روانشناسان و مشاوران تاکید می‌کنند سبک‌های فرزندپروری والدین می‌توانند در شکل‌گیری شخصیت فرزندان نقش موثری داشته باشند.
بعضی والدین فکر می‌کنند تربیت یعنی «چون من گفتم». بعضی دیگر گمان می‌کنند رفاقت بی‌قید و شرط یعنی بچه «هیچ چیزی را از ما پنهان نمی‌کند». شاه‌آبادی از «مدل سوم» می‌گوید؛ مدلی که در آن نوجوان حتی وقتی پدر و مادر پشت در نیستند، از درون خودش می‌داند چرا نباید کاری را انجام دهد.
در دنیای پرشتاب امروز، کودکان بیش از همیشه تحت تأثیر محیط و خانواده قرار دارند. هرچند مدرسه و درس جزو مهم‌ترین بخش‌های زندگی آن‌هاست، اما چیزی که اغلب کمتر به آن توجه می‌شود، اثر مستقیم رفتار و نگرش والدین بر سلامت روان فرزندان است. نگرانی‌ها و اضطراب‌های والدین می‌تواند به‌طور ناخواسته به کودک منتقل شود و بر اعتمادبه‌نفس، آرامش و تعامل اجتماعی او تأثیر بگذارد.
در نشست «جایگاه انیمیشن در انتقال عرفان و معنویت به کودکان» که با حضور جمعی از اساتید، پژوهشگران، دانشجویان و طلاب در قم برگزار شد، ضمن ارزیابی بخشی از انیمه‌ها و انیمیشن‌های پرطرفدار شرقی و غربی، چالش‌های تربیت فرزند در دنیای رازآلود انیمیشن و رسانه مورد بحث و بررسی قرار گرفت.
شاید لازم نباشد یک والد کامل باشید. فقط کافی است یک والد نسبتاً پایدار و در دسترس بمانید، در نگاه دینی گفته می‌شود که صبر فقط تحمل کردن نیست، بلکه نوعی نگه داشتن تعادل در شرایط سخت است. یعنی ممکن است درون ما ناآرام باشد، اما بتوانیم در رفتار همچنان همراه و متعادل بمانیم.
محمد حسین پاشیر در گفتگویی تاکید کرد: اگر خانواده‌ها اصول قرآنی را در محیط خانه پیاده کنند، کودک در محیطی امن و بالنده رشد خواهد کرد.
در شرایط سخت و بحرانی مانند جنگ و بحران‌های مختلف، تربیت کودک و تقویت تاب‌آوری او به یکی از اولویت‌های اصلی والدین تبدیل می‌شود، چرا که فرزندان با یادگیری مدیریت هیجانات و مقابله با مشکلات، قادر خواهند بود از دل سختی‌ها عبور کنند و نسل‌هایی مقاوم و شجاع پرورش یابند.
کارشناس تربیت فرزند گفت: ضمانت روزی فرزندان با خداست، اما تربیتشان به عهده‌ی والدین؛ غفلت از این مسئولیت، خسارتی جبران‌ناپذیر است.
کارشناس ارشد آموزش، با تأکید بر اهمیت سواد رسانه‌ای کودکان در عصر دیجیتال، گفت که والدین مهم‌ترین عامل تربیت رسانه‌ای کودک هستند و ارتقای مهارت‌های تحلیلی، انتقادی و اخلاقی کودکان در مواجهه با رسانه‌ها، نیازمند آموزش مستمر والدین است.
پیش از آن‌که نوجوان در را محکم ببندد، گوشی‌اش را قفل کند یا سکوت را به گفت‌وگو ترجیح دهد، جایی در مسیر رابطه اتفاقی افتاده، حرفی شنیده نشده، احساسی کوچک شمرده شده و اعتماد، آرام و بی‌صدا ترک برداشته است. این اعتماد نه با کنترل بیشتر، بلکه با شنیدن، درک کردن و دیدن واقعی نوجوان دوباره ساخته می‌شود.
