آیا وقتی می‌دانیم نصیحت ما در فردی اثر نمی‌کند، باز هم باید او را به کار خوب دعوت کنیم و از بدی‌ها بازداریم؟ قرآن کریم در آیه‌ای از سوره اعراف، پاسخی تأمل‌برانگیز به این پرسش می‌دهد: گاهی تذکر دادن، حتی اگر به تغییر رفتار دیگران منجر نشود، برای انجام وظیفه الهی و رفع مسئولیت در پیشگاه خداوند ضروری است.
آیا می‌توان با هدف اصلاح خطا، ناخواسته زمینه تضعیف دوستان و شادی مخالفان را فراهم کرد؟ روایت قرآنی برخورد حضرت موسی(ع) و حضرت هارون(ع)، پاسخی تأمل‌برانگیز به این پرسش می‌دهد؛ روایتی که ضمن تأکید بر ضرورت مقابله با انحراف، از اهمیت حفظ همبستگی و پرهیز از رفتارهایی می‌گوید که بهانه شماتت بدخواهان را فراهم می‌کند.
گاهی مشکل انسان این نیست که راه درست را نمی‌شناسد؛ حقیقت را می‌بیند، از آن سخن می‌گوید، اما وقتی پای منافع شخصی، پذیرش اشتباه یا کنارگذاشتن خواسته‌های نفس به میان می‌آید، مسیر دیگری را انتخاب می‌کند.
ما هر روز بر سر سفره‌ای می‌نشینیم که صاحبش فقط نان و آب به ما نداده، بلکه نفس، عقل، توان، سلامتی و تمام داشته‌های زندگی‌مان را بخشیده است؛ اما آیا تا به حال از خود پرسیده‌ایم با این همه نعمت چه می‌کنیم؟ قرآن کریم با یک هشدار تکان‌دهنده، از «گام‌های شیطان» سخن می‌گوید؛ گام‌هایی که ممکن است از یک نگاه ساده، یک توجیه کوچک یا یک لحظه غفلت آغاز شوند و انسان را آرام‌آرام از سفره خدا دور کنند.
در شرایطی که فشارهای اقتصادی، تحریم‌ها و مشکلات اجتماعی گاه جامعه و مسئولان را با احساس بن‌بست مواجه می‌کند، قرآن کریم راهی متفاوت برای گشایش پیش روی انسان می‌گذارد؛ راهی که از ایمان و تقوا آغاز می‌شود و بر اساس آیه ۹۶ سوره اعراف، می‌تواند زمینه‌ساز گشایش برکات آسمان و زمین شود.
هر لحظه ای که بی یاد خدا بگذرد، حسرتی طولانی در پی خواهد داشت؛ این یاد، نه تنها در زبان، بلکه در عمل نیز باید ظهور و بروز داشته باشد.
گویا همه آن تعلقات و معبودها، سرابی بیش نبوده‌اند. دیگر از مال، اهل و عیال، قدرت، علم، شهرت و به طور کلی از هر تعلق غیر الهی که انسان را به خود مشغول کرده و او را از مسیر بندگی خداوندِ بی‌همتا دور کرده بود، خبری نیست. گویا که هرگز نبوده‌اند.
قرآن کریم با تأکید بر بازگشت همگان به سوی پروردگار، یادآور می‌شود که حقیقت اختلاف‌ها، نیت‌ها و اعمال انسان‌ها در روز قیامت آشکار خواهد شد و هیچ نزاعی بی‌داوری نخواهد ماند.
از هم‌اکنون باید به فکر رفیقِ اُخروی بود؛ رفیقی که قرار است آینه تمام‌نمای ما باشد؛ رفیقی که قرار است در تمامی گذرگاه‌های سخت قیامت، همراه ما باشد.
خداوند متعال، سراب‌بودن تعلقات زودگذر دنیوی را به کرّات برایمان آشکار ساخته تا که شاید این دل‌های ما با دل‌کندن از هر آنچه که ما را از خدا جدا می‌کند، رنگ و بوی الهی به خود بگیرند، که اگر اینگونه شد، دیگر آن دل، آن عطر و آن رنگ، سراب نیستند، بلکه حقیقتی جاودانه خواهند بود.
آیت الله نخودکی در سخنان خود بر اهمیت دو اصل اساسی در زندگی تأکید می‌کند: «غذای حلال» و «توجه به نماز». او بیان می‌کند که اگر این دو مورد به درستی رعایت شوند، سایر ابعاد زندگی نیز به سامان خواهد رسید.
توبه انسان در میان دو توبه خداوند قرار گرفته است. در ابتدا، خداوند متعال توفیق عجز، انابه و درخواست بازگشت را به بنده خود عطا می کند، سپس بنده توبه می کند و در نهایت، خداوند متعال توبه او را از سرِ رحمت خویش می پذیرد.