مشاور کودک و نوجوان در پاسخ به این پرسش تاکید کردند که پدر نباید فقط تأمینکننده مخارج خانواده باشد؛ زیرا نوجوان برای عبور سالم از بحرانهای این دوره، به حضور، محبت و حمایت او نیاز دارد.
حجتالاسلام والمسلمین استاد تراشیون، با بیان مثالی درباره میزان توجه والدین به ظاهر و تربیت فرزندان، بر ضرورت ارتقای دانش و مهارتهای تربیتی در خانواده تأکید کرد.
حجتالاسلام والمسلمین دکتر مجید همتی، با تقسیم راهبردهای تربیتی به سه دسته «تجویز»، «تحریم» و «برنامهریزی»، تصریح کرد که روشهای دستوریِ صرف (بکن و نکن)، کارآمدی چندانی ندارند.
کارشناسان تربیت دینی معتقدند علاقهمند کردن فرزندان به نماز، بیش از آنکه با اجبار و تذکرهای مکرر محقق شود، به رفتار والدین، ایجاد فضای معنوی در خانه و بهکارگیری روشهای تربیتی صحیح وابسته است. الگو بودن پدر و مادر، تشویق بهموقع، پرهیز از سرزنش، واگذاری حق انتخاب متناسب با سن و تقویت ارتباط فرزند با مسجد و جمعهای مذهبی، از مهمترین راهکارهای ترغیب کودکان و نوجوانان به اقامه نماز عنوان شده است.
این کارشناس خانواده با توصیه به والدین برای پرهیز از بهکاربردن برچسب «شیطنت» درباره کودکان، گفت: رفتارهای ناسازگارانه و پرخاشگرانه باید ریشهیابی شود و خانواده با کمک مدرسه و متخصص، برنامهای تدریجی برای اصلاح رفتار کودک در نظر بگیرد.
آسمان را آبی کن، نه قرمز!»، «چقدر کجوکوله کشیدی!» یا «خستهام کردی!»، «این کار را هم نتوانستی انجام بدهی؟»، «تو نمیتوانی! بگذار خودم انجام بدهم!»...باورتان میشود که همین جملات ساده، بیش از هر توهینی، اعتمادبهنفس کودک را تخریب میکند؟
تکفرزندی با تضعیف ویژگیهای شخصیتی و سلامت روان همراه است، در حالی که چندفرزندی بستری برای رشد فضایل اخلاقی، مهارتهای اجتماعی و پویایی جامعه فراهم میکند.
در میدان حق، صرف دانستن و شنیدن کافی نیست؛ آنچه انسان را تا پایان در کنار حقیقت نگه میدارد، ایمان و عمل است. تاریخ کربلا نیز نشان داد که برندگان واقعی، نه صرفاً عالمان و مدعیان، بلکه مؤمنانی بودند که پای باور خود ایستادند.
یکی از پرتکرارترین تنشهای خانوادگی در دنیای امروز، کشمکش بر سر میزان و نحوه استفاده از اینترنت است.
حضرت آیت الله سیستانی به استفتائی پیرامون «موارد جواز و عدم جواز دروغ» پاسخ گفتند.
در بسیاری از خانهها، یک صحنه تکراری هر روز دیده میشود: کودکی که هنگام غذا خوردن، خوابیدن، درس خواندن یا حتی بازی کردن، گوشی موبایل را رها نمیکند. چیزی که چند سال پیش فقط یک وسیله ارتباطی بود، امروز برای بسیاری از کودکان به «همبازی»، «معلم»، «سرگرمی» و حتی «آرامبخش روانی» تبدیل شده است. اما پشت این آرامش ظاهری، پژوهشهای علمی درباره کاهش تمرکز، اختلال خواب، اضطراب، افت مهارتهای اجتماعی و وابستگی رفتاری هشدار میدهند.
خیلی از پدرها و مادرهای شاغل فکر میکنند اگر هزینه کنند، اگر کلاس بگذارند، اگر مدرسه غیرانتفاعی ببرند، پس وظیفه والدینی خود را انجام دادهاند. یک مشاور خانواده، این باور را به چالش میکشد و میگوید تربیت «هزینه فرصت» دارد و اگر کار را اولویت اول خود قرار دادهاید، نباید انتظار داشته باشید تربیت هم «سر جایش بماند».
روانشناسان و مشاوران تاکید میکنند سبکهای فرزندپروری والدین میتوانند در شکلگیری شخصیت فرزندان نقش موثری داشته باشند.
بعضی والدین فکر میکنند تربیت یعنی «چون من گفتم». بعضی دیگر گمان میکنند رفاقت بیقید و شرط یعنی بچه «هیچ چیزی را از ما پنهان نمیکند». شاهآبادی از «مدل سوم» میگوید؛ مدلی که در آن نوجوان حتی وقتی پدر و مادر پشت در نیستند، از درون خودش میداند چرا نباید کاری را انجام دهد.
در دنیای پرشتاب امروز، کودکان بیش از همیشه تحت تأثیر محیط و خانواده قرار دارند. هرچند مدرسه و درس جزو مهمترین بخشهای زندگی آنهاست، اما چیزی که اغلب کمتر به آن توجه میشود، اثر مستقیم رفتار و نگرش والدین بر سلامت روان فرزندان است. نگرانیها و اضطرابهای والدین میتواند بهطور ناخواسته به کودک منتقل شود و بر اعتمادبهنفس، آرامش و تعامل اجتماعی او تأثیر بگذارد.
در نشست «جایگاه انیمیشن در انتقال عرفان و معنویت به کودکان» که با حضور جمعی از اساتید، پژوهشگران، دانشجویان و طلاب در قم برگزار شد، ضمن ارزیابی بخشی از انیمهها و انیمیشنهای پرطرفدار شرقی و غربی، چالشهای تربیت فرزند در دنیای رازآلود انیمیشن و رسانه مورد بحث و بررسی قرار گرفت.