در تقابل میان تمدن اسلامی و غرب، مسأله تربیت نوجوان از حیاتی‌ترین ابعاد مبارزه است. در حالی که برخی مشاوره‌های مدرن با رویکردی مادی‌گرا، سعی در ایزوله کردن کودکان از مفاهیم والای جهاد، شهادت و سختی‌های سازنده دارند، منطق وحیانی بر پایه «فطرت توحیدی» و «الگوهای عاشورایی»، نوجوانی را پرورش می‌دهد که در تلاطم‌های روزگار، تکیه‌گاهی محکم در توکل به خدا می‌یابد.
تقریباً همه‌ی والدین آرزو دارند فرزندشان سال‌ها بعد هم با آنها در ارتباط بماند؛ برای دیدار و وقت‌گذرانی، برای گفتن موفقیت‌ها و شکست‌ها و برای گرفتن راهنمایی در بزنگاه‌های زندگی. این نزدیکیِ پایدار، برخلاف تصور رایج، اتفاقی یا صرفاً حاصل «خوش‌شانسی» نیست، بلکه ریشه در سال‌های اولیه‌ی رشد کودک دارد.
گاهی والدین با چالشی مواجه می‌شوند که نمی‌دانند ریشه‌اش در کجاست: چرا فرزندشان به حرف‌هایشان گوش نمی‌دهد؟ چرا درخواست‌ها و هشدارهایشان نادیده گرفته می‌شود؟ آیا این «نافرمانی» نشانه لجبازی کودک است یا مرحله‌ای طبیعی از رشد او؟ پاسخ به این پرسش‌ها، نیازمند درک دقیق‌تری از روان‌شناسی کودک و نوجوان است.
پدر و مادر نقش مهم‌ترین الگو برای فرزندان دارند. رفتار و مهارت‌های آنان—از کنترل خشم تا همدلی، حل مسئله و اعتمادبه‌نفس—مستقیماً بر تربیت و شکل‌گیری شخصیت فرزندان تأثیرگذار است.
یک کارشناس مسائل تربیتی به بررسی مهم‌ترین چالش‌های تربیتی والدین در عصر حاضر پرداخته است. از رقابت نفس‌گیر با فضای مجازی تا راهکارهای بازگرداندن فرزندانی که مسیر را اشتباه رفته‌اند.
یک کارشناس دینی با تأکید بر نقش تربیتی روزه‌داری گفت: الگوی عملی والدین، روزه‌های تدریجی و خاطره‌سازی شیرین مهم‌ترین راهکارهای نهادینه‌سازی فرهنگ روزه‌داری در میان کودکان است.
طی روزهای اخیر اخبار مهمی از قلب اروپا مخابره شد؛ در جمهوری چک و آلمان، پرونده مسکوت‌مانده «ممنوعیت استفاده از شبکه‌های اجتماعی برای کودکان» بار دیگر روی میز سیاستمداران قرار گرفت و موجی از بحث‌های داغ را برانگیخت. همین جرقه کافی بود تا نگاهی به نقشه جهان بیندازیم و ببینیم در چهار گوشه دنیا، دولت‌ها چه تدبیری برای رویارویی با این غول دیجیتال اندیشیده‌اند.
افزایش هزینه‌های زندگی باعث شده بسیاری از خانواده‌ها تصور کنند تربیت موفق فرزند بدون کلاس‌های گران و امکانات لوکس ممکن نیست. اما کارشناسان می‌گویند بازی‌های ساده، آموزش مهارت‌های زندگی در خانه و توجه عاطفی والدین می‌تواند نقش مؤثرتری از هزینه‌های سنگین در پرورش کودک شاد و خلاق داشته باشد.
والدینی که به رفتار کریمانه توجهی ندارند، نمی‌توانند با دستور و نصیحت خلق کریمانه منتقل کنند. تأثیر رفتار در تربیت مقدم بر گفتار است. کسی که کریمانه رفتار نمی‌کند نمی‌تواند کریمانه تربیت کند؛ راز تأثیرگذاری گفتار، کردار است و زبان کردار از زبان گفتار گویاتر است.
