تکبر فقط خودبرتربینی و تحقیر دیگران نیست؛ گاهی انسان حقیقت را می‌داند، اما حاضر نیست آن را بپذیرد. در روایات اسلامی، حق‌گریزی یکی از مهم‌ترین نشانه‌های تکبر و از ریشه‌های انحراف اخلاقی انسان معرفی شده است.
آیا افشای تخلف و فساد دیگران از نظر قرآن گناه است یا می‌تواند وظیفه‌ای دینی باشد؟ قرآن کریم ضمن نکوهش غیبت، پرده‌دری و انتشار زشتی‌ها، برای دادخواهی، دفاع از خود در برابر اتهام و مقابله با منکر نیز جایگاهی قائل شده است؛ موضوعی که مرز میان افشای فساد و هتک آبروی افراد را به یکی از پرسش‌های مهم اخلاقی و فقهی تبدیل می‌کند.
دروغگویی تنها به تحریف حقیقت محدود نمی‌شود؛ این رذیلت اخلاقی می‌تواند اعتماد اجتماعی را از بین ببرد و انسان را در مسیر گمراهی و دوری از ارزش‌های معنوی قرار دهد. قرآن کریم و روایات اهل‌بیت(ع) با نکوهش شدید دروغ، از پیامدهای دنیوی و اخروی آن سخن گفته‌اند؛ از کاهش اعتبار اجتماعی و فقر تا تضعیف ایمان و گسترش نفاق.
امام باقر(ع) در روایتی تکان‌دهنده، حب مال و جاه را به خطری تشبیه می‌کنند که از حمله دو گرگ درنده به گله‌ای بی‌چوپان نیز ویرانگرتر است؛ روایتی که آیت‌الله آقا مجتبی تهرانی(ره) ابعاد اخلاقی آن را تبیین کرده است.
تکبّر و استکبار، تنها یک خصلت ناپسند اخلاقی نیست، بلکه رذیله‌ای ویرانگر است که می‌تواند انسان را از پذیرش حق، کسب دانش، اصلاح خویش و حتی حفظ جایگاه اجتماعی محروم سازد. این خوی زشت، در ساحت فردی و اجتماعی، پیامدهایی چون کفر، انزوا، محرومیت از موفقیت و ... را به دنبال دارد.
حجت‌الاسلام فلاح در سخنانی با استناد به روایت «الحسود غضبان علی القدر»، حسادت را نشانه نارضایتی از تقدیر الهی دانست و توضیح داد که فرد حسود در حقیقت تقسیم نعمت‌ها از سوی خداوند را نمی‌پذیرد.
بررسی آیات قرآن کریم نشان می‌دهد ریاکاری نه‌تنها موجب نابودی اعمال عبادی می‌شود، بلکه در مواردی هم‌ردیف شرک، نشانه نفاق و دلیل فقدان ایمان واقعی به خدا و روز قیامت معرفی شده است؛ گناهی پنهان که قرآن با تعابیری تند نسبت به پیامدهای آن هشدار می‌دهد.