تحلیل محتوای زیارت عاشورا شش محور اصلی را نشان میدهد: توحید، معاد، معرفی ولایت، معرفی دشمنان ولایت، تولا و تبرا. این محورها با هم الگویی کامل از سبک زندگی مومنانه را ترسیم میکنند که هدف نهایی آن رسیدن به حیات طیبه و مقام محمود توحیدی است.
استاد حوزه و پژوهشگر دینی گفت: زیارت عاشورا دارای سلسله سندهای مشخصی است که در آن برخی مضامین از جمله لعن افرادی چون یزید، شمر و بنیامیه بهصورت صریح بیان شده است که البته دلایلی دارد؛ این موضوع ریشه در معارف قرآنی دارد، چرا که در قرآن کریم علاوه بر دعوت به ایمان، مفاهیمی همچون برائت و لعن نیز مطرح شده است.
آیتالله بهجت (ره) در یبانات خود، از برخی اسرار عظیم و ملکوتی زیارت عاشورا پرده برمیداشت.
عاشورا یادآور این حقیقت است که رنجهای بزرگ میتوانند سرچشمه بیداریهای بزرگتر باشند، که انسانهای بزرگ را پرورش میدهند.
شرح زیارت عاشورا بر حق و جایگاه والای اهلبیت(ع) نزد خدا تأکید دارد. معرفت، محبت، اطاعت، زیارت و دینآموزی از مهمترین حقوق آنان بر گردن ماست. در این فراز، از خدا میخواهیم به برکت مصیبت امام حسین(ع)، رحمت، مغفرت و بهترین پاداش سوگواران را نصیبمان سازد.
بسیاری از ما در خواندن زیارت عاشورا گرفتار عادت اشتباه «به نیت صد مرتبه» شدهایم. اما با راهکارهای منعطفِ علما برای ختم زیارت عاشورا، میتوانیم بیشترین بهره را از این زیارتِ پربرکت ببریم.
تسهیلگری برای دشمنان اهلبیت(ع)، حتی اگر به بهانهای مادی و کوچک باشد، نوعی همسویی با آنان است. امروز نیز ما در میانهی نبرد سخت فرهنگی و سیاسی قرار داریم؛ نبردی که در آن بالهای سرخ و سبز مکتب شیعه (عاشورا و مهدویت) هدف اصلی حملات دشمنان است. باید بتوانیم در این طوفان، پیوند خود را با خط حق قطع نکنیم.
«ثارالله» به معنای خونی است که خداوند خود، ولیِّ خونخواهیِ آن است؛ نه اینکه خدا خون مادی دارد، بلکه خون امام حسین(ع) چنان ارزشمند است که انتقامِ آن را ذاتِ الهی بر عهده گرفته است.
پدر و مادرم فدایت...»؛ این جملهی آشنا در زیارت عاشورا، فقط یک شعار نیست؛ یعنی آمادگیِ جانفشانی در راهِ آرمانِ حسینی. اما خونخواهیِ حقیقیِ آن حضرت، جز در رکابِ امامِ منصورِ الهی، حضرت مهدی (عج)، معنا پیدا نمیکند.
لعن در زیارت عاشورا به معنای فحاشی نیست؛ بلکه طلب طرد شدن ستمگران از رحمت الهی است. این متن نشان میدهد که چگونه غصب خلافت از اهلبیت (ع)، نقطه آغازین تمام جنایات علیه آنان و محروم کردن امت از هدایت بود.
در فرهنگ اسلام، سلام نشانه آشتی، دوستی و خیرخواهی است؛ ازاینرو مسلم بن عقیل به ابنزیاد که فرمانروایی او را قبول نداشت سلام نداد، و امام حسین (ع) نیز تأکید فرمود: «السَّلامُ قَبْلَ الْکَلامِ»؛ سلام باید پیش از هر سخنی گفته شود.
حضرت آیت الله شهید سیدعلی خامنهای به استفتائی پیرامون «انجام مراسم عزاداری در ادارات» پاسخ گفتهاند.
زيارت عاشورا یکی از معروفترين و رايجترين زيارت نامههایی است كه در فرهنگ شیعه، جایگاه ویژه ای را به خود اختصاص داده است. این زیارت نامه، که از زبان پيشوايان دينی روایت شده است، در تمام ایام سال و به ویژه در روز عاشورا خوانده میشود و بر طبق روایات و سیره بزرگان دین، مداومت بر خواندن آن، آثار و بركات فراوانی دارد.
یکی از سوالات همیشگی کسانی که زیارت عاشورا را میخوانند این است که در فراز پایانی زیارت، منظور از افرادی که بی نام لعن شدهاند چه کسانی هستند.
