قرضالحسنه در فقه شیعه تنها به معنای کمک مالی بدون سود نیست؛ برای این کار شرایط و آدابی تعیین شده است؛ از حرمت شرط سود و ربا گرفته تا حفظ آبروی قرضگیرنده، مهلت دادن به بدهکار ناتوان و حتی ثواب بخشیدن بدهی.
وقتی از امام صادق(ع) درباره «خُلق عظیم» پیامبر اکرم(ص) سؤال شد، ایشان در پاسخی کوتاه فرمودند: «هُوَ الْقُرْآنُ»؛ یعنی «خُلق عظیم» همان قرآن است.
قرار نیست یک مرد برای اثبات مردانگیاش، زحمات زنی را که در روزهای سخت کنارش ایستاده، پشت پرده پنهان کند. از سرمایه و همراهی حضرت خدیجه(س) تا حمایتهای خاموش همسران امروز، یک حقیقت روشن است: اعتراف به نقش همسر در موفقیت، نشانه ضعف نیست؛ نشانه بزرگواری، وفاداری و قدردانی است.
نماز میخوانیم، دعا میکنیم، قرآن میخوانیم و از خدا سخن میگوییم؛ اما گاهی هنوز گرفتار اضطراب، ترس از آینده و حسرت گذشتهایم. چرا دینداری همیشه به آرامش نمیرسد؟ شاید مسئله کمبود عبادت نباشد؛ شاید خدا را عبادت میکنیم، اما هنوز نتیجه زندگی را به او نمیسپاریم. آرامش در منطق قرآن و سیره پیامبر(ص)، به معنای زندگی بدون مشکل نیست؛ یعنی در میان طوفانهای زندگی، تکیهگاهی داشته باشیم که دل را از فروپاشی نجات دهد.
حضرت آیت الله سبحانی تصریح کردند: قرآن مجید نیز در آیه «وَ لَوْ کُنْتَ فَظّاً غَلِیظَ الْقَلْبِ لَانْفَضُّوا مِنْ حَوْلِکَ» به این اصل اشاره میکند که اگر تندخو و سختدل بودی، مردم از اطرافت پراکنده میشدند. بنابراین، نفوذ اجتماعی در سایه همین آداب معاشرت به دست میآید.
«ایثار» از بالاترین آموزههای اخلاقی در فرهنگ دینی است. بر اساس آموزههای دینی، ایثار اوج فضیلت، نشانه ایمان و کاملترین شکل جوانمردی است.
در ذهنیت عموم جامعه، احکام پنجگانۀ شرعی (واجب، حرام، مستحب، مکروه، مباح) یک سلسله مراتب خطی و ساده دارند. حرام در قعر جدول و مکروه یک پله بالاتر از آن قرار دارد و گویی فاصلهای عظیم میان این دوست. گناه، گناه است و عقاب دارد؛ مکروه، صرفاً یک «ترک اولی» است و عقابی بر آن مترتب نیست.
در روزگاری که یتیم را خوار میشمردند، پیامبر اکرم (ص) با یک آغوش پدرانه، جایگاه پسر یتیم مدینه را نزد همه کودکان تغییر داد.
اسلام در عصری ظهور کرد که بردگی و نژادپرستی جزو بنیادهای جوامع بشری بود و با رویکردی فرهنگی و انسانی، مبارزه با این سنت دیرینه را آغاز کرد. قرآن و سنت پیامبر (ص) بارها آزادی بردگان و نفی نژادپرستی را تأکید کردهاند.
سیره پیامبر(ص) نشان میدهد که سازگاری صرفاً به معنای تحمل تفاوتها نیست، بلکه نوعی مهارت زیستی و فضیلت اخلاقی است که به زوجین امکان میدهد تا با وجود تمایزات فردی، به یک وحدت وجودی برسند.