فقه اسلامی
نامهای ۶۰ ساله که راز آبادانی مسجد جمکران را فاش میکند
نامهای مربوط به سال ۱۳۴۵ نشان میدهد آیتالله مرعشی نجفی(ره) برای تعمیر و توسعه مسجد جمکران، از ظرفیت منبر مرحوم محمدتقی فلسفی و مشارکت مالی مردم بهره گرفت؛ سندی که گوشهای کمتر دیدهشده از تاریخ آبادانی این مکان مقدس را روایت میکند.
آیا حذف ربا به معنای تحقق بانکداری اسلامی است؟ تفاوتی مهم که باید بدانیم
بانکداری اسلامی تنها به حذف ربا از معاملات بانکی خلاصه نمیشود؛ این نظام مالی، عدالت اقتصادی، شفافیت، اخلاق در معاملات، مشارکت در سود و زیان و پرهیز از فعالیتهای نامشروع را نیز دنبال میکند. اما «بانکداری بدون ربا» دقیقاً چه تفاوتی با بانکداری اسلامی دارد و تجربه ایران در اجرای این الگو چه چالشهایی را نشان میدهد؟
امام صادق(ع) چه میراث مکتوبی برای مسلمانان به جا گذاشت؟
میراث علمی امام صادق(ع) تنها به روایات نقلشده از آن حضرت محدود نمیشود؛ از آثار منسوب به امام و املاهای ایشان برای شاگردان تا هزاران کتابی که اصحاب و دانشآموختگان مکتب جعفری تدوین کردند، گنجینهای شکل گرفته که قرنهاست موضوع پژوهش و بازخوانی قرار دارد.
مهریه؛ حق مالی زن است، نه موضوعی برای مداخله دولت
مهریه کم، توصیهای برای آسان شدن ازدواج است؛ اما آیا این توصیه میتواند بهانهای برای محدود کردن حق مالی زن باشد؟ یک بحث فقهی و حقوقی مهم، مرز میان «مهریه آسان» و «سلب حق زن» را بررسی میکند.
راز ماندگاری یک سنت هزارساله؛وقف چگونه تمدن اسلامی را ساخت؟
وقف را نمیتوان صرفاً یک کار خیر یا انفاقی مقطعی دانست؛ این سنت، سازوکاری هدفمند برای تبدیل داراییهای شخصی به سرمایههایی ماندگار در خدمت جامعه است.
پول قرض میدهید؟ این شرط میتواند قرض شما را ربوی کند
قرضالحسنه در فقه شیعه تنها به معنای کمک مالی بدون سود نیست؛ برای این کار شرایط و آدابی تعیین شده است؛ از حرمت شرط سود و ربا گرفته تا حفظ آبروی قرضگیرنده، مهلت دادن به بدهکار ناتوان و حتی ثواب بخشیدن بدهی.
رد مظالم؛ راهکار جبران حقالناس
کارشناس دینی گفت: بسیاری از افراد در طول زندگی خود ممکن است حقالناسی بر ذمه داشته باشند؛ اما شرایطی پیش میآید که فرد، صاحب حق را نمیشناسد، به او دسترسی ندارد و یا در صورت شناخت، تلاش برای حلالیتطلبی مستقیم، موجب ایجاد مفسده یا آشوب میشود. در چنین مواردی، حکم شرعی این است که فرد باید از طریق «رد مظالم»، دین خود را ادا کند.
بررسیِ دیدگاههای فقهی در «نماز و مراعات حقوق دیگران»
مجموعه گردآوری شده «نماز و مراعات حقوق دیگران»، ضمن واکاویِ پیوند میان «عبودیت» و «حقالناس»، نشان میدهد که نماز نهتنها مانعِ ادای حقوق مردم نیست، بلکه بستری برای تحققِ عملی آن است.
وقف؛ سرمایهای ماندگار برای تولید، اشتغال و تحقق عدالت اقتصادی
پژوهشگر بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی با تأکید بر ظرفیتهای گسترده وقف در زمینه اقتصادی گفت: وقف یکی از مترقیترین نهادهای فقهی و حقوقی اسلام است که میتواند با هدایت صحیح درآمدهای موقوفات به سمت تولید، اشتغالزایی و حمایت از اقشار کمبرخوردار، زمینهساز تحقق عدالت اقتصادی در جامعه باشد.