شاید لازم نباشد یک والد کامل باشید. فقط کافی است یک والد نسبتاً پایدار و در دسترس بمانید، در نگاه دینی گفته میشود که صبر فقط تحمل کردن نیست، بلکه نوعی نگه داشتن تعادل در شرایط سخت است. یعنی ممکن است درون ما ناآرام باشد، اما بتوانیم در رفتار همچنان همراه و متعادل بمانیم.
محمد حسین پاشیر در گفتگویی تاکید کرد: اگر خانوادهها اصول قرآنی را در محیط خانه پیاده کنند، کودک در محیطی امن و بالنده رشد خواهد کرد.
در شرایط سخت و بحرانی مانند جنگ و بحرانهای مختلف، تربیت کودک و تقویت تابآوری او به یکی از اولویتهای اصلی والدین تبدیل میشود، چرا که فرزندان با یادگیری مدیریت هیجانات و مقابله با مشکلات، قادر خواهند بود از دل سختیها عبور کنند و نسلهایی مقاوم و شجاع پرورش یابند.
کارشناس تربیت فرزند گفت: ضمانت روزی فرزندان با خداست، اما تربیتشان به عهدهی والدین؛ غفلت از این مسئولیت، خسارتی جبرانناپذیر است.
کارشناس ارشد آموزش، با تأکید بر اهمیت سواد رسانهای کودکان در عصر دیجیتال، گفت که والدین مهمترین عامل تربیت رسانهای کودک هستند و ارتقای مهارتهای تحلیلی، انتقادی و اخلاقی کودکان در مواجهه با رسانهها، نیازمند آموزش مستمر والدین است.
پیش از آنکه نوجوان در را محکم ببندد، گوشیاش را قفل کند یا سکوت را به گفتوگو ترجیح دهد، جایی در مسیر رابطه اتفاقی افتاده، حرفی شنیده نشده، احساسی کوچک شمرده شده و اعتماد، آرام و بیصدا ترک برداشته است. این اعتماد نه با کنترل بیشتر، بلکه با شنیدن، درک کردن و دیدن واقعی نوجوان دوباره ساخته میشود.
در تقابل میان تمدن اسلامی و غرب، مسأله تربیت نوجوان از حیاتیترین ابعاد مبارزه است. در حالی که برخی مشاورههای مدرن با رویکردی مادیگرا، سعی در ایزوله کردن کودکان از مفاهیم والای جهاد، شهادت و سختیهای سازنده دارند، منطق وحیانی بر پایه «فطرت توحیدی» و «الگوهای عاشورایی»، نوجوانی را پرورش میدهد که در تلاطمهای روزگار، تکیهگاهی محکم در توکل به خدا مییابد.
تقریباً همهی والدین آرزو دارند فرزندشان سالها بعد هم با آنها در ارتباط بماند؛ برای دیدار و وقتگذرانی، برای گفتن موفقیتها و شکستها و برای گرفتن راهنمایی در بزنگاههای زندگی. این نزدیکیِ پایدار، برخلاف تصور رایج، اتفاقی یا صرفاً حاصل «خوششانسی» نیست، بلکه ریشه در سالهای اولیهی رشد کودک دارد.
گاهی والدین با چالشی مواجه میشوند که نمیدانند ریشهاش در کجاست: چرا فرزندشان به حرفهایشان گوش نمیدهد؟ چرا درخواستها و هشدارهایشان نادیده گرفته میشود؟ آیا این «نافرمانی» نشانه لجبازی کودک است یا مرحلهای طبیعی از رشد او؟ پاسخ به این پرسشها، نیازمند درک دقیقتری از روانشناسی کودک و نوجوان است.
پدر و مادر نقش مهمترین الگو برای فرزندان دارند. رفتار و مهارتهای آنان—از کنترل خشم تا همدلی، حل مسئله و اعتمادبهنفس—مستقیماً بر تربیت و شکلگیری شخصیت فرزندان تأثیرگذار است.
یک کارشناس مسائل تربیتی به بررسی مهمترین چالشهای تربیتی والدین در عصر حاضر پرداخته است. از رقابت نفسگیر با فضای مجازی تا راهکارهای بازگرداندن فرزندانی که مسیر را اشتباه رفتهاند.
یک کارشناس دینی با تأکید بر نقش تربیتی روزهداری گفت: الگوی عملی والدین، روزههای تدریجی و خاطرهسازی شیرین مهمترین راهکارهای نهادینهسازی فرهنگ روزهداری در میان کودکان است.
طی روزهای اخیر اخبار مهمی از قلب اروپا مخابره شد؛ در جمهوری چک و آلمان، پرونده مسکوتمانده «ممنوعیت استفاده از شبکههای اجتماعی برای کودکان» بار دیگر روی میز سیاستمداران قرار گرفت و موجی از بحثهای داغ را برانگیخت. همین جرقه کافی بود تا نگاهی به نقشه جهان بیندازیم و ببینیم در چهار گوشه دنیا، دولتها چه تدبیری برای رویارویی با این غول دیجیتال اندیشیدهاند.
افزایش هزینههای زندگی باعث شده بسیاری از خانوادهها تصور کنند تربیت موفق فرزند بدون کلاسهای گران و امکانات لوکس ممکن نیست. اما کارشناسان میگویند بازیهای ساده، آموزش مهارتهای زندگی در خانه و توجه عاطفی والدین میتواند نقش مؤثرتری از هزینههای سنگین در پرورش کودک شاد و خلاق داشته باشد.