تقابل سنت‌های کلامی اشاعره و معتزله تنها یک بحث انتزاعی تاریخی نیست؛ بلکه پرسشی بنیادین درباره سرچشمه عدالت و مرجعیت قانون است. این نوشتار بررسی می‌کند که چگونه بازخوانی این نزاع در جهان اسلام، می‌تواند دریچه‌ای برای گفت‌وگو میان مفاهیم سنتی «تکلیف» و «حق» با استانداردهای حقوق بشر فراهم کند.
رساله حقوق امام سجاد(ع) نشان می‌دهد که مفهوم «حق» در منظومه شیعی، فراتر از یک امتیاز فردی برای تقابل با قدرت، شبکه‌ای الهی و فراگیر از مسئولیت‌هاست؛ الگویی که در آن ادای حق خدا، نه نفی حقوق انسان، بلکه مبنای زایش تکالیف و پاسداشت کرامت بشر در برابر استبداد و فردگرایی افراطی است.