احکام شرعی | استعمال طلا برای مرد
حضرت آیت الله شهید سیدعلی خامنهای به استفتائی پیرامون «استعمال طلا برای مرد» پاسخ گفتهاند.
احکام اربعین | اموال پیدا شده در مسیر پیادهروی اربعین
اگر در مسیر زیارت یا موکب، پول یا وسایلی پیدا شود و یافتن صاحب آن ممکن نباشد، در حکم «مجهولالمالک» است. چنین اموالی فقط با رعایت احکام شرعی و برای فقیر شیعه قابل مصرف است و هزینهکرد مستقیم آنها در موکب جایز نیست.
حکم شرعی بازی تخته نرد از دیدگاه فقهای شیعه
بازی تخته نرد طبق نظر اکثر مراجع تقلید شیعه و فقهای اهل سنت حرام است و از مصادیق قمار محسوب میشود.
احکام شرعی | وسائل پیدا شده در مدرسه
حضرت آیت الله شهید سیدعلی خامنهای به استفتائی پیرامون «وسائل پیدا شده در مدرسه» پاسخ گفتهاند.
آیا فسخ نذر پس از خواندن صیغه نذر، امکان پذیر است؟
نذر به عنوان یکی از اعمال عبادی و تعهدات شرعی در فقه اسلامی جایگاه ویژه ای دارد. بسیاری از افراد در شرایط مختلف زندگی، برای رسیدن به اهداف مادی یا معنوی، نذر می کنند و با خواندن صیغه، خود را ملزم به انجام عملی خاص می نمایند.
تلاقی اهداف خمس و مالیات در«رفاه عمومی»/چالش پرداخت مضاعف مؤدیان متدین
تلاقی اهداف خمس و مالیات در نقطه«رفاه عمومی و فقرزدایی» نشان میدهد که سیستم مالی اسلام و سیستم مالی مدرن به رغم تفاوت در خاستگاه ایدئولوژیک، در پی پاسخگویی به چالشهای اقتصادی مشابهی هستند.
«امانت سپردن میت» در فقه شیعه چه جایگاهی دارد؟
امانت سپردن میت یا دفن موقت، روشی مسبوق به سابقه در سنت شیعه است که در شرایطی مانند تحقق وصیت متوفی برای دفن در اماکن مقدس یا فراهم شدن مقدمات تشییع عمومی به کار گرفته میشود؛ تدبیری که با هدف حفظ حرمت میت و بدون نبش قبر انجام میگیرد و در تاریخ شیعه نیز نمونههای متعددی داشته است.
وکیلِ من| چگونه بدون ربا از پول خود سود دریافت کنیم؟
اگر پولی را به دیگری قرض دهید و شرط سود ماهیانه کنید، این کار طبق نظر بسیاری از مراجع تقلید و قوانین شرعی ربا محسوب شده و حرام است.
احکام شرعی | تأثیر عدم پرداخت اجاره در صحت نماز
حضرت آیت الله شهید سیدعلی خامنهای به استفتائی پیرامون «تأثیر عدم پرداخت اجاره در صحت نماز» پاسخ گفتهاند.
رویکردی اجتهادی بر جایگاه مردم در حکمرانی از منظر فقه شیعه
کتاب «فقه، مردم و حکمرانی» نوشته «منصور میراحمدی» با رویکردی اجتهادی، جایگاه مردم در حکمرانی را از منظر فقه شیعه بررسی میکند.
آیا قربانی کردن با مهربانی با حیوانات ناسازگار است؟ تبیین مرزهای آیین و اخلاق
بررسی آموزههای فقهی نشان میدهد که قربانی کردن نه یک عمل خشونتآمیز، بلکه آیینی قدسی با رعایت دقیقترین اصول اخلاقی و انسانی در قبال حیوانات برای تامین نیاز محرومان است.
