سجده در برخی آیات قرآن تنها یک فرمان عبادی نیست؛ این آیات انسان را به تواضع در برابر خداوند و دوری از تکبر دعوت میکنند. اما چرا در برخی آیات، سجده واجب شده و ماجرای سجده همزمان مسلمانان و مشرکان هنگام تلاوت سوره نجم چه بوده است؟
تکبّر و استکبار، تنها یک خصلت ناپسند اخلاقی نیست، بلکه رذیلهای ویرانگر است که میتواند انسان را از پذیرش حق، کسب دانش، اصلاح خویش و حتی حفظ جایگاه اجتماعی محروم سازد. این خوی زشت، در ساحت فردی و اجتماعی، پیامدهایی چون کفر، انزوا، محرومیت از موفقیت و ... را به دنبال دارد.
نه برتریجویی و نه خودکمبینی؛ دوستی که خود را بزرگتر از دوستش میبیند، مدام تحقیر میکند و دوستی که خود را کوچکتر میبیند، مدام فداکاریِ افراطی میکند. هر دو، تواضع را نقض میکنند. تواضع واقعی آن است که بدانی تو و دوستت دو انسان با ارزشهای برابر هستید، هرچند تواناییها و نقشهایتان متفاوت باشد، پذیرش خطاهای هم؛ وقتی قدر خود را بدانی، میدانی که معصوم نیستی، پس در برابر خطای دوستت سختگیر نیستی و از او انتظار بینقصی نداری.
آیتالله خوشوقت در بیان توصیف رهبر شهید انقلاب میگفتند: حضرت آقا بسیار متواضع است.
امیرالمؤمنین امام علی علیهالسلام در کتاب «تحف العقول» میفرمایند: «خداوند متواضعان را دوست دارد.» این سخن کوتاه، اهمیت فروتنی و تواضع را به عنوان راهی برای جلب محبت الهی یادآوری میکند.
احترام چیزی است که با رفتار درست، صداقت و محبت جلب میشود. با تواضع، پایبندی به اصول و کمک به دیگران، نه تنها دلها را به دست میآورید، بلکه مسیر اخلاقی را هم به دیگران نشان میدهید.
علامه جعفری با بیان خاطراتی از دیدار با علامه طباطبایی، او را شخصیتی با روحی بزرگ، سادهزیست و صاحب ظرفیت شگرف در دریافت معارف الهی دانست و گفت: علامه طباطبایی با پانصد حاشیه عمیق بر اسفار، در حقیقت خود یک ملاصدرا بود.
یکی از اعضای دفتر امام خمینی(ره) در نجف اشرف روایت میکند که امام در سجده آخر نماز، ذکری آهسته میگفتند که شنیده نمیشد. پس از پرسش، امام دعایی عارفانه را آشکار کرد که حکایت از دلکَندن از دنیا و آمادگی برای مرگ داشت.
کانال شهید مطهری همزمان با میلاد حضرت مسیح(ع)، پستی با عنوان «عمل عجیب و غیرمنتظره حضرت مسیح(ع) برای آموزش تواضع به عالمان» منتشر کرده است.
امام موسی کاظم علیه السلام در روایتی به بیان ثمره باورنکردنی تواضع و فروتنی پرداخته اند.
مبلغ/ یکی از فلسفه های مهم این عبادات، در هم شکستن انگیزه های کبر و غرور است که سرچشمه تجاوز و ظلم می شود. ارکان و آداب نماز به طور کامل، انسان را به تواضع دعوت می کند.