لقب «عسکری» در نگاه نخست با نام امام حسن عسکری(ع) گره خورده است، اما این لقب در منابع تاریخی برای امام هادی(ع) نیز ثبت شده است. ماجرا به «عسکر»؛ محلهای در سامرا بازمیگردد که محل سکونت امام هادی(ع) و فرزندشان امام حسن(ع) بود. اما چرا با گذشت زمان، «عسکری» بیشتر به عنوان لقب امام یازدهم شناخته شد و «هادی» برای امام دهم شهرت یافت؟
امام هادی(ع) در روایتی از «تحف العقول» بر اهمیت اطاعت از خداوند تأکید کرده و میفرمایند کسی که رضایت آفریدگار را به دست آورد، نباید از خشم مردم بیم داشته باشد؛ چراکه ترجیح خشم خدا بر رضایت دیگران، سرانجام انسان را با خشم مردم نیز مواجه خواهد کرد.
زیارت جامعه کبیره، منقول از امام هادی(ع)، از مهمترین متون زیارتی شیعه به شمار میرود که به دلیل اعتبار روایی، تبیین جامع جایگاه اهلبیت(ع) و محتوای عمیق اعتقادی و اخلاقی، همواره مورد توجه عالمان دینی بوده است. این زیارت علاوه بر معرفی ابعاد مختلف امامت، به عنوان متنی آموزشی برای تعمیق معرفت دینی و تقویت پیوند معنوی با اهلبیت(ع) توصیه شده است.
زیارت غدیریه امام هادی علیهالسلام را میتوان دائرةالمعارف فضائل امیرالمؤمنین علیهالسلام دانست؛ متنی استوار و مستند که با بیانی عالمانه، ابعاد گوناگون ولایت و امامت را تبیین کرده است.
زیارت جامعه کبیره صفات اهل بیت (ع) را با بهره گیری از قرآن بیان کرده و با سند معتبر از امام هادی (ع) نقل شده است.
امام هادی(ع) در روایتی از کتاب تحف العقول، آشکار کردن کارها و برنامهها پیش از کامل شدن و استحکام یافتن آنها را موجب آسیب و ناکامی دانسته و بر ضرورت صبر و تدبیر در پیشبرد امور تأکید کردهاند.
امام هادی (ع) در شرایط محدودیت، زیرساختهای فکری را چنان مستحکم کرد که هیچ موجی نتوانست آن را برهم زند.
سخنان و کلمات ائمه معصومین(ع) در دنیای پرهیاهو و پر از تنش امروز می تواند راهبرد و مرهمی بر زخمهایی باشد که از رهگذر ارتباطات اجتماعی به انسان می رسد.
مترجم کتاب «با خورشید سامرا» گفت: امام هادی (ع) مانند پیشینیان خود، گاهی سرمایه ای در اختیار تهیدستان قرار می داد تا به کسب و کاری بپردازند و به استقلال اقتصادی دست یابند و امروزه با الگو قرار دادن این قبیل امور می توان از جامعه، محرومیت زدایی کرد.
امام هادی علیهالسلام در حدیثی کوتاه اما تأملبرانگیز، پرده از خطری پنهان در سلوک اخلاقی انسان برمیدارند؛ خطری به نام رضایت از خویشتن که نهتنها مانع رشد و اصلاح است، بلکه نارضایتی دیگران را نیز بهدنبال دارد. این روایت، هشداری جدی برای بازنگری در نگاه ما به خود و رفتارهایمان است.
در دنیایی که انسان در میان انبوه داراییها و اشیاء غرق شده، مفهوم واقعی شکرگزاری اغلب نادیده گرفته میشود. محمد کرمینیا در این یادداشت نشان میدهد شکر، فراتر از ارزش مادی نعمت، نه تنها زندگی را متحول میکند، بلکه پلی است برای رهایی روح و دستیابی به معنای حقیقی هستی، همان نکتهای که از منظر امام هادی (ع) اهمیت فوقالعادهای دارد.
در روزگاری که متوکل عباسی با تخریب قبور اهلبیت(ع) و حبس امام هادی(ع) میکوشید تشیع را از صحنه تاریخ حذف کند، امام دهم شیعیان با ابزاری نرم اما ماندگار، هویت شیعه را بازتعریف کرد؛ «زیارت جامعه کبیره» متنی که نهتنها یک زیارت، بلکه نقشه راهی برای حفظ امامت، ولایت و ایمان شیعی در دل طوفانهای سیاسی شد.
