واجبات و پرهیز از محرمات آغاز میشود.
اگر دلتان میخواهد محبت خداوند در وجودتان بیشتر شود، شاید لازم نباشد به دنبال دستورالعملی پیچیده باشید. آیتالله محمدتقی بهجت در کتاب «بهجتالدعاء» از ذکری ساده سخن گفتهاند که به باور ایشان میتواند راهی برای افزایش محبت به پروردگار باشد؛ صلواتی که نه فقط با زبان، بلکه با اعتقاد و از سر عشق فرستاده شود.
حضرت فاطمه معصومه(س) در سال ۲۰۱ هجری قمری پس از سفری که از مدینه به قصد دیدار برادرشان امام رضا(ع) آغاز کرده بودند، در قم از دنیا رفتند؛ اما درباره چگونگی درگذشت ایشان، میان گزارشهای تاریخی تفاوتهایی وجود دارد. برخی منابع از بیماری و رحلت آن حضرت سخن گفتهاند و در برخی نقلها نیز مسمومیت و شهادتگونه بودن این واقعه مطرح شده است. کاروانی که در ساوه هدف حمله قرار گرفت و سفری که هرگز به دیدار امام رضا(ع) نرسید، سرانجام حضرت معصومه(س) را به قم رساند؛ شهری که بعدها به یکی از مهمترین مراکز علمی و مذهبی شیعه تبدیل شد.
در میان فراز و نشیبهای زندگی، انسان برای گم نکردن مسیر حقیقت به تکیهگاهی مطمئن نیاز دارد؛ تکیهگاهی که حضرت آیتالله بهجت(قدسسره) آن را در تمسک به «ثقلین»، یعنی قرآن کریم و اهلبیت(ع)، میدانستند و هشدار میدادند که فاصله گرفتن از این دو امانت الهی، انسان را از خداوند و هدف اصلی خلقت دور میکند.
حدیث شریف کساء برای آیتالله بهجت(ره) تنها یک روایت نبود؛ ایشان به آن مداومت داشتند و بر تأمل در شگفتیهای این حدیث تأکید میکردند. به باور این عالم بزرگ، اهل تعقل و درایت اگر با دقت در محتوای حدیث کساء بنگرند، خود میتوانند به صحت آن پی ببرند؛ نکتهای که نگاه ویژه ایشان به این روایت را نشان میدهد.
آیتالله بهجت بارها اطرافیان و شاگردان خود را به خواندن نماز حاجت روز پنجشنبه سفارش میکرد؛ نمازی چهار رکعتی با ذکرها و اعمالی خاص که در کتاب «جمالالاسبوع» سید بن طاووس نیز نقل شده است.
وقتی انسان در یک دوراهی میماند، استخاره میتواند راهی برای طلب خیر باشد؛ اما آیتالله بهجت درباره حدود اتکا به استخاره و اتفاقات شگفتانگیزی که در این زمینه رخ داده، نکات قابلتأملی نقل کرده است.
آیا موجودات جهان «عین خدا» هستند یا آفریده او؟ پاسخ به این پرسش، یکی از مهمترین نقاط اختلاف میان عرفان وحدتوجودی و نگاه کلامی و روایی شیعه است؛ اختلافی که به مرز میان خالق و مخلوق بازمیگردد.
آیتالله محمدتقی بهجت راهی ساده برای افزایش محبت به پروردگار معرفی کردهاند؛ ذکری که به گفته ایشان، اگر با باور و عشق بر زبان جاری شود، انسان را به سوی معبود و محبوب حقیقیاش میکشاند.
حدیث کساء در میان برخی بزرگان و عارفان جایگاه ویژهای داشته است؛ استاد اخلاق با اشاره به توصیه آیتالله بهجت و آیتالله گلپایگانی، از مداومت آنان بر خواندن این حدیث برای رفع حاجتها و گرفتاریها روایت کرده است.
اگر نماز شب فقط راهی برای روزی بیشتر، رفع مشکلات یا ثواب تلقی شود، بخشی از معنای عمیق آن نادیده گرفته میشود.
آیت الله بهجت(ره) میفرمود: «اگر بدانید در این استغفار چه گنجهایی نهفته است؟ روح را صیقل میدهد، راهها باز میشود و حاجتها برآورده میشوند.»
آیتالله العظمی بهجت(ره) در توصیههای خود، ذکر صلوات را برای بسیاری از مشکلات و خصلتهای ناپسند مورد تأکید قرار میدادند؛ از درمان عصبانیت و وسوسههای نفسانی تا طلب حاجت، گشایش در امور و تقویت محبت اهلبیت(ع).
طلبهای که سالها برای برآورده شدن حاجات خود به حرم حضرت ابوالفضل(ع) میرفت، با مشاهده شفای فوری کودکی فلج، دچار گلایه و قهر شد؛ اما در نجف، شیخ انصاری اعظم (ره) با سخنانی او را به اصلاح نگاهش نسبت به کرامات و عنایات الهی فراخواند.
