در روزگاری که زیست انسانی با داده، شبکه و الگوریتم گره خورده است، تقلیل مسئله اینترنت به یک ابزار فنی ناکارآمد خواهد بود؛ بازخوانی منظومه اخلاقی رساله حقوق امام سجاد (ع) نشان میدهد اگرچه این متن کهن در پی تأسیس حقوق مدرن سایبری نبوده، اما منطق بنیادین آن در پیوند میان «حق، ابزار، قدرت و مسئولیت» میتواند مبنایی بومی و عمیق برای بازتعریف حدود حکمرانی، صیانت از حریم خصوصی و مهار دستاندازی به حقوق بنیادین شهروندان در زیستبوم دیجیتال ایران فراهم کند.