استاد شهید مرتضی مطهری با بررسی ریشههای تکفیر در تاریخ اسلام، از جریانی سخن میگوید که به جای مقابله با صاحبان قدرت، «شمشیر زبان» را علیه دانشمندان و صاحبان فضیلت به کار گرفت؛ جریانی که ابنسینا و خواجه نصیر نیز از اتهامهای آن در امان نماندند.
استاد مطهری در توصیف شخصیت پیامبر اکرم(ص)، از مجموعهای شگفتانگیز از ویژگیها سخن میگوید؛ پیامبری که هم متواضع و مهربان بود و هم در برابر اصول و دشمنان صلابت داشت، هم با فرودستان مینشست و هم فرماندهی مقتدر بود؛ «جمع اضدادی» که شاید راز ماندگاری سیره او و تسخیر دلها باشد.
انساندوستی یعنی انسانیتدوستی؛ یعنی راه و هدف انسانیت و کمال انسانیت را دوست داشته باشیم. علیدوستی انسانیتدوستی است، زیرا علی(ع) تجسمی از انسانیت، حقپرستی، پاکی، شجاعت، عدالت و یاری مظلوم بود. اسلام مکتب انسانیتدوستی است، نه انساندوستی؛ زیرا نمیتوان انسانیت و ضدانسانیت را یکسان دوست داشت.
ارزش یاران امام حسین(ع) در انتخاب آگاهانه و آزادانه آنان بود. امام در شب عاشورا بیعت را برداشت و راه رفتن را باز گذاشت تا هیچکس از روی اجبار نماند. از نگاه ایشان، عظمت نهضت عاشورا در آزادی، آگاهی و انتخاب آگاهانه یاران امام است.
برای یک معلم ویژگیهای فراوانی در قرآن و روایات اهلبیت(ع) ذکر شده است که از آن میان عطوفت و مهربانی، عشق به تربیت و گریز از دنیاپرستی و عامل به گفتهها در وجود یک معلم بیش از هر ویژگی دیگری مهم است.
گاهی مردم به علل خاص اجتماعی درباره بعضی مسائل بسیار اصولی دین حساسیت خود را از دست میدهند، ولی درباره بعضی مسائل که از نظر خود دین جزء اصول نیست، آنچنان حساسیت نشان میدهند که حتی توهم خدشهای آنها را به جوش میآورد.
انسان با بازگشت اختیاری به سوی خدا، مراتب وجود را طی میکند. این صعود، تشریفاتی نیست، بلکه کمال یافتن در علم و قدرت و نزدیک شدن واقعی به سرچشمه بیپایان هستی است.
شهید مطهری میگوید: از هفت سالگی کودک میتواند با نماز تمرینی آشنا شود. این لحظه، آغاز شکلگیری عادت الهی و پایهای برای ایمان مستحکم در آینده است.
گفته شده مطهری «از منبر ارتزاق نمیکرد» و گویا اصلاً «منبری» هم نبود. این در حالی است که اسناد تاریخی معاصر، او را یکی از اثرگذارترین خطیبان تهران در دهه ۴۰ و ۵۰ معرفی میکنند.
در هر نهضت، مؤمنان مخلص بار دشواریها را بر دوش میکشند، اما با آشکار شدن نشانههای پیروزی، افراد فرصتطلب نفوذ میکنند و بهتدریج نیروهای اصیل را کنار میزنند. این پدیده سبب شده بگویند «انقلاب فرزندخور است»، در حالیکه علت واقعی، غفلت از نفوذ فرصتطلبان است، نه ذات انقلاب.
عشق به وطن و باور به یک مسلک، برخاسته از عواطف والای انسانی است؛ عشقی که برخلاف شهوتهای زودگذر، ریشه در ازخودگذشتگی و ایمان دارد. چنین محبتی روح را تعالی میبخشد و انسان را به مرز فداکاری و فضیلت میرساند.
گاهی مهماننوازی بدون درنظر گرفتن رضایت زن خانه انجام میشود؛ در حالیکه او شرعاً مجبور به خدمت نیست و کار در خانه باید با میل و اختیارش باشد. تحمیل زحمت به زن به بهانهی باز بودن درِ خانه و پذیرایی از مهمان، میتواند نوعی بیعدالتی باشد. مهماننوازیای که موجب رنج انسان دیگری شود، از حقیقت خود دور شده است.