آیتالله «سیدعبدالله فاطمینیا» گفت: در همه موفقیتهای خود این سفارش امام رضا(ع) را به کار ببندید و از خدا بخواهید که کارتان را کاملتر کند.
استاد حوزه علمیه قم گفت: رحمکردن به خود به معنای پرهیز از گناه، رحمکردن به دیگران به معنی مدارا با مخلوقات خدا، اصلاح بین دو نفر و ارتباط با قرآن باعث میشود، رحمت الهی شامل حال انسان شود.
یاد یاران باوفای امام، دعوتی برای اخلاص، فداکاری و همراهی با امام زمان در عصر غیبت است.
«علیک منی جمیعا سلام الله» یعنی تمام سلامهای من، از دل و زبان، تقدیم به امام حسین علیهالسلام است. این جمله بیانگر خالصانهترین محبتها و عمیقترین ارتباط قلبی با امام است.
«ثار الله» تعبیر بسیار مقدسی است که خون امام حسین (ع) را از خونهای عادی متمایز میکند. به تعبیر رهبر معظم انقلاب، این عبارت به معنی «کسی است که خونبهای او خداست».
سلام بر حسین(ع) یعنی سلام بر عملش، سلام بر بصیرتش و سلام بر راهی که انتخاب کرد.
نویسنده کتاب «زیارت عاشورا در نگاهی دیگر» با اشاره به اهمیت و جایگاه زیارت عاشورا در معارف اعتقادی شیعه گفت: در زیارت عاشورا ما از فجایع کربلا چیزی نمیشنویم و از مقتلها چیزی نمیبنیم چرا که مسئله اصلی در زیارت عاشورا چگونه دیدن است، اینکه پشت حوادث و فجایع کربلا گوهر نابی را ببینیم که افق نگاه معصوم(ع) در زیارت عاشورا قصد نشان دادن آن را دارد.
معنای «و علی الارواح التی حلّت بفنائک» این است: و [سلام] بر روحهایی که در آستانه تو فرو آمدند.البته این عبارت، کنایهای از فدا شدن شهیدان کربلا در پیشگاه با عظمت سرور و سالار شهیدان بوده و بیانگر تسلیم بودن آن شهیدان والا مقام در برابر خواست و اراده امام و مولای خود است.
انسانهای سالک صادق کوی حق تعالی از زمره کسانی اند که تقرب به اباعبدالله (ع) و دوری جستن از دشمنان آن امام که دشمن اسلام ناب هستند را بصورت ترکیبی در شخصیت خود جمع کرده اند.
عضو هیئت علمی دانشگاه مفید گفت: پیام های جاودانهٔ امام حسین (ع) هرچند در بستر وقایع مذهبی شکل گرفت، اما الزاماً در قالب جریانهای مذهبی محدود نمیشود. این پیامها خطاب به انسانیت است و شامل مسلمانان (فراتر از جریان شیعه) میشود.
موضوع لعن در زیارت عاشورا و دیگر مناسک مذهبی همواره مورد بحث و بررسی قرار گرفته است. برخی آن را به عنوان ابراز نفرت از ظلم و ستم میدانند، در حالی که دیگران به جنبههای روانشناختی و انرژی منفی آن اشاره میکنند. این گفتگو به واکاوی این موضوع در مورد لعن و جایگاه آن در آموزههای دینی میپردازد.
در روایتی شگفتانگیز از مرحوم میرزای شیرازی، نجات مردم سامرا از وبای مرگبار با توصیه به خواندن زیارت عاشورا رقم خورد. این حکمت الهی نهتنها شیعیان، بلکه دیگران را نیز از بلای خانمانسوز نجات داد و تا امروز، زیارت عاشورا به عنوان ذخیرهای معنوی برای رفع مشکلات و حاجتها شناخته میشود.
تلاوت زیارت عاشورا با نوای حاج میثم مطیعی را میشنوید.
یک کارشناس علوم قرآنی گفت: روزه در ماه محرم ثواب فراوانی دارد، در روایتی از «پیامبر (ص)» نقلشده است که روزه در روز سوم ماه محرم باعث استجابت دعا میشود.
در این داستان، تجربه معنوی حضرت آیتالله العظمی بهجت (حفظه الله) در وادی السلام ذکر شده است که در حین مشاهده یک پیرمرد نورانی که زیارت عاشورا میخواند، به حالتی کشفگونه دست مییابد و حرم امام حسین (ع) و زائران را میبیند، که این نشاندهنده عمق ارتباط معنوی با اهل بیت (ع) است.
مرحوم دکتر شیخ محمدهادی امینی فرزند علامه امینی روایتی از مرحوم پدرشان در خصوص خواندن زیارت عاشورا مینویسد.