حدیث ثقلین که از معروف ترین احادیثی است که اهل سنت در کتاب های خود آورده اند، به روشنی می گوید: که علی(علیه السلام) و اهل بیت(علیهم السلام) هرگز از قرآن جدا نیستند و قرآن از آنها جدا نمی شود و همه باید به این دو تمسّک جویند و همه می دانیم علوم دین و معارف اسلام از قرآن سرچشمه می گیرد.
زندگی پیامبر اکرم(ص) پر از لحظات پربرکت و آموزنده است، اما برخی از سخنان ایشان، همچون چراغی جاودانه، مسیر هدایت انسانها را روشن میکند. یکی از این فرازهای ماندگار، توصیهای است که پیامبر(ص) بهعنوان یادگاری ارزشمند برای امت خویش به جای گذاشت: «إني تارك فيكم الثقلين: كتاب الله و عترتي». این وصیت، نه تنها تأکیدی بر اهمیت قرآن و عترت است، بلکه نشان میدهد که سعادت و نجات انسانها در تمسک همزمان به این دو سرمایه الهی نهفته است. درک عمیق این حقیقت، ما را قادر میسازد تا مسیر هدایت را بدون انحراف طی کنیم و از برکات همراهی قرآن و عترت بهرهمند گردیم.
نویسنده کتاب «نگرانیهای پیامبر(ص)» در این باره که رسول خدا در حقیقت نگاهی به اولویتهایی در زندگی دارند که اشخاص خود، آن را انتخاب میکنند، گفت: پیامبر(ص) برای مردم حقیقت زندگی، مرگ و جهان آخرت را بیان کرده تا امت او به دنیا به مثابه وسیله و به آخرت به منزله حقیقت عقلی نگاه کنند.
برای توجیه جایگاه خود، آیات قرآن را به نام افراد و قبایل تأویل میکردند و از معنای عام و جاودان وحی، معنایی خاص و مقطعی میساختند. این خطر امروز در قالبهای جدید، از رسانه تا منبر، رخ مینماید.
نظریه انحصار مرجعیت تأویل قرآن در اهل بیت نه تنها بر مبنای نص (آیات و روایات) استوار است بلکه توسط سیره عملی مستمر، مستحکم و تاریخی برگزیدهترین شاگردان مکتب وحی تأیید و عملیاتی شده است.
اساس مساله در باب امامت، آن جنبه معنوی است. امامان یعنی انسان های معنوی مادون پیغمبر که از طریقی معنوی اسلام را می دانند و می شناسند و مانند پیغمبر، معصوم از خطا و لغزش و گناهند. امام، مرجع قاطعی است که اگر جمله ای از او بشنوید، نه احتمال خطا در آن می دهید و نه احتمال انحراف عمدی، که اسمش می شود «عصمت».
تقدم عقل و اجتهاد بر احادیث، همان نقد اساسی است که طرفداران تفاسیر روایی بر مفسران اجتهادی وارد میکنند و آن را عامل فاصله گرفتن از مرجعیت اهل بیت علیهمالسلام میدانند.
«ثقلین» جمع مثناى «ثقل» است و فیروزآبادى آن را به «هر شئ نفیس و گرانبهایى» معنا میکند که «باید در نگهداریاش کوشید». در عمدۀ روایات شیعه و سنى، یکى از این «ثقل»ها، قرآن کریم و دیگرى اهل بیت و خاندان پیامبر اکرم(ص) معرفى شدهاند.