ضرورت حضور متخصصان متعهد در عرصههای حساسی مانند پزشکی زنان و زیبایی
در ساختارِ اجتماعیِ اسلام، رفعِ نیازهایِ عمومیِ جامعه، فراتر از یک انتخابِ شخصی، در زمرهیِ تکالیفِ الهی قرار میگیرد. تصدیِ مشاغلِ تخصصیِ جنسیتی، نه تنها یک حرفه، بلکه کوششی برایِ حفظِ کرامتِ انسانی و رعایتِ حریمهایِ شرعی در مسیرِ خدمت به خلق است.
احکام اذان گفتن در گوش نوزاد و بهترین زمان آن
از جمله امور استحبابی در اوّلین لحظات تولّد، گفتن اذان در گوش راست و اقامه در گوش چپ نوزاد است.
دامی به نام فریب معنوی: چگونه باید خرافات را از سنت اصیل اسلامی تشخیص داد؟
در اسلام برنامه کامل زندگی بشر از احادیث و کتب فقهی به دست میآید؛ یکی از آداب اسلامی مربوط به نوزاد، غسل دادن اوست که در فقه شیعه بر ولیّ نوزاد مستحب موکد است و وقت آن هنگام ولادت تا یک یا دو روز پس از آن میباشد، نه روز دهم و نه روز چهلم؛ بنابراین انداختن چهل کلید در کاسه غسل و امثال آن خرافه است؛ بلکه آداب صحیح اسلامی برای نوزاد شامل عقیقه، تحنیک با آب فرات و تربت کربلا، تراشیدن موی سر و انتخاب نام نیکو میشود.
خواندن نماز آیات چه زمان واجب میشود؟
در نماز آیات برای هر حادثه غیرعادی آسمانی، ترس شرط نیست و لازم نیست مردم ترسیده باشند؛ به محض وقوع و احساس آن نماز آیات واجب میشود.
حکم فقه درباره حمله به کشورهای مسلمان میزبان پایگاههای دشمن چیست؟
نشست علمی «بررسی فقهی حکم حمله به کشورهای مسلمان میزبان پایگاههای دشمن» با حضور کارشناسان برگزار میشود.
ایجاد تعادل اجتماعی یکی از اهداف وجوب زکات است
یک پژوهشگر دینی گفت: قطعاً از بین بردن فقر و ایجاد تعادل اجتماعی از اهداف اصلی پرداخت زکات هستند و برای پرداختکننده آن نیز سبب رشد ایجاد رشد روحی و معنوی میشود.
فقه عزت، فقیه غرور و غیرت ملی-دینی
رهبر شهید و کبیر انقلاب اسلامی به عنوان یک فقیه و مجتهد، نقش مهمی در اعتلا و تقویت هویت ملی و دینی ایرانیان داشتهاند.
رهبر در بزنگاهها نسبت میان آرمان و واقعیت متغیر زمانه را مشخص میکند
رهبر باید در حوزههای فقه سیاسی، فقه اقتصاد، فقه روابط بینالملل و فقه جزا صاحبنظر باشد تا بتواند در بزنگاههای تاریخی، نسبت میان آرمانهای دینی و واقعیتهای متغیر زمانه را درک کند.
احکام اسماء متبرکه؛ از سوزاندن و بازیافت تا لمس بدون وضو
رعایت حرمت نام خداوند، آیات قرآن و اسامی انبیا و اهلبیت(ع) از مهمترین جلوههای تعظیم شعائر الهی در فقه اسلامی است. با گسترش چاپ، بازیافت کاغذ، تولید زیورآلات مذهبی و کاربردهای نوین رسانهای، پرسشهای متعددی درباره چگونگی نگهداری، امحا و لمس اسماء متبرکه مطرح میشود.
احکام گریه در نماز / آیا نماز را باطل می کند؟
یکی از نکات کلیدی در مورد گریه در نماز این است که فرد باید مراقب باشد که گریه اش موجب اختلال در خواندن نماز نشود. اگر گریه به حدی باشد که فرد نتواند نماز را به درستی بخواند یا از حالت خشوع و تمرکز خارج شود، بهتر است که در این حالت گریه متوقف شود.