پذیرایی از زائران اربعین تنها یک رسم دیرینه نیست؛ ریشه آن، بنا بر روایتی که آیتالله محمدتقی بهجت(ره) نقل میکند، به تدبیر و سفارش خود امام حسین(ع) بازمیگردد. این عارف وارسته از ماجرایی شگفت سخن میگوید که بر اساس آن، حضرت سیدالشهدا(ع) زمینهای اطراف کربلا را با پرداخت نقدی خریدند و از صاحبان آن تعهد گرفتند تا سه روز از زائران ایشان میزبانی کنند؛ روایتی که جلوهای کمنظیر از کرامت و جایگاه زائران حسینی را به تصویر میکشد.
حضرت آیتالله بهجت قدسسره در پاسخ به پرسشی درباره پیادهروی از مسافتهای طولانی به سوی مشاهد مشرفه، این عمل را در صورت نداشتن ضرر، جلوهای رساتر و بهتر از تعظیم و بزرگداشت صاحب آن بارگاه دانستهاند.
آیتالله بهجت میفرمود: زیاد از روی اعتقاد کامل بگویید: «أستغفر الله»، هیچ چیز شما را منصرف نکند غیر از ضروریات و واجبات تا کلیه ابتلائات رفع شود.
بسیاری از افراد در کنار تلاش، کار و برنامهریزی، به دنبال بهرهگیری از توصیههای دینی برای گشایش رزق و روزی هستند. در روایات و منابع اسلامی، قرائت برخی سورههای قرآن و اذکاری برای وسعت رزق نقل شده است. از جمله آیتالله بهجت ذکری را برای افزایش روزی توصیه کردهاند که همراه با صلوات، مورد توجه بسیاری از علاقهمندان به معارف دینی قرار گرفته است.
حرز امام جواد(ع) یکی از مشهورترین ادعیه منسوب به امام نهم شیعیان است که در منابع دینی برای طلب حفظ، آرامش و دفع بلا به آن اشاره شده است. بسیاری از مؤمنان این حرز را با نیت توکل به خدا همراه خود نگه میدارند.
جمله طنزآمیز مرحوم حضرت آیتالله بهجت در پاسخ به پیشنهاد تعمیر نعلینشان، شاگردشان را غرق در تأملی عمیق کرد: مردی با آن همه عبادت، هنوز به فکر اصلاح خویش بود.
ما در برابر حوادث، همچون گیاهی ظریف هستیم و بقایمان وابسته به حول و قوه الهی است. و باید بدانیم، هر توان و قدرتی که داریم، از جانب خداست.
زیارت جامعه کبیره، منقول از امام هادی(ع)، از مهمترین متون زیارتی شیعه به شمار میرود که به دلیل اعتبار روایی، تبیین جامع جایگاه اهلبیت(ع) و محتوای عمیق اعتقادی و اخلاقی، همواره مورد توجه عالمان دینی بوده است. این زیارت علاوه بر معرفی ابعاد مختلف امامت، به عنوان متنی آموزشی برای تعمیق معرفت دینی و تقویت پیوند معنوی با اهلبیت(ع) توصیه شده است.
بسیاری از ما این احساس را تجربه کردهایم: با نیت خالص برای اقامه نماز صبح به رختخواب میرویم، ساعت را کوک میکنیم، اما صبح هنگام با طلوع آفتاب و حسرتی عمیق بیدار میشویم.
اگر ما برای تعجیل فرج دعا نکنیم، یا در دعا کردن جدی نباشیم، به ضرر دنیای ما هم خواهد بود، چه رسد به آخرت.
آیتالله بهجت در مجالس روضه اباعبدالله علیهالسلام بسیاری از کارها را خود انجام میداد؛ کنار در به عزاداران احترام میگذاشت، بر پذیرایی و خوشآمدگویی نظارت میکرد و این تواضع را از استادان خود آموخته بود؛ چنانکه مرحوم غروی کمپانی نیز پای سماور مینشست و چای میداد.
آیتالله بهجت مرجعی بود که فقاهت و عرفان اسلامی همراه با سیر و سلوک را با هم تجیمع کرد و الگویی کامل برای جوانان حال حاضر کشورمان است.
شیخ نخودکی در وصیت خود به فرزندش میگوید: اگر آدمی چهل روز به ریاضت و عبادت بپردازد، ولی یک بار نماز صبح از او فوت شود، نتیجه آن چهل روز عبادت بیارزش خواهد شد.
زیارت جامعه کبیره صفات اهل بیت (ع) را با بهره گیری از قرآن بیان کرده و با سند معتبر از امام هادی (ع) نقل شده است.
کتاب «مواعظُالبهجه» مجموعهای گرانسنگ و راهبردی از تذکّرات و دستورالعملهای اخلاقی و سلوکی فقیه عارف، آیتالله بهجت (اعلیالله مقامه الشریف) است که در قالب ۴۰ موعظه، تدوین و موضوعبندی شده است.