آیا صرفِ دعا برای ظهور، ما را به مقصد می‌رساند؟ آیت‌الله حائری شیرازی با بازخوانی داستان حضرت یوسف(ع) و تأمل در غزلیات حافظ، انتظار را از دایره آرزوها فراتر می‌برد و بر ضرورت تعهد، توبه و وفاداری عملی تأکید می‌کند؛ نگاهی که یک پرسش اساسی پیش روی جامعه منتظر می‌گذارد: برای اثبات شایستگی همراهی با امام عصر(عج)، چه وثیقه‌ای از عمل و وفاداری به میدان آورده‌ایم؟
استضعاف فرهنگی تنها به تقلید از الگوهای بیگانه محدود نمی‌شود، بلکه می‌تواند با تضعیف خودباوری، کمرنگ کردن نقش دین در زندگی و عادی‌سازی تحقیر مستضعفان، جامعه را از ارزش‌های اصیل خود دور کند؛ روندی که موانع معنوی و اجتماعی ارتباط با امام زمان (عج) و آمادگی برای ظهور پیوند دارد.
روایتی که از خروج امام مهدی(عج) از روستایی در یمن به نام «کرعه» سخن می‌گوید، با وجود نقل در برخی منابع حدیثی شیعه، از نظر سندی با ابهام‌هایی جدی روبه‌روست. حجت‌الاسلام کامیاب با اشاره به ضعف و ابهام در وضعیت برخی راویان و وجود نقل‌های مشابه در منابع اهل سنت، درباره پذیرش این بخش از روایت هشدار داده و تأکید کرده است که اصل روایات مربوط به امامت دوازده‌گانه، از مسئله «خروج از یمن» جداست.
ظهور امام مهدی(عج) تنها به معنای آغاز دوره‌ای جدید در تاریخ بشر نیست؛ در روایات اسلامی، این رخداد با احیای دین، زنده شدن کتاب و سنت و ارائه تصویری اصیل و پیراسته از اسلام همراه دانسته شده است؛ تصویری که اگرچه همان اسلامِ نازل‌شده بر پیامبر اکرم(ص) است، به دلیل فاصله گرفتن جامعه از آموزه‌های حقیقی دین، برای بسیاری از مردم چهره‌ای تازه و متفاوت خواهد داشت.
مهدویت در نگاه شیعه صرفاً روایتی درباره آینده‌ای دور یا موضوعی برای مناسبت‌های مذهبی نیست؛ تصویری از مسیر تاریخ، نسبت حق و باطل و سرانجام جامعه انسانی است. با این حال، در بخش قابل توجهی از ادبیات سیاسی و اجتماعی امروز، آخرالزمان کمتر به عنوان یک مؤلفه مؤثر در فهم رفتار جریان‌ها و تحولات جهانی مورد توجه قرار می‌گیرد. پرسش اینجاست که اگر مهدی موعود(عج) را نقطه اوج تاریخ بدانیم، چرا هنوز نتوانسته‌ایم معارف مهدوی را از فضای مناسکی و مناسبتی به متن تحلیل‌های سیاسی، اجتماعی و تمدنی خود وارد کنیم؟
ظهور حضرت مهدی(عج) تنها به حضور یاران شناخته‌شده ایشان محدود نمی‌شود؛ بر اساس برخی روایات، شماری از پیامبران الهی، چهره‌های برجسته تاریخ اسلام و حتی گروهی از زنان در عصر ظهور یا دوران حکومت حضرت حضور خواهند یافت؛ از حضرت عیسی(ع) که پشت سر امام مهدی(عج) نماز می‌گزارد تا شخصیت‌هایی که در روایات، از بازگشت آنان به دنیا و همراهی با حکومت مهدوی سخن گفته شده است.
انیمیشن موزیکال «سلام ایران» با همراهی دو کودک خیال‌پرداز، مخاطبان را به سفری متفاوت از دل تاریخ و اسطوره‌های ایران می‌برد؛ سفری که از پرواز با سیمرغ آغاز می‌شود، به روایت ایثار و شهادت و دیدار با حاج قاسم سلیمانی می‌رسد و در نهایت با امید به ظهور حضرت مهدی(عج) و آینده‌ای روشن برای ایران به پایان می‌رسد.
آیت‌الله جوادی آملی با اشاره به سلام‌هایی که برای لحظه‌لحظه حالات امام زمان(عج) در دعاها آمده است، تأکید می‌کند که غیبت به معنای نبودن امام نیست؛ بلکه این ماییم که از حضور و درک او غافلیم.
روایات اسلامی از روزی خبر می‌دهند که با ظهور حضرت مهدی(عج)، بساط ظلم و بی‌عدالتی برچیده می‌شود، حق به صاحبانش بازمی‌گردد و عدالت تا درون خانه‌های مردم نفوذ می‌کند.
در آموزه‌های اسلامی، پایان تاریخ با نشانه‌هایی همراه است؛ از گسترش بحران معنویت و درگیری‌ها تا ظهور منجی، نزول حضرت عیسی(ع)، رجعت و برقراری صلح در سراسر جهان.