فرزند شهید مرتضی مطهری گفت: پدرم میگفت فرضا که استاد دانشگاهی نماز نمیخواند اما میتوان از فکر او استفاده کرد و هیچ ضرری به کسی نمیرساند و نه به دین و نه پیغمبر(ص) جسارتی نمیکند؛ چرا این فرد را بازنشسته کردید، اسلام اینگونه نیست.
اندیشه اجتماعی آیت الله مرتضی مطهری، بر پایه مبانی و اصولی همچون عدالت، آزادی، برابری، و مسئولیت اجتماعی استوار است و ابعاد مختلف جامعه اسلامی را در بر میگیرد.
روز 12 اردیبهشت 1358 آیتالله مرتضی مطهری از مبارزان با سابقه توسط گروهک فرقان ترور شد و به شهادت رسید.
رهبر معظم انقلاب: در زمینههای گوناکون چه در زمینههای فلسفی چه در زمینههای اجتماعی دینی و چه در زمینههای سیاسی دینی همچنان فضای فکری جامعه مرهون افکار شهید مطهری است.
کتابهای مختلفی در طول سالها با هدف تبیین و بررسی زوایای پنهان کتاب «نهج البلاغه» نوشته شدهاند که در این گزارش به چند مورد از آنها اشاره کردهایم.
«وقتی انسان، دیگری را میبیند که در او هیچ اثری از خودخواهی نیست و تمام وجودش سرشار از شرافت و انسانیت است، او را با خود متحد و یکی میبیند.» این بخشی از سخنان شهید مطهری درباره راز عشق جهانی به امام حسین(ع) است.
بلایای عمومی از جمله زلزله و بیماریهای همهگیر، انسان را با مسائل فلسفی و الهی روبهرو میکند. آیا این پدیدهها نتیجه گناهان است یا نشانهای از قوانین جهان طبیعی؟
«عزت» در اصل آن حالتى است كه شيء را مقاوم و شكست ناپذير مى سازد، به همين جهت به زمين هاى سفت و محكم نيز عزاز (بر وزن اساس) مى گويند. اما از آنجا كه تنها ذات پاك خداوند است كه شكست ناپذير است و همه مخلوقات به حكم محدوديتشان قابل شكستند، تمام عزت از آن اوست، و هر كس عزتى كسب مى كند از بركت درياى بى انتهاى اوست.
پیامبر اکرم (ص) معاذ بن جبل را برای دعوت و تبلیغ مردم یمن فرستاد و فرمودند: «یا معاذ بشر و لا تنفر، یسر و لا تعسر» برای تبلیغ اسلام میروی اساس کارت تبشیر و مژده باشد، کاری نکن که مردم را از اسلام فرار بدهی و متنفر کنی.
روزی یک حزب قرآن که فقط پنج دقیقه طول میکشد، مضایقه نکنید.
شهید مطهری تلاش کرده خطوط تربیت صحیح و منطبق با اندیشه اسلامی را ترسیم کند؛ ضرورتی که در حال حاضر نیز همچنان به قوت خود باقی است.
کانال شهید مطهری همزمان با میلاد حضرت مسیح(ع)، پستی با عنوان «عمل عجیب و غیرمنتظره حضرت مسیح(ع) برای آموزش تواضع به عالمان» منتشر کرده است.
استاد شهید آیت الله مرتضی مطهری در کتاب احیای تفکر اسلامی از پدرش یاد می کند.
استاد مطهری در مصاحبه ای به پرسشی درباره اقدام حضرت فاطمه زهرا(س) برای بازپسگیری فدک پاسخ میدهد.
چرا حضرت زهرا سلام الله علیها فرمود نمیخواهم كسی از كسانی كه به من ظلم كردهاند در تشییع جنازهام شركت كنند؟
استاد شهید مطهری در سخنانی با اشاره به نیروهای مختلف از یک «من» دیگری در درون و بیرون انسان مسلمان سخن می گوید.
امام خمینی در یکی از سخنرانی های خود در حسینیه جماران، دعایی خاص و ویژه برای استاد شهید مطهری کرده اند.