تاریخ، زندگینامه رهبران را در لحظه درگذشت آنها نمینویسد؛ بلکه اغلب پس از فقدان ایشان، شروع به نوشتن پیچیدهترین فصل زندگی آنها میکند. بنابراین، هنگامی که ملتها در آستانه درگذشت رهبران بزرگ قرار میگیرند، صرفاً با افراد وداع نمیکنند، بلکه ضمیر خود را بررسی، مسیر خود را دوباره ارزیابی و افقهای آینده خود را ترسیم میکنند.
در فرهنگ اسلامی، شهادت فقط یک پایان تراژیک نیست؛ بسیاری از مجاهدان آن را ادامه طبیعی مسیری میدانند که سالها با مبارزه، مسئولیت و خطر همراه بوده است. در روزهایی که بار دیگر سخن از آرزوی دیرین شهادت در زندگی رهبران مقاومت و شخصیتهایی مانند آیت الله خامنه ای مطرح میشود، این پرسش قدیمی دوباره زنده شده است: آیا شهادت یک حادثه است یا یک انتخاب؟