یک عالم معتزلی و شارح مشهور نهج‌البلاغه، سخن امام علی(ع) درباره «یعسوب‌الدین» و گرد آمدن مردم پیرامون او را از اخبار مربوط به مهدی آخرالزمان دانسته است؛ روایتی که می‌تواند یکی از نقاط قابل تأمل در گفت‌وگوی مشترک شیعه و اهل سنت درباره مهدویت باشد.
چرا امام زمان(عج) تاکنون در غیبت به سر می‌برند؟ روایات، دلایل مختلفی را برای این غیبت بیان کرده‌اند؛ از حفظ جان حضرت و آزمون مردم تا آشکار شدن «ودیعه‌های الهی»، اما بخشی از این حکمت همچنان فراتر از فهم انسان دانسته شده است.
آیت‌الله کشمیری در پاسخ به پرسش امکان تشرف خدمت امام زمان (عج)، راهکار اصلی را دستیابی به «طهارت» و پاکی باطن از گناهان و آلودگی‌ها بیان کردند.
آمادگی برای یاری امام زمان (عج) تنها با آرزو ممکن نیست؛ بلکه نیازمند تمرین عملی دینداری، انجام واجبات و حرکت تدریجی در مسیر بندگی است. همان‌گونه که پناه بردن به کلبه بدون حرکت، انسان را از درنده نجات نمی‌دهد، ادعای یاری بدون پایبندی به احکام الهی نیز بی‌نتیجه خواهد ماند.
« این الطالب بدم المقتول بکربلاء » کجاست آن کسی که خون شهید کربلا را انتقام کشد…
آیا می‌توان قیام امام حسین(ع) را جدا از غایت نهایی دین یعنی ظهور حضرت مهدی(عج) تحلیل کرد؟ اسماعیل شفیعی سروستانی در نشست علمی «تحلیل تمدنی قیام عاشورا»، ظهور را عصاره و خلاصه تمام مبارزات پیامبران می‌داند و معتقد است هرچه در تاریخ از تضاد خیر و شر می‌گذریم، در واقع در حال نزدیک شدن به خورشید حقیقت قدسی در روز ظهور هستیم.
دعاها و زیارات وارده درباره حضرت مهدی(عج) در بین شیعیان بسیار مهم تلقی شده و مردم بسیار به آن دعاها و زیارات می‌پردازند.
هیچ زمانی نباید از ظهور ناامید بود و منتظر عاشق هر روز و هر دقیقه منتظر شنیدن بانگ انا بقیه الله است و طاقت و تحمل زندگی بدون امام زمانش را ندارد و از این رو می کوشد خود را هر لحظه آماده نگه دارد.
دوره حضرت ولی‌عصر(عج) دوره آغاز زندگی بشر است، دوره پایان زندگی بشر نیست.
اندیشه مهدویت در فرهنگ شیعی، انتظار را نه مجوز خشونت، بلکه مسئولیتی جهت مقابله با ظلم و تحقق عدالت می‌داند.
داغ دخترکان و پسرکان مینابی هنوز پاره‌های جگرمان را می‌سوزاند که صدای گرم پدرانه‌اش در دلمان می‌گوید «اِنَّ مَعِیَ رَبّی سَیَهدین» می‌گوید «ما پیروزیم، ما قدرتمندیم، ما می‌توانیم پیش برویم، ما می‌توانیم پرچم اسلام را نگه داریم. خدا این توان را به این ملت داده است...»
احادیث دوران ظهور را همچون بهشتی بر روی زمین توصیف می‌کنند که قواعد مادی دنیای پیش از آن را در هم می‌شکند.
آیا امام زمان(عج) به "دین جدید" قیام می‌کند؟ پاسخ کارشناسان نشان می‌دهد آنچه "امر نو" خوانده می‌شود، نه تغییر دین، بلکه اجرای کاملِ عدل الهی و همان دین فطری در عصری است که عقل بشر به کمال می‌رسد.
وعده‌ای که خداوند متعال در قرآن کریم درباره ظهور امام زمان (عج) بارها فرموده بود.
حضرت غایب عجل الله تعالی فرجه الشریف همه این بلاها را که بر سر اهل ایمان وارد می‌شود، می‌بیند. لذا مهموم و مغموم است. ولی ما با دنیای خودمان هم مخالفیم و دست از تکلیف برمی‌داریم و از بیگانه تبری نمی‌جوییم.
امام به دلیل شدت رأفت و محبتی که نسبت به پیروانش دارد، بیشترین اتصال و ارتباط را با آنان دارد و به دلیل همین محبت و دوستی است که در غم و رنج آنها شریک است؛ مانند مادری که به دلیل شدت دوستی و ارتباط با فرزندش به هنگام بیماری او، بیمار می‌شود؛ چنان‌که با بهبودی و شادی او نشاط پیدا می‌کند، زیرا که فرزند، همچون جان شیرین برایش عزیز و دوست‌داشتنی است.
در برخی روایات درباره اولین برخورد امام مهدی(عج) با ۳۱۳ یار ویژه خود، گزارش‌هایی وجود دارد که به دو روایت اشاره خواهیم کرد.