متوکل عباسی بهمنظور مقابله با تهدیداتی که ازجانب قیامهای شیعی وهمچنین امام شیعیان متوجه حکومت نامشروع عباسیان بود،امام هادی علیهالسلام را به سامرا احضار کرد.
در روایتی تاریخی و الهامبخش آمده است که قیصر روم در نامهای به یکی از خلفای بنیعباس راز شگفتانگیز سوره حمد را نوشتهاند.
در بینش توحیدی اسلام، انسان هر لحظه و در هر زمان و مکان در محضر خداست؛ اما خداوند متعال برای تقرب بیشتر بندگانش و برای آسایش و آرامش آنان، زمانها و مکانهایی را معین کرده است که ویژگی خاصی دارند.
حجت الاسلام والمسلمین شاهآبادی گفت: زیارت جامعه کبیره فرهنگ نامه ارزشمندی درباره جایگاه والای امامت و امام شناسی است که دلها را متوجه مقام والای امامت می کند و انسان با قرائت و تدبر در آن درک می کند که در هر زمان و مکانی می تواند با امام زمانش مأنوس باشد.
حجتالاسلام حکمت حکیمیفر گفت: امام هادی (ع) با صبر، علم الهی و اخلاق کریمانه در تاریکترین دورانها پرچم هدایت را برافراشته نگه داشتند.
چهره امامان معصوم، گاه آنقدر در لایههای تقدس و فاصله پیچیده شده که مخاطب امروز فراموش میکند آنها با تمام بزرگیشان، در متن واقعیترین رنجها و مناسبات انسانی زیستهاند. روایتهای تازه از امام هادی(ع)، تلاش میکنند این فاصله را کم کنند.
استاد و پژوهشگر قرآن با تشریح ویژگیهای زیارت جامعه گفت: متن زیارت جامعه کبیره از بزرگترین سندهاست که این متن مربوط به انسان غیر معصوم نیست و همچنین علامه مجلسی در «بحار الانوار» این زیارت را با سند معتبر نقل کرده و به آن اعتماد کرده است.
حجت الاسلام یاوری گفت: جامعه کبیره تبلور خاصی را در باورهای دینی انجام داد و حضرت امام هادی (ع) با این زیارت بین مردم و اهل بیت (ع) پیوند ایجاد کرد.
اولین جلسه از ویژه برنامه هفتگی شرح زیارت جامعه کبیره در مدرسه علمیه حضرت زینب (س) یزد برگزار شد.
حجتالاسلام مشفقیپور گفت: ابن قولویه در کتاب کامل الزیارات، باب۱۰۷، صفحه۵۳۷ از اهالی شهر ری نقل میکند که میگوید: در سامرا خدمت امام هادی(ع) رسیدم. از من پرسیدند: «کجا بودی؟» عرض کردم به زیارت امام حسین(ع) در کربلا رفته بودم. حضرت(ع) فرمودند: «اگر قبر عبدالعظیم که در شهر شماست را زیارت می کردی، مثل کسی بودی که امام حسین(ع) را زیارت کرده باشد.»
انسانها در طول تاریخ همیشه در تلاش بودند تا در مسیری که انتخاب میکنند راه را بدون خطا و لغزش طی کرده و به دور از هرگونه آسیب، به آنچه میخواهند برسند.
شرح حدیثی برگزیده از درسهای آیت الله آقا مجتبی تهرانی را میخوانید.
امام هادی علیهالسلام با درک عمیق از نیازهای روحی و فکری افراد که البته الهامگرفته از علم لدُنی ایشان بود، به گونهای با مردم برخورد میکرد که دلهای بسته و ذهنهای مخالف را به سوی حقیقت جذب میکرد.
بررسی روایت امام هادی(ع) مبنی بر نهی از بردن نام خاص امام زمان(عج) نشان میدهد با توجه به اینکه در زمان حاضر، خطری جان آن حضرت را تهدید نمیکند، امکان ذکر نام مبارک ایشان وجود دارد؛ اما با توجه به تأکید اهل بیت(ع) و نیز علما و فقها و همچنین سیره عملی آنها در اجتناب از ذکر نام شریف امام زمان(عج)، بهتر است از این کار خودداری شود.
حجت الاسلام حمید احمدی اظهار داشت: زیارت جامعه کبیره نشانی از کابردن زیارتنامه برای مبارزه در زمانهای خشن که در آن آتش جدال و منازعات قومی جامعهای را به کینهها گرفتار ساخته است.
جمع کثیری از زائران اباعبدالله الحسین (ع) در شب جمعه اول ماه رجب و همزمان با لیلة الرغائب، شب آرزوها را در بین الحرمین احیا گرفتند.