پژوهشگر برجسته‌ی مطالعات قومی در ایران معاصر از سه مؤلفه‌ی راهبردی «عدالت روایی» در مواجهه با تنوع قومی و مذهبی ایران می‌گوید.
«در مملکت خود بنده بودن» تعبیری است که سیدفخرالدین شادمان برای توصیف سرنوشت ملتی به کار می‌برد که زبان و فرهنگ خود را فراموش کرده و شیفته ظواهر تمدن بیگانه شده است. از نگاه او، جامعه‌ای که نتواند بر پایه زبان و هویت فرهنگی خود با جهان جدید روبه‌رو شود، به تدریج استقلال فکری و شخصیت تاریخی‌اش را از دست می‌دهد. از همین رو شادمان زبان فارسی را نه صرفاً یک ابزار ارتباطی، بلکه یکی از بنیادی‌ترین عناصر بقا و تداوم هویت ایرانی می‌دانست.
هنر نساجی در عصر ساسانی نه تنها بازتاب‌دهنده آرمان‌های سیاسی، دینی و زیست‌بوم فرهنگی مردم ایران بوده، بلکه با تنوع طرح، رنگ و نقش، تأثیری فراتر از مرزهای ایران زمین داشته است.
خوارزمی روش‌های دقیق‌تری برای محاسبه اوقات شرعی و تنظیم تقویم‌ها ارائه داد که دقت و کارایی بیشتری نسبت به روش‌های قبلی داشتند.