یک مسجد تاریخی متعلق به قرن اول هجری در جریان تازهترین کاوشهای باستانشناسی عربستان کشف شد؛ بنایی سنگی که در کنار اتاقهای مرتبط، حوضچهها و مجموعهای از ابزارها و ظروف باستانی، تصویری تازه از زندگی ساکنان منطقه در سدههای نخستین اسلام ارائه میدهد.
در غرب قزاقستان، مسجد زیرزمینی شاکپکآتا با معماری منحصربهفرد و کتیبههای تاریخی، یکی از شگفتانگیزترین میراث مذهبی و فرهنگی منطقه مانگیستائو به شمار میرود.
در میان باغهای باشکوه کاخ شفِتسینگن در ایالت بادن-وورتمبرگ آلمان، بنایی با گنبدی بزرگ و منارههایی بلند بیش از دو قرن است که نگاه هر بازدیدکنندهای را به خود جلب میکند. «مسجد شفِتسینگن» اگرچه در ظاهر یک مسجد است، اما در اصل نه برای اقامه نماز، بلکه بهعنوان نمادی از هنر، مدارا و گفتوگوی فرهنگی در عصر روشنگری اروپا ساخته شد؛ بنایی که امروز یکی از منحصربهفردترین آثار معماری قاره اروپا به شمار میرود.
یکی از بناهای تاریخی و قدیمی محله اودلاجان مسجدکاظمیه است. بنای اولیه این مسجد در قبل یک کاروانسرا بود که بعدها تخریب و به جایش مسجد ساخته شد.
مسجد خیف، یکی از مساجد تاریخی و مهم در منا است. این مسجد تنها در ایام وقوف حاجیان در منا باز است و در طول سال بسته است و این مکان شاهد خطبه مهم رسول خدا(ص) در حجه الوداع بوده است.
مساجد سبعه در شهر مدینه منوره از مساجد مشهور تاریخی است که در زائران در سفر به حج از آن بازدید میکنند.
مسجد آشاقی گوهرآغا (مسجد گوهر آغای پایینی)، یکی از مهمترین نمادهای مذهبی و معماری شوشا، نخستین مسجدی است که با کمک مالی گوهرآغا، دختر ابراهیمخان، در قرن نوزدهم ساخته شد. این مسجد که در تاریخ شوشا جایگاهی ویژه دارد، در دوران اشغال دچار تخریب شد اما پس از آزادسازی شهر مرمت و احیا شده است.
مسجد امیر عبدالقادر، دومین مسجد بزرگ در شهر قسطنطنیه الجزایر است که دارای معماری منحصر بفردی است و نام این مسجد برگرفته از نام یکی از قهرمانان ملی الجزایر است که در سال ۱۸۴۳ میلادی رهبری جنگ ضد اشغالگران فرانسوی را برعهده داشت.
الجزایر همچون دیگر سرزمینهای اسلامی سرشار از مساجدی است که از شرق تا غرب و از شمال تا جنوب گستردهاند، اما برخی از این مساجد به دلیل جایگاه تاریخی و معماری منحصربهفرد خود، فراتر از یک عبادتگاه صرف، به نماد هویت و تمدن اسلامی این سرزمین بدل شدهاند.
هر قدم در حیاط و شبستان مسجد وکیل، صدای تاریخ را زمزمه میکند؛ صدایی که حالا با پروژه مرمت و ساماندهی بنا، برای نسلهای آینده هم شنیدنی خواهد بود.
در قلب شهر باستانی شنقیط در تانزانیا، مسجدی کهن با منارهای باشکوه قامت افراشته است؛ بنایی که نهتنها جلوهای از معماری بومی و اصالت دینی است، بلکه یکی از میراثهای جهانی ثبتشده توسط یونسکو نیز بهشمار میرود؛ مسجدی که قرنهاست مهد علم و عبادت در سرزمین شنقیط است.
مسجد «حاجی عمر آقا» یکی از مساجد شهرستان آجیپایام در استان دنیزلی ترکیه با قدمت ۲۱۷ سال است که دیوارهای آن با تصاویر گل رز، لاله، گل میخک، انگور، گلابی، سیب، انار و هندوانه مزین شده است.
مسجد «سید هاشم» در محله الدرج غزه، یکی از قدیمیترین مساجد تاریخی در غزه است که از اهمیت تاریخی بالایی برخوردار است.