مصیبت‌های زندگی تنها حوادث تلخ نیستند؛ روایات نشان می‌دهند آنها درمان‌گر پنهان گناهانند. امام علی(ع) هشدار می‌دهند برخی مشکلات، زمینه‌ساز پاک‌شدن از گناهان قبل از ملاقات با خداست.
یک کلمه می‌تواند دل‌ها را بشکند، یک سخن می‌تواند ایمان را فرسوده کند. قرآن و اهل‌بیت(ع) ما را از خطرات خاموش زبان آگاه کرده‌اند؛ از غیبت و تهمت گرفته تا دروغ و ناسزاگویی. این گزارش، راهکارهایی برای محافظت از زبان و حفظ ایمان در برابر این آفات ارائه می‌دهد.
خداوند همه اعمال انسان را می‌بیند، چه آشکار و چه پنهان، و فردا خود قاضی خواهد بود؛ این آگاهی باید انسان را به رعایت وظایف و پرهیز از گناه ترغیب کند، زیرا معصیت هم زندگی دنیوی و هم آخرت را خراب می‌کند و ترس از دید خدا، راه پیشگیری از خطا و فساد است.
آیه «وَإِنْ تُبْدُوا مَا فِی أَنْفُسِکُمْ أَوْ تُخْفُوهُ یُحَاسِبْکُمْ» بیانگر محاسبه نیت‌هاست، اما تنها دو گناه باطنی واقعی محسوب می‌شوند: تکبر و سوءظن. دیگر افکار درونی مانند حسد یا آرزوهای منفی تا وقتی عملی نشوند، گناه نیستند و زمینه‌ساز گناه‌اند، نه خود گناه.
خطورات و تصورات ذهنی ممکن است زمینه‌ی گناه را فراهم کنند. ذهن با تکرار این افکار آماده‌ی عمل می‌شود، بنابراین لازم است از همان مرحله‌ی تصورات استغفار کرد تا دل و ذهن پاک بماند و آماده‌ی انجام اعمال صالح گردد.
غیبت، گناهی است که به آسانی بر زبان جاری می‌شود اما آثار سنگینی در دنیا و آخرت دارد. چهار گام اساسی می‌تواند ما را از حق‌الناس زبان رها کند.
گناهی که حتی پیامبر اگر هفتاد بار برای آن دعا کند بخشیده نمی‌شود، تحقیر و خوار کردن دیگران است. همان‌گونه که حضرت زینب (سلام‌الله‌علیها) فرمودند «شام از کربلا بدتر بود»؛ یعنی خون ریخته شد، اما تحقیر و خوار کردن روح و کرامت انسان‌ها، گناهی است که بخشایش آن دشوار است.
یکی از نعمت های الهی در مسیر هدایت انسان، عذاب وجدان است؛ اما گاهی عذاب وجدان، تبدیل به امری نامطلوب و نوعی بیماری روانی در انسان می شود.
مرحوم حاج‌آقا مجتبی‌تهرانی با اشاره به حدیثی از پیغمبر اکرم(ص) فرمود: خداوند ابا دارد توبه کسی که سوءخلق دارد را بپذیرد.
باید به گونه ای همسر انتخاب كرد كه با یكدیگر همشأن و متناسب و به اصطلاح كُفْو باشند و به زبان ساده تر با یكدیگر جور درآیند اگر این شرط تأمین شود و این هماهنگی و تناسب تحقیق یابد، مشكلات قابل حل است.
علامه مجلسی درباره حسد، تحلیلی روان‌کاوی دارد، نتیجه حرف این بزرگوار به اینجا می‌رسد که حسود با پروردگار عالم دعوا و چون‌وچرا دارد، چرا نعمت به اینها دادی؟ و ایشان می‌فرماید: این برخورد با پروردگار کفر است، واقعاً کفر است.
فساد و گناه با وجود قرآن و علما همچنان گسترده است، زیرا مشکل در نبود عمل به دستورات الهی است. قرآن و احکام خدا برای هدایت و مصونیت از وسوسه‌های شیطان نازل شده‌اند، اما بیشتر مردم فقط می‌خوانند و اطاعت نمی‌کنند. تا زمانی که عمل به واجبات و ترک محرمات محقق نشود، آثار مثبت دین مانند رفع ظلم و گناه در جامعه ظاهر نخواهد شد.
یأس و ناامیدی از رحمت خدا بزرگترین گناه است. گناه انسان به دو دسته کبیره و صغیره تقسیم می‌شود و یأس، بزرگترین گناه کبیره است که مانع بهره‌مندی از عنایت خدا می‌شود. روایت‌ها نشان می‌دهند حتی کسی که گناهی عظیم مرتکب شده، اگر از رحمت الهی ناامید نشود، امید به آمرزش دارد و خطرناک‌ترین سقوط، همان ناامیدی است.
سحر، جادو و طلسم از گناهان بزرگ است. دعانویسی و سحر و طلسمی که امروزه از سوی دعانویسان ترویج می‌شود بیشتر کلاه‌برداری و روشی برای درآمد و فریب مردم است.
حجت‌الاسلام مهدی محرمی در پژوهشی تحلیلی به بررسی دقیق معنای عبارت قرآنی-روایی «غفر ما تقدم و ما تأخر» پرداخته است. این مطالعه با تمرکز بر متون حدیثی، به ویژه زیارت امام حسین (ع)، دو تفسیر اصلی این عبارت را بررسی کرده و نشان می‌دهد که مغفرت شامل گناهان گذشته و نزدیک می‌شود، نه گناهان آینده.
از بعضی از علما شنیده شده که روایت داریم اگر کسی به حج مشرّف شود، بعد از برگشتن از مکه، خداوند متعال برای آن حاج، تا چهار ماه، گناه ـ هرچه باشد ـ نمی نویسد.
با توجه به آیات و روایات، همه اعمال انسان، ثبت شده و در قیامت آشکار می‌شود؛ اما برای مؤمنانی که توبه کنند و عمل صالح انجام دهند، خداوند گناهانشان را می‌پوشاند.
همان‌گونه که غیبت‌کننده در یک لحظه، آبرویى را که مؤمن سالها به دست آمده مى‌‌ریزد، خداوند هم عباداتى را که او سالها بدست آورده از بین مى‌‌برد. بنابراین محو عبادات چندساله یک کیفر عادلانه است.
همسر امام خمینی از زندگی ۶۲ ساله‌اش با ایشان یاد کرده و گفت که در این مدت هرگز غیبت نکرده و حتی هنگام انتقاد از کارگری که بهبود یافته بود، امام از شنیدن غیبت پرهیز کرده‌اند.
مرحوم حضرت آیت الله صافی گلپایگانی در باب «نوشته نشدن گناه تا چهار ماه برای کسی که از سفر حج برگشته است»، گفتند: این مضمون روایت در احادیث شریفه وارد شده است؛ ولی در بعضی احادیث به عدم اتیان کبیره و در بعضی دیگر به عدم اتیان موجبه مقید شده است.
فکر گناه است که انسان را به گناه می‌کشاند، اگر کسی توبه کند و بگوید من دیگر گناه نمی‌کنم، روزنه‌ای را باز گذاشته که شیطان سراغش بیاید فکر گناه است که انسان را به گناه می‌کشاند.
بر اساس روایات اهل بیت(ع)، توبه نصوح، آثار گناهان را از بین می برد و گنهکار را مانند کسی می‌کند که گویا گناهی مرتکب نشده است.
آیت الله تهرانی درباره فشار قبر و عذاب برزخ می گوید: مؤمنانی که از دنیا بدون توبه فارغ می‌شوند، در برزخ به دلیل گناهانشان مجازات خواهند دید، اما این عذاب به‌عنوان فرصتی برای پاکسازی روح قبل از روز قیامت تلقی می‌شود.
خداوند تعداد نفس‌های ما را می‌داند و ما با هر نفسی یک قدم به مرگ نزدیک‌تر می‌شویم، اما هنوز در غفلت به سر می‌بریم و کفران نعمت می‌کنیم.
دوست داشتن یک امر قلبی است و گاهی خارج از اختیار انسان است، صرف دوست داشتن کسی از نظر شرع حرام نیست و گناه حساب نمی‌شود، مگر آن که دوست داشتن کسی انسان را به حرام بکشاند.
حسد، تمنای زوال نعمت از غیر است اما غبطه آرزوی داشتن نعمتی است که فرد دیگری هم متنعم به آن است، اما به هیچ عنوان نمی خواهیم که آن نعمت از وی گرفته شود.
آیت الله سیستانی به استفتائی درباره خودکشی کردن پاسخ گفتند.
امام محمد باقر علیه السلام در روایتی بدی شراب و دروغ را بیان کرده اند.
حجت الاسلام والمسلمین رفیعی، در یکی از سخنرانی های خود خطاب به جوانان، اشاره هایی به گناه هان چشم و گوش کرده است. قطعه ای برگزیده از این سخنان را در پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، می شنوید: https://www.aparat.com/v/kcu4x9v