به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، چگونه میتوان بدون تکرار هزارانباره ذکر، روح را تقویت کرد و حضور قلب بیشتری در یاد خدا داشت؟ آیتالله سید عبدالکریم کشمیری (ره)، عارف نامآشنای معاصر، در رهنمودی قابل تأمل، از شیوهای سخن گفتهاند که در آن زبان خاموش است، اما قلب پیوسته به یاد خدا مشغول میماند. ایشان با تأکید بر اثرگذاری بیشتر ذکر قلبی به دلیل مراقبه و توجه عمیقتر، اذکاری مانند «هو الحیّ» و «الله» را برای تقویت روح و قلب معرفی کردهاند.
بنابر روایت حوزه،نقلهای منتشرشده از این عارف وارسته، زمانی که از ایشان پرسیدند چرا برخلاف دوران جوانی، دیگر ذکرهای طولانی و با شمارش زیاد نمیگویند، پاسخ دادند که همچنان بیشتر مشغول ذکر هستند، اما اذکارشان دیگر حروف شفاهی ندارد و قلبشان به یاد خدا مشغول است.
برتری ذکر قلبی به دلیل مراقبه بیشتر
از آیتالله کشمیری درباره برتری ذکر قلبی بر ذکر لفظی سؤال شد. ایشان در پاسخ فرمودند: «ذکر قلبی مراقبه آن از ذکر لفظی بیشتر است، لذا اثرش هم بیشتر است.»
این بیان نشان میدهد که در نگاه ایشان، صرف تکرار کلمات کافی نیست؛ بلکه میزان توجه و حضور قلب در هنگام ذکر، نقش مهمی در اثرگذاری معنوی آن دارد.
توصیه آیتالله کشمیری به ذکر «هو الحیّ» برای تقویت روح
در ادامه، درباره تعداد اذکار قلبی و شیوه انجام آنها سؤال شد. ایشان توضیح دادند که برخی اذکار قلبی عدد مشخص دارند، اما بهتر است بسیاری از آنها بر اساس مدت زمان انجام شوند.
آیتالله کشمیری ذکر «هو الحیّ» را نمونهای از این اذکار معرفی کردند و فرمودند این ذکر برای تقویت روح و قلب مناسب است و میتوان آن را به مدت نیم ساعت، در مکانی خلوت و همراه با توجه قلبی انجام داد.
ذکر قلبی «الله»؛ توصیهای برای افزایش حضور قلب در پاسخ به این پرسش که ذکر قلبی بهتر است با تعداد مشخص انجام شود یا بر اساس زمان، به روش مرحوم شیخ مرتضی طالقانی اشاره کردند.
به نقل از ایشان، مرحوم شیخ مرتضی طالقانی ذکر قلبی را به مدت نیم ساعت انجام میدادند و حتی یک ساعت را بهتر میدانستند. آیتالله کشمیری همچنین ذکر قلبی «الله» را بدون شمارش عدد، از اذکار نافع معرفی کردند.
تأکید بر ذکر قلبی «حیّ و قیّوم»
در بخش دیگری از این گفتوگو، درباره ذکر «حیّ و قیّوم» و تأثیر انجام قلبی آن سؤال شد. آیتالله کشمیری در پاسخ تأکید کردند که در ذکر قلبی، توجه و مراقبه بیشتر است و به همین دلیل اثر آن نیز بهتر خواهد بود.
جمعبندی
بر اساس این رهنمودها، در سلوک معنوی، کیفیت ذکر و میزان حضور قلب اهمیت ویژهای دارد. ذکرهایی مانند «هو الحیّ»، «الله» و «حیّ و قیّوم» در این نقل بهعنوان نمونههایی از اذکار قلبی معرفی شدهاند که با توجه و مراقبه انجام میشوند.
منبع: کتاب آفتاب خوبان، صفحه ۷۶