فضای مجازی تصاویری غیرواقعی می‌سازد؛ مثلاً از ترامپ، چهره‌ای بشردوست! وگرنه چطور ممکن است کسی که مرغی را نمی‌تواند بکشد، در وسط خیابان سر آدمی را ببرد؟! باید این‌ها را برای فرزندان خود تحلیل کنیم و بگوییم اطلاعاتی که از فضای مجازی می‌گیرند، گاه چقدر مسموم است.
در شرایطی که اخبار نگران‌کننده می‌تواند فضای روانی خانواده‌ها را تحت تأثیر قرار دهد، کارشناسان بر نقش پدر در مدیریت آرام خانه و ایجاد احساس امنیت برای کودکان تأکید می‌کنند. مجموعه «۱۴ گام پدرانه» با تمرکز بر آمادگی ساده، آموزش بدون ترس و حفظ آرامش روانی، راهکارهایی عملی برای عبور خانواده‌ها از روزهای پراضطراب ارائه می‌دهد.
کودکی که پنهانی از کیف پدر یا مادر پول برمی‌دارد، لزوماً «کودک بدی» نیست. این رفتار اغلب زنگ هشداری است که از نیازهای برآورده‌نشده، خواندن این متن، راهکارهای عملی و بینش‌های ارزشمندی را در این زمینه ارائه می‌دهد.
تربیت صحیح فرزند مانند ساختن یک خانه است که بدون ستون‌های محکم نمی‌تواند پایدار بماند. آگاهی دادن، احترام گذاشتن، محبت کردن و اعتماد به کودک، چهار رکن اساسی‌اند که هر پدر و مادری باید در مسیر رشد فرزند خود به آنها توجه کند.
از اساتید حوزه با تأکید بر نقش تعیین‌کننده باورها و سبک زندگی والدین در شکل‌گیری شخصیت فرزندان، گفت: اعتقادات پدر و مادر به‌صورت مستقیم و غیرمستقیم در تربیت نسل آینده اثرگذار است.
موسیقی یکی از کهن‌ترین و تأثیرگذارترین جلوه‌های فرهنگی است که نقش بسزایی در شکل‌گیری هویت فردی و اجتماعی دارد. از آنجایی که در یک آهنگ کلمات با ریتم، ده‌ها یا حتی صدها بار در ذهن کودکان خوانده می‌شوند، تأثیر آن بسیار بیشتر از زمانی است که کلمات به صورت گفتاری بیان شوند.
تربیت فرزندان نیازمند توجه به نقاط قوت، ایجاد محیط مناسب و هم‌بازی‌های هم‌جنس، مدیریت اضطراب و تقویت هویت طبیعی است. والدین باید با آرامش، الگوهای رفتاری و ابزار مناسب فراهم کنند، نقش رسانه و دوستان را مدیریت نمایند و با صبر، شرایط رشدی کودکان و نوجوانان را هدایت کنند.
حجت الاسلام تراشیون با بیان اینکه والدین نقش مهمی در تربیت فرزندان دارند، گفت: هزار روز نخست زندگی، شامل دوران بارداری و دو سال اول تولد فرزندان از طلایی‌ترین دوران تربیت آنها است.
مادر نقش سرنوشت‌سازی در تربیت فرزندان دارد؛ آن‌چنان که اخلاق و رفتار او می‌تواند منشأ خیر و نجات یک امت باشد یا بالعکس، زمینه انحراف و شر را فراهم کند. کارشناسان تأکید می‌کنند که اثر تربیت مادر بر کودک، بسیار عمیق‌تر و پایدارتر از تأثیر پدر یا دیگران است.
تغییر ظاهر بدون روشن کردن درون و ایجاد عشق، پایدار نیست؛ تربیت باید از اعماق وجود و علاقه‌ها آغاز شود.
اسلام برای بهبود اجتماع و اصلاح شئون حیاتی جامعه، کوشش به اصلاح زن کرده و ملاک مدنیت را به او وابسته دانسته است و نیز برای داشتن فرزندان صالح که کارگردانان جامعه فردایند، توجه به مادر خوب داشته و در انتخاب او توصیه‌های بسیار کرده است.