رابطه گناه و بلا در متون دینی، تنها بحثی درباره رفتارهای فردی نیست؛ این موضوع با مسئولیت اجتماعی و نحوه مواجهه انسان‌ها با ظلم و رنج دیگران نیز ارتباط دارد. در روایتی از امام سجاد(ع)، ترک یاری گرفتاران، حمایت نکردن از مظلومان و تضییع امر به معروف و نهی از منکر از عوامل نزول بلا دانسته شده است؛ آموزه‌ای که در تبیین آن باید میان نگاه دینی به حوادث و ضرورت شناخت علل طبیعی و علمی آنها تمایز قائل شد.
جهنم در آموزه‌های قرآن، سرانجام کسانی است که با انکار، گناه و دوری از خدا، خود را از رحمت الهی محروم کرده‌اند؛ اما آیا ورود به دوزخ برای همه به معنای عذاب ابدی است؟ آیات قرآن و روایات اهل‌بیت(ع) از گروهی سخن می‌گویند که با وجود گرفتار شدن در عذاب، به واسطه ایمان و شفاعت می‌توانند از آتش رهایی یابند؛ پرسشی که مرز میان «خلود در جهنم» و «امکان نجات» را روشن می‌کند.
همه لغزش‌ها ناگهان اتفاق نمی‌افتند؛ گاهی یک دلبستگی ساده، اگر از کنترل خارج شود، می‌تواند انسان را قدم‌به‌قدم از مسیر درست دور کند. در روایتی از امام صادق(ع)، شش دلبستگی به‌عنوان زمینه‌های مهم عصیان معرفی شده‌اند؛ دلبستگی‌هایی که در ظاهر بخشی از زندگی‌اند، اما افراط در آنها می‌تواند به غفلت از وظایف و ارتکاب گناه منجر شود.
رهبر شهید انقلاب در شرح وصیت پیامبر(ص) به امیرالمؤمنین(ع) «ورع» را به معنای پرهیز از گناه دانستند و آن را اساس مسیر معنوی انسان معرفی کردند.
محبتِ امیرالمؤمنین، رشته‌ی اتصالی است که حتی در اوجِ غفلت و لغزش، بنده‌ی گنه‌کار را از غرق شدن در «ولایتِ طاغوت» نجات می‌دهد و با ایجاد انقلابی درونی، او را به توبه و طلبِ طهارت وامی‌دارد.
بهترین عمل در ماه مبارک رمضان، اجتناب از محرمات الهی است؛ همان‌گونه که پیامبر اکرم(ص) در پاسخ امیرالمؤمنین(ع) فرمودند: «افضل الاعمال فی هذا الشهر الورع عن محارم الله».
آیا می‌دانید که گناه نوعی اعلام جنگ با خواسته‌های پروردگار و انبیاء الهی است، آیا می‌دانید گناه یعنی اجازه به دشمن سرسخت و قسم خورده انسان به حریم انسانیت است چون خداوند متعال در قرآن شیطان را به عنوان دشمن قسم خورده انسان معرفی نموده است.
شرح حدیثی برای فکر و فرهنگ برگزیده از درس‌های آیت الله آقا مجتبی تهرانی
مبلغ/ سید امین ورعی کارشناس دینی در تبیینی جالب به این موضوع پرداخته است که چرا خداوند در قرآن در مورد گناهانی مانند زنا و خوردن مال یتیم به جای اینکه صرفا به «نهی از انجام» بپردازد به «نهی از نزدیک شدن» پرداخته و تعبیر لاتقربوا را به کاربرده است. وی معتقد است که قرآن و روایات در مورد دروغ هم همین نگاه را دارد.
مبلغ/ با توجه به این همه آثار و برکات که پیشوایان دینی ما برای ماه رمضان برشمرده اند، بدون شک پس از پایان این ماه مبارک باید جهشی رو به جلو داشته باشیم و برکات و فیوضاتی که در این ماه برای خود اندوخته ایم حفظ کرده و حتی افزایش دهیم و حداقل تا سال آینده خود را بیمه کنیم.
مبلغ/ بهترین موقع برای محاسبه نفس، شب‌هاست که پیش از خواب، دست کم، چند دقیقه در رفتارمان تأمل کنیم و ببینیم آیا کارهایی که انجام داده ایم درست بوده است یا نه. اگر خطایی انجام داده ایم، به آن معترف باشیم و در صدد جبران آن